Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 32, սյունակ 1
ԱՂ
(ալ-), -ի, -ից
«աղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sal-
«աղ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *sal-, *sali-)
բնիկ հնդեւրոպական՝ *sal-, *sali- «աղ» արմատից. հմմտ. հնդկ. sal-ilá «աղոտ», հուն. αλς, լատ. sal, ռուս. соль, «աղ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղաջուր,
անաղ,
անալի,
ալանահամ,
աղկեր,
յաղել,
աղահար,
աղահատ,
աղի,
աղութիւն,
աղադել,
աղաղող,
աղիկ,
աղուհաց,
աղուհացք,
աղդմի,
աղապետ,
աղպետ,
աղարտ,
աղարտել,
աղու,
աղուտամագ,
աղուանալ,
աղուաղ,
աղաւաղ,
աղվաղ,
աղաղ,
աւաղաղ,
աղուդ-մաղուդ,
աղուտոր,
աղուտորութիւն,
աղէկ,
աղուեակ,
աղածրի,
աղարծի,
աղեբար,
աղալեզու,
աղեգոյն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդկ.
sal-ilá
«աղոտ»
հուն.
αλς
«աղ»
լատ.
sal
«աղ»
ռուս.
соль
«աղ»
Մատենագիտություն
H. AG 414;
Աճ. ՀԱԲ 116;
Pok. 878
Տե՛ս նաեւ
Էջ 34, սյունակ 1
ԱՂԱՆՁ
«աղանձ, բոված ցորեն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pel-
«ալյուր, փոշի, ալյուրից շիլա»
(անմիջական նախաձեւ՝ *polntio)
Աճառեանը (ՀԱԲ 1, 121) նմանութիւնը համարում է պատահական, բայց իր տուած ստուգաբանութիւնը անհաւաստի է (Pok. 1-ում *lendh- «կերակուր պատրաստել, եփել» արմատ չկայ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղանձնիլ,
աղանձել,
աղընձել,
աղնձել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
աղանդեր (՞)
բրբ.
աղանձ
«փշրված կորկոտ»
հ. հնդկ.
palala
«տորորած բունջութ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 121;
Pok. None
Էջ 35, սյունակ 1
ԱՂԱԹՔ
(-ից)
«աղոթք, աղաչանք»
Ստուգաբանություն ()
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղաթաբուխք,
աղաթկէ(ա)ր,
աղաթակեր,
ուշ-աղաթել,
աղաթարան
Էջ 35, սյունակ 1
ԱՂԱՒՆԻ
«աղաւնի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *albho-
«սպիտակ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *aləbhniā-)
հ.-ե. արմատ՝ *aləu-
«սպիտակ, փայլուն»
իմաստային զարգացման համար հմմտ. լիտվ. bal-andis «կարապ» (*«սպիտակ»)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղաւնեակ,
աղաւնեկ,
աղաւնեվաճառ,
աղաւնետուն,
աղաւնակերպ,
աղաւնաձագ,
աղաւնարատ,
աղաւնին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
άλφος, άλωφος
«սպիտակ»
(Հեսիքիոսի բառարանում)
լատ.
albus
«սպիտակ»
հ. վ. գերմ.
albiz
«կարապ»
ռուս.
лебедь
«կարապ»
լիտվ.
bal-andis
«կարապ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 30-31
Տե՛ս նաեւ
Էջ 37, սյունակ 1
ԱՂԻՒՍ
(-ոյ)
«աղյուս»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *lēu-
«քար»
(անմիջական նախաձեւ՝ *lēu-k-)
Անհավանական է Աճառյանի կարծիքը (ՀԱԲ 1, 130) բառի փոքրասիական ծագման մասին՝ ըստ Հեսիքիոսի ավանդած άλιφ «ժայռ» բառի, որի սկզբնաձեւն է αιγιลิφ (Chantraine DELG 1, 62): Քիչ հավանական է նաեւ ենթադրել բնիկ հնդեւրոպական ծագում՝ *lēu- «քար» արմատից (*lēu-k-՞):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղիւսագործ,
աղիւսաթի,
աղիւսեայ,
աղիւսակ,
աղիւսակերտ,
աղիւսապատ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 130;
Chantraine DELG 62
Էջ 39, սյունակ 1
ԱՂՈՒԵՍ
(-ու (-ետու, -ետունք եւ այլն))
(աղուվես, ավելի վաղ՝ աղուես)
«աղվես»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *alopek՛u-
(անմիջական նախաձեւ՝ *lup-, *ulp-)
Բաղադրություններ՝ աղուեսաբուն, աղուեսենի, աղուեսադրոշմ, աղուեսակերպ, աղուեսախաբան, աղուեսացու, աղուեսաձուք, գիշերաղուես։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղուեսաբուն,
աղուեսենի,
աղուեսադրոշմ,
աղուեսակերպ,
աղուեսախաբան,
աղուեսացու,
աղուեսաձուք,
գիշերաղուես
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
lopāśá
«աղվես, շնագայլ»
հուն.
άλϖπεξ
«աղվես»
Մատենագիտություն
H. AG 415;
Աճ. ՀԱԲ 135
Էջ 39, սյունակ 1
ԱՂՏ
I
«կեղտ, ընկերք, խարամ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ld-
«փտել, նեխել, հոտել»
Բաղադրութիւններ՝ աղտեղի, աղտղել, աղտեղանալ, աղտանալ, աղտահանք, աղտեղութիւն, աղտել (աղտեալ «նեխած, ապականված»)։ Հնչյունապես անհավանական է համեմատությունը...
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղտեղի,
աղտղել,
աղտեղանալ,
աղտանալ,
աղտահանք,
աղտեղութիւն,
աղտել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
oltar
«կեղտի կտոր»
հ. իռլ.
ylda
«նեխահոտ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 305
Էջ 48, սյունակ 1
ԱՅԼ
(-ոյ, տր. -ում)
«ուրիշ, այլ, մի այլ, բայց, հապա, արդ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *al-
«այլ, ուրիշ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *alio-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
այլազգ,
այլազգի,
այլակերպ,
այլաբարբառ,
այլագոյն,
այլալեզու,
այլայլ,
այլայլութիւն,
այլանդակ,
այլուստ,
յայլուր,
յայլակարծուց,
այլաբերաբար,
այլակ,
այլակաբանել,
այլակութիւն,
այլայլակ,
անայլայլակ,
այլաբանական,
այլաբանօրէն,
այլադաւան,
այլասերերել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
άλλος
լատ.
alius
հ. իռլ.
aile
գոթ.
aljis
Մատենագիտություն
H. AG 417;
Աճ. ՀԱԲ 168
Էջ 49, սյունակ 1
ԱՅՍ
I
«այս, սա»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'o
«այս»
դերանվանական հիմք
Կազմված է -ս ցուցական տարրով, որ առկա է նաեւ սա-ի եւ -ս հոդի մէջ եւ ծագում է հնդեւրոպական *k'o «այս» դերանվանական հիմքից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
այսինքն,
այսուհետեւ,
յայսմհետեւ,
այսպէս,
յայսկոյս,
այսչափ,
այսպիսի,
այսօր (այսաւր),
այսր,
այսրէն,
ցայսօր,
այսանակ,
այսբար,
այսգոյն,
այսգունակ,
այսկերպ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
ce
«դեսը»
լիտվ.
szis
«սա»
ռուս.
сей
«այս»
Մատենագիտություն
H. AG 487;
Աճ. ՀԱԲ 174;
Pok. IEW 609-610
Էջ 53, սյունակ 1
ԱՆԳԶ
I
(անգզ)
«գիշակեր մի թռչուն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ank/g-
«ծռել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ankulo-)
արմատից. հմմտ. հուն. αγκυλος «ծուռ, ծռակտուց», բոխ. Ա onkalam, Բ onkolmo «փիղ» (ըստ կնճիթի):
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
αγκυλος
«ծուռ, ծռակտուց»
բոխ. Ա
onkalam
«փիղ»
ըստ կնճիթի
բոխ. Բ
onkolmo
«փիղ»
ըստ կնճիթի
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 412
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։