Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 343, սյունակ 1
ԽՈՐԱՆԳ
(խորանգն)
«զկրտոց»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Գրչագրական սխալ՝ խորանգ (խորանգն) առնել փոխանակ խորան կանգնել կամ առնել՝ իմաստի տեքստաշարային ենթադրությամբ:
Էջ 372, սյունակ 1
ԿԱԼ
I
(կամ, կացի)
«կանգնել, կենալ, լինել, երեւան գալ, ապրել, դատարկել, վերջանալ, սպառվել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷā-
«գնալ, գալ, ծնվել, երեւան գալ»
իմաստի յուրահատուկ զարգացմամբ
հ.-ե. արմատ՝ *gʷei-
«ապրել»
հնարավոր է բաղարկությունը
իմաստի յուրահատուկ զարգացմամբ (հմմտ. նաեւ կայ եւ կանգ)։ հնարավոր է բաղարկությունը *gʷei- «ապրել» արմատի հետ: Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 504-505) հավաստի չի համարում` նկատի ունենալով իմաստի տարբերությունը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիմակալ,
ներկայ,
կացուրդ,
կացրդական,
կացարդական,
կացրդի,
կացարան,
կացոց,
կացան,
կամակացույց,
ընդդիմակաց,
վերակացու,
մշտնջենակաց,
մատակաց,
թագավորակաց,
ինքնակացություն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
á-gam
«գնացի»
հուն.
ἔβην
«ճանապարհ ընկա, գնացի»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 463;
Աճ. ՀԱԲ 504-505
Տե՛ս նաեւ
Էջ 380, սյունակ 1
ԿԱ(Յ)ՆՈՒԱԾ
(կայնուած)
«շիճուկ»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Թերեւս կանգնել բայի բարբառային կայնուած ձեւից` իմաստի մասնակիացմամբ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 381, սյունակ 1
ԿԱՆԳ-
«կանգնելը, կանգուն, ուղղահայաց»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g"em-
«գնալ, գալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g"m-gh-)
*-gh աճականով
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *g"m-gh- ` *g"em-, *g"ā- «գնալ, գալ» արմատի տարբերակը՝ հայերենի համար բնորոշ յուրայատուկ իմաստով (հմմտ. կալ, կայ-)։ m > n անցման համար հմմտ. հայ. եկն, ավ. jantu, հուն. βαινω։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կանգուն,
կանգնել,
կանգնական,
կանգնաւոր,
կանգնութիւն,
կանգնումն,
կանգնաչափ,
կանգնաչափութիւն,
կանգնեան,
եռականգուն,
երկկանգուն,
հինգկանգնեան,
տասնկանգնեան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
եկն
ավ.
jantu
հուն.
βαινω
Տե՛ս նաեւ
Էջ 387, սյունակ 1
ԿԱՍԵԼ
(-իլ)
«հետ կանգնել, դադարել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *kak-
փոխատու լեզու՝ իրանական *kas
«փոքրացնել, նվազեցնել»
Կասկածելի են համարում Հյուբշմանը (AG 12) եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 531-532). սակայն հմմտ. ավելի նոր` Bailey, DKS 57:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կասեցուցիչ,
կասումն,
անկասելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
kasu
«փոքր, չնչին»
պ.
kastan
«փոքրացնել, նվազեցնել, պակասեցնել»
Մատենագիտություն
AG 12;
ՀԱԲ 531-532;
Bailey, DKS 57
Տե՛ս նաեւ
Էջ 398, սյունակ 1
ԿԵՂԵՒ
(-ոյ)
«կեղեւ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kel-
«կտրել, անջատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *keleb- կամ *kel-ep-)
կ/խ հերթագայությամբ կամ ք > կ անցմամբ
կ/խ հերթագայությամբ կամ ք > կ անցմամբ ծագում է հնդեւրոպական *(s)kel- «կտրել, անջատել» արմատից՝ *keleb- կամ *kel-ep-, մանավանդ որ բարբառներում կան կ-ի փոխարեն ք-ով, փ-ով, բ-ով եւ լ-ի փոխարեն պ-ով, փ-ով, բ-ով տարբերակներ. սրանց հիման վրա կարող են վերականգնվել *քեղեւ/փ/բ հայկական բարբառային սկզբնաձեւերը եւ վերականգնել *kel-eb(h)/p(h)- նախաձեւերը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կեղեւել,
անկեղեւ,
կարծրակեղեւ,
ողորկակեղեւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
scelifa
«կճեպ, թաղանթ»
մ. վ. գ.
schelfe
«կճեպ, թաղանթ»
ն. վ. գ. բրբ.
schelfe
«կճեպ, թաղանթ»
մ. ն. գ.
shulpe, stholpe
«թեփուկ. պատյան»
from *skeleb-
դան.
kulp(e)
«պատիճ, պատյան»
Մատենագիտություն
AG 307;
ՀԱԲ 568
Էջ 448, սյունակ 1
ՀԱՍԱԶԱՐԴ
«պահանորդ»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Բառաձեւը խիստ աղաւաղուած է, եւ -զարդը պարզապէս գրչական կամայական վերականգնում է (տե՛ս ԲՀ 395), բուն ձեւը առայժմ անվերականգնելի է:
Էջ 548, սյունակ 1
ՅԱՌՆԵԼ
(յարեայ, արի՛)
«վեր կենալ, կանգնել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *er-
«շարժվել, գրգռել, հուզել, բարձրացնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *r-n-)
բնիկ հնդեւրոպական՝ *r-n-` *er- «շարժվել, գրգռել, հուզել, բարձրացնել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յառուցանել,
յարուցիչ,
յարութիւն,
չյարութիւն,
վաղայարոյց,
դիւրայարոյց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
rnoti
«բարձրացնում է, շարժվում է»
ավ.
ar-
«շարժ(վ)ել»
հուն.
όρνυμαι
«բարձրանում է»
լատ.
orior
«բարձրանալ»
Մատենագիտություն
H. AG 477;
Աճ. ՀԱԲ 384
Էջ 566, սյունակ 1
ՆԵՐԳՈՎ
(ներգրով)
«վերականգնել»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Էջ 693, սյունակ 1
ՍՏԱՆԱԼ
«հաստատել, ստեղծել, ձեռք բերել, ստանալ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *stā-
«կանգնել, դնել, կանգնեցնել»
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *stā- «կանգնել, դնել, կանգնեցնել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ստացուած,
ստացիլ,
անստացութիւն,
անստացուած,
գործաստացիկ,
ստացագիր,
ստացական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
tisthati
«կանգնել, ոտքի վրա մնալ»
լատ.
stō
«կանգնել»
լիտ.
statāu
«զետեղել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 269-270
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։