Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 175, սյունակ 1
ԳՐԱՀԱՆԳ
«ջանադիր»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
ԲՀ` գրհանգ «խեղ, ստահակ»։ Անստույգ բառ
Էջ 214, սյունակ 1
ԵՂԾ
«խանգարված, ապականված, ավեր, տձեւ, անկերպարան, պակասավոր, վատ, շինձու, հերքում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-g-
«ոչնչացնել, փչացնել, ապականել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *el-)
որից, թերեւս՝ *el-g- «խեղճ, աղքատ, պակասավոր», *elk- «քաղցած, վատ»: Իմաստային առումով հեռու է հ.-ե. *selg- «արձակել, նետել, թափել» արմատը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղծ(ան)եմ,
եղծումն,
եղծանելի,
եղծագործ,
եղծագործեմ,
եղծական,
անեղծ,
անեղծական,
դյուրեղծ,
առեղծանել,
զեղծ(ան)ել,
զեղծիմ,
զեղծ(եց)ուցանեմ,
զեղծմութիւն,
շնորհազեղծ,
հայրազեղծ,
մարմնազեղծ,
ծայրազեղծ,
զեղծում,
զեղծարար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ολλυμι
«կործանել, ոչնչացնել, սպանել, քանդել. հեռացնել»
հուն.
ολεκω
«ոչնչացնել, կործանել»
բրետ.
ol
«պակասություն, կարիք»
մ. բրետ.
el
«պակասություն, կարիք»
Էջ 215, սյունակ 1
ԵՂՈՒԿ
«խեղճ, թշվառ, ողորմելի, ավա՜ղ, ափսո՜ս, վա՜յ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«բնաձայնական»
-ուկ վերջածանցով
Աճառյանը բխեցնում է *leug’- «կոտրել, բեկանել» արմատից, բայց սրանից կա բնականոն լույծ-ը (լուծանել)։ *leug’-ի կողքին *leug- ձեւի առանձնացումը հարցը չի լուծում, որովհետեւ հայերենում *g-ն *u-ից հետո նույնպես պիտի փոխվեր ծ-ի։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղկություն,
եղկելի,
եղկել,
եղկանք,
եղուկել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ολολυγή
«ճիչ, ողբ»
հուն.
ελεγος
«եղերերգ»
հուն.
ελεος
«կարեկցություն, խղճահարություն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 22;
Ջահ. ՀԼՊ 136
Էջ 231, սյունակ 1
ԶԱՃԱՃ
«տկար, խեղճ, փոքրիկ, չնչին»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
զ- ածանցով կազմութիւն` աճել բայի արմատից
Էջ 236, սյունակ 1
ԶԵՂՁ
I
(-ի, -ից (՞))
«զղջում, խեղճ, խղճալի, ցավալի»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *sel-
«բարեհաճ, մեղմացնել»
Ծագումն անհայտ է: Հազիվ թե *զհեղձ- կազմությամբ կապ ունենա հնդեւրոպական *sel- «բարեհաճ, մեղմացնել» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զղջանալ,
զղջալ,
զղջումն,
անզղջ
Էջ 261, սյունակ 1
ԹԱՒՆ
(թօն)
(թօն)
«անձրեւ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tap-
«թաթախել, խոնավություն, թացություն»
(անմիջական նախաձեւ՝ *tap-ni-)
Աճառյանը միացնում է թանալ բայի հետ՝ *tā- «հալչել» արմատից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. սլ.
topiti
«սուզել, խեղդել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1056;
Աճ. ՀԱԲ 217
Էջ 268, սյունակ 1
ԹԻՒՐ
(-ի, -աց)
(հին՝ թեւր, ուշ՝ թոյր)
«թյուր, ծուռ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tek-
(անմիջական նախաձեւ՝ *tēk-ro)
որտեղից թեբել: (կասկածելի է հնչյունական առումով)։ Քիչ հավաստի է համեմատությունը *steu-p/b/bh- «հրել» արմատից ծագող այնպիսի բառերի հետ, ինչպիսիք են լատ. stuprum, կիմր. ystum (*steub(h)-ma)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թիւրել,
թիւրութիւն,
թիւրաշուրթն,
թիւրահաւատ,
թիւրածնունդ,
խեղաթիւր,
բազմաթիւր,
եղեռնաթիւր,
թիւրատեսութիւն,
թիւրիմացութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
stuprum
«ամոթ, խայտառակություն, այլասերում»
կիմր.
ystum
«ծռում, շրջադարձ, թեքում»
(*steub(h)-ma)
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1058
Տե՛ս նաեւ
Էջ 269, սյունակ 1
ԹՇՈՒԱՌ
(չուառ), -ի, -աց
«թշուառ, խեղճ, ողորմելի»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պարթեւերեն dušfarr (dušfrr)
Փոխառություն իրանական աղբյուրից, հավանաբար պարթեւերենից` պարթ. dušfarr (dušfrr). պարթեւական ձեւը երկուսի մոտ էլ չկա, այլ Ջահ. ՊԲՀ 1995, 2, 183:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թշուառանալ,
չուառանալ,
թշուառություն,
չուառություն,
թշուառաբան,
երեքթշուառեան,
չուառական
Մատենագիտություն
H. AG 154;
Աճ. ՀԱԲ 192;
Ջահ. ՊԲՀ 183
Էջ 271, սյունակ 1
ԹՈՆԾ
I
«խեղ, հաշմանդամ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 292, սյունակ 1
ԼԱՐ
(-ոյ, -ի, -ից, -աց)
«առասան, բոկ, պարան, ուղղալար, երկարութեան չափ՝ մղոն, ասպարեզ, թակարդ, նվագարանի թել, լար, նվագարան, մի տեսակ օձ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *wel-
«պտտել, ոլորել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *wlərօ-)
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լարել,
լարաբաժին,
լարագիր,
լարախաղաց,
լարախաղացութիւն,
լարախեղդ,
լարաձիգ,
լարաչափ,
լարան,
բազմալար,
թանձրալար,
կարմրալար,
ուղղալար,
կրկնալար,
տրտմալար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
εύληρα
«սանձ»
լատ.
lōrum
«առասան, բոկ, պարան, սանձ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 267;
Pok. IEW 1143
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։