Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 261, սյունակ 1
ԹԱՒՇԿԱՆԱԼ
(թօշկանալ, թոշկանալ)
(թօշկանալ, թոշկանալ)
«հոտել, նեխել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *təu-
«հալչել, լուծվել, քայքայվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *təu-skh-)
tā-, tău-/*təu-
Հնարավոր է ծագումը իրանական աղբյուրից, բայց նման ձեւ չի հավաստված (թաւշնիլ բայի հետ միասին)։
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 153
Էջ 261, սյունակ 1
ԹԱՒՇՆԻԼ
«թուլանալ, ուժասպառվել․ (նոր) թոշնել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *təu-
«հալչել, լուծվել, հոսել, քայքայվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *təu-skh-)
*tā-, *tău- /*təu-
Հնարավոր է ծագումը իրանական աղբյուրից, բայց նման ձեւ չի հավաստված։
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 153
Էջ 262, սյունակ 1
ԹԱՊ
(թօպ, թուպ)
«վտիտ, ճզմած, տկար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *təu-b-
«հալել, լուծվել. քայքայվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *tā-, *tău-/*təu-)
արմատից (՞)։
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 153
Էջ 297, սյունակ 1
ԼԻՃ
I
(-ի, -աց, -ից)
«լիճ, բացվածք, տարածություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *leg-
«կաթել, ծորալ, լուծվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ lēgiā-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լճակ,
լճածով,
լճեզր,
լայնալիճ,
ծովալիճ,
սառնալիճ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հոլ.
legaim
«լուծվել, հալչել»
հ. անգլ.
leccan
«թրջել»
հայ.
լիկ
Մատենագիտություն
Pok. IEW 657;
Աճ. ՀԱԲ 282;
Ջահ. ՀԼՊ 135
Էջ 298, սյունակ 1
ԼԿԻԼ
(լքուլ)
(լքուլ)
«հալչել, սկսել հալչել (սառույցի մասին)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *leg-
«կաթել, ծորալ, լուծվել»
«կաթել, ծորալ, լուծվել» արմատից։
Էջ 300, սյունակ 1
ԼՈՅԾ
(լոյծ «քանդում, քակում, արձակում»)
«լոյծ, հեղուկ, հեղուկային»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *leug-
«կոտրել, խախտել»
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 293-294) բխեցնում է *leu-/*lou- արմատից՝ *-ge/o մասնիկով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լուծանել,
լուծումն,
լուծութիւն,
լուծանք,
անլոյծ,
դժուարալոյծ,
զատելոյծ,
անդամալոյծ,
դիւրալոյծ,
անլուծակի,
լուծողական,
լուծարք,
անլուծելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
rujáti
«կոտրում է, ջարդում է»
հ. անգլ.
tolūcan
«քայքայել, կործանել»
լիտվ.
laučti
«կոտրել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 686;
Ջահ. ՀԼՊ 136;
Աճ. ՀԱԲ 293-294
Էջ 302, սյունակ 1
ԼՈՒԾ
(-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -աց, -ից)
«լուծ, կշեռքի թե, Կշիռ կենդանակերպ, զոյգ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ieu-
«կապել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *iugo-)
բաղարկված լուծանել բայի արմատի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լծել,
լծակ,
լծակից,
լծակռիւ,
լծակցութիւն,
լծաբարձ,
լծընկեց,
լծկան,
լծորդ,
եզնալուծ,
ծանրալուծ,
միալուծ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
yugá
հուն.
ζυγόν
լատ.
jugam
խեթ.
iuga
«լուծ»
Մատենագիտություն
H. AG 454;
Աճ. ՀԱԲ 301;
Pok. IEW 509
Էջ 302, սյունակ 1
ԼՈՒԾԱՏԼԻ
«Հայկ (Օրիոն) համաստեղություն»
Ստուգաբանություն ()
բաղկացած է լուծ եւ -ատլի (°) բաղադրիչներից
Էջ 327, սյունակ 1
ԽԵՃԵՊ
(կեճեպ, կճեպ, այլեւ, թերեւս, փեճեկ, փեճոկ, փոճոկ)
«կճեպ, կեղեւ, պատյան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sek-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *s(k)h)ed-)
o-ձայնդարձ
Հնարավոր է ծագումը հնդեւրոպական *s(k)h)ed- «ճեղքել, ցրել» արմատից (Պետերսոն), որտեղից հայ. շերտ (*skhedri-), այլեւ հնդկ. skhádatē «ճեղքում է»... մանավանդ որ *s(k)h)ed-ը ծագում է *sek- «կտրել» արմատից, որից ծագում է նաեւ *skend- «պոկել, անջատել» հիմնաձեւը, եւ որից ծագում են հայերենին մոտ իմաստներով բառեր։ Աճառյանը բերում է քարթվելական զուգահեռներ (վրաց. xečbi, ճան. xečepa, մեգր. sepčo), բայց չի լուծում այն հարցը, թե որն է որից փոխառել: Վերեւում տրված ստուգաբանության դեպքում հայերենն է քարթվելական ձեւերի աղբյուրը, մանավանդ որ հայերենում առկա է խ/կ հերթագայությունը, ինչպես խեղ եւ կաղ արմատների դեպքում:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
skhádatē
«ճեղքում է»
լիտվ.
skedervà
«բեկոր»
հ. հոլ.
ceinn
«թեփ, թեփուկ, կճեպ, պատյան, կեղեւ»
մ. բրետ.
quenn
«կաշի»
բրետ.
kenn
«թեփ»
բրետ.
ken
«կաշի»
հ. բրետ.
skant
«թեփ»
հ. բրետ.
skān
«կեղեւ»
հ. վ. գ.
scinten
«քերթել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 358;
Ջհայկյան, ՕԻԱՊԱՅ 112
Էջ 338, սյունակ 1
ԽՈԽՈՋ
(-ի, -ից)
(խողխոջ, խոխոնջ)
«խոխոջ, խոխոջյուն, քրքիջ, զկռտոց, փորլուծություն»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
Բնաձայնական կազմություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խո(ղ)խոջանք,
խո(ղ)խոջանիլ,
խո(ղ)խո(ն)ջել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 386
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։