Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 55, սյունակ 1
ԱՆԴՈՐՐ
«հանգստություն, հանգիստ, խաղաղ, ընդարձակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Կազմված է ան- ոչ ժխտական նախածանցով՝ դորր=դիր արմատից։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 190
Էջ 58, սյունակ 1
ԱՆԻՒ
(-ոյ, հազվադեպ՝ -ի, -աց)
«անիվ, կառքի ակ, սռնի, առանցք, տանջելու մի գործիք, խաղալիք, երկնային մարմնի գունդ, ուղտափշի սերմ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *snēu-
«պտտել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *snēuo-)
այս արմատից է նաեւ հայ. նեարդ բառը (<*sneurt-)` իմաստային այլ զարգացմամբ. անիւ բառի ա- նախահավելվածի համար հմմտ. ամիս *mensos ձեւից։ Ավելի քիչ հավանական է համեմատությունը *enebh- «պորտ» արմատից ծագող ձեւերի հետ, որ նշում է Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 196)` նմանությունը համարելով պատահական:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անուաջալութիւն,
անուաձեւ,
անուաւոր,
միջնանիւ,
չորեքնանիւ,
երկանիւ,
հեծանիւ,
հեծանորդ,
քառանիւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իռլ.
snua
«ոլորել, հյուսել»
հ. իռլ.
snútigr
«պտտվող (ջրաղացաքարի մասին)»
նորվ.
snaa
«շտապել»
<*snāwēn
լատվ.
snaujis
«օղակ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 149;
ԲԷՀ 49;
Աճ. ՀԱԲ 196
Տե՛ս նաեւ
Էջ 63, սյունակ 1
ԱՆՔՈՅԹ
«հանգիստ, խաղաղ, հանդարտ, ապահով, թաքուն, ծածուկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kēe-
«շարժ(վ)ել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kōi-)
եզակի է *kōi- > *քոյ անցումը
հ.-ե. արմատ՝ *han+*kōi-
«հաճելիորեն հանգստանալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kōeio-)
հնչյունական անցումը պարզ չէ
կան վերականգնման դժվարություններ։ Եթե ան-ը ժխտական է, ապա քոյթ-ը թերեւս կարելի է կապել *kēe- «շարժ(վ)ել» արմատի հետ (այս դեպքում էլ եզակի է *kōi- > *քոյ անցումը)։ Եթե ան-ը ժխտական չէ, ապա անքոյթ-ը ծագմամբ կարող է համապատասխանել հանգիստ-ին, որ գալիս է *han+*kōi- (*kōeio-) «հաճելիորեն հանգստանալ» արմատից. այս դեպքում էլ հնչյունական անցումը պարզ չէ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անքութանալ,
անքոյթութիւն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 79, սյունակ 1
ԱՍՊԱՐԻՍ
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. asprēs
փոխատու լեզու՝ պ. asprēs/z
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ասպարիսել,
ասպարիսախաղաց,
ասպարիսական
Մատենագիտություն
H. AG 109;
Աճ. ՀԱԲ 273
Էջ 91, սյունակ 1
ԱՐԿ
II
«ձգում, նետում»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *(h)ark
փոխատու լեզու՝ ավ. harǝk-
Դժուարութիւնն այն է, որ (h)ark արմատը քիչ է տարածուած իրանական լեզուներում, մանաւանդ առանց h-ի:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արկանել,
արկած,
արկանելի,
վերարկու,
գլխարկ,
հիմնարկել,
աղիւսարկ,
երգարկ,
արկնոց,
արկեատ,
քարարկել,
անուանարկ,
ակնարկել,
առարկ,
առարկել,
բանսարկել,
բանսարկու,
բանտարկել,
ենթարկիլ,
խնկարկու,
խնկարկել,
կանխարկ,
խուզարկ,
խուզարկու,
ձեռնարկել,
յուղարկել,
յուղարկաւորութիւն,
սիրարկու,
փոխարկել,
փորձարկութիւն,
շարարկութիւն,
առարկայ,
առարկայական,
խաղարկութիւն,
խաղարկել,
փորձարկել,
ձեռնարկ,
խնդրարկու,
սակարկութիւն,
թուարկութիւն,
ներարկել,
կիրարկել,
գլխարկաւոր,
գլխարկակար,
գլխարկավաճառ,
յարկ,
յարկանել,
յարկել,
յարկակից,
վերնայարկ,
միջնայարկ,
ներքնայարկ,
ետնայարկ,
միայարկ,
կրկնայարկ,
եռայարկ,
գետնայարկ,
ստորնայարկ,
բազմայարկ,
երկյարկանի,
վեցյարկանի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
harǝk-
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 321-322;
Ջահ. ՀԼՊ 517
Էջ 100, սյունակ 1
ԱՒԴ
II
(-ոյ)
«օդ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *au-
«փչել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *au-dh-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւդաբան,
աւդախաղաց,
աւդամուտ,
աւդընկալ,
աւդապարիկ,
աւդանցք,
աւդափոխութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ἀημι
««փչել»»
ավ.
ao-ta
««ցուրտ»»
հ. հնդկ.
vāti
««փչել»»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 608
Էջ 105, սյունակ 1
ԱՓՈՒՃ
«խաղագնդակ»
Ստուգաբանություն (բաղադրյալ)
բարբառային վերջածանցավոր կազմություն՝ ափ + -ուճ
Էջ 109, սյունակ 1
ԲԱ
(ներկայի 1-ին դեմք՝ բամ)
«խոսել, ասել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhā-
«խոսել»
*bhā- > բամ, bhā-ti- > բայ, *bhā-ni- > բան, *bhāsri > բառ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բայ,
բայածական,
աներկբայ,
խաբեբայ,
մակբայ,
թերբայութիւն,
բայական,
բայակերտ,
բայաձեւ,
բայաբուն,
բայարմատ,
բայական,
դերբայ,
դերբայական,
մակբայակերտ,
բան,
բանբեր,
բանագետ,
բանագնաց,
բանադրել,
բանախօսութիւն,
բանաստեղծ,
բանաքաղ,
բանսարկու,
բանել,
այլաբանել,
փառաբանել,
ապարանել,
մեծարբանել,
դիմաբանել,
ընդդիմաբանել,
բանահիւսութիւն,
բանասիրական,
բանաստեղծական,
բուսաբան,
երկրաբան,
երկրաբանութիւն,
բութաբանութիւն,
կենսաբան,
կենսաբանութիւն,
բառ,
բառգիրք,
բառակապ,
բառացի,
կիսաբառ,
բարձրաբարբառ,
երկբարբառ,
մեծաբարբառ,
բառագիտութիւն,
բառարան,
բառացանկ,
բառացուցակ,
բառախաղ,
բառակազմութիւն,
բառական,
բառաքննութիւն,
բարբառ,
բարբառել,
անբարբառ,
բարբառագետ,
բարբառագիտական,
բամբաս-,
բամբասանք,
բամբասել,
բամբասական,
անբամբաս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
φαμέν
«ասել»
հուն.
φάτις
«լուր, խօսք, բայ»
հ. իռլ.
bōn
«խնդիրք»
Մատենագիտություն
H. AG 427-428;
Աճ. ՀԱԲ 386;
Ջահ. ՀԼՊ 115
Էջ 109, սյունակ 1
ԲԱԲԱՆ
(բանան)
«ռազմական քարընկեց գործիք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
Համարւում է թյուրք-թաթարական աղբիւրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բա(ն)բանաքար,
բանբանախաղաց
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 372
Էջ 122, սյունակ 1
ԲԱՐՈՒՆԱԿ
«խաղողի որթի պտղաբեր ճյուղ, ծառի ճյուղ, սարբինա, խենղակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Հավանաբար կազմված է բար «պտուղ» (հմմտ. բրբ. բարատու, բարել, բարելի, բարեղեն, բարոտ, բարաբավ, որոնց մեջ բար-ն ունի այդ իմաստը) եւ ունակ բաղադրիչներից։ Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 420) կարծում է, որ «ոսկեդարյան» շրջանում բարունակ կազմություն չպետք է լինի, բայց այդպիսի խիստ հակադրությունը կասկածելի է, ինչպես ցույց է տվել Վ. Առաքելյանը (ՊԲՀ 1971, 1, 255-272)։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 420;
ՊԲՀ 255-272
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։