Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 30, սյունակ 1
ԱԿՆ
(հգն. աչ-ք, այլեւ -ունք, -անթ)
«աչք, հույս, փոս, ական, աղբյուրի ակ, թանկագին քար, բողբոջատեղ, խաչափայտի միջնակետ, ձովաժժմակ», նոր՝ «անիվ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *okʷ-
(անմիջական նախաձեւ՝ *okʷ-n-)
ակն
հ.-ե. արմատ՝ *okʷ-
(անմիջական նախաձեւ՝ *okʷi-)
երկակի թիվ -> աչք
-n-ով հիմքի համար հմմտ. հ. հնդկ. սեռ. aksnak երկակի ձեւի - kṷi > չ անցման համար հմմտ. սլավ. oči (ռուս. очи):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ականել,
յականել,
զականել,
ականողիք,
ականատես,
ականաւոր,
ականի,
միականի,
ակնհար,
ակնածու,
ակնահաճոյ,
ակնակայիճ,
ակնարկել,
ակնդի,
ակնիտ,
ակնկոր,
զիջակն,
խայտակն,
կորակնել,
չարակն,
ակնկալութիւն,
անակնկալ,
ակնահաւատ,
ակնանմամ,
ականոց,
ականատ,
ակնատ,
աղբերակն,
ակնաղբիւր,
ականակապ,
ականակերպ,
ականակիտ,
ակնագործ,
ականագոյն,
ոսկեակն,
ակնապիշ,
ակնաբոյժ,
ակնաբուժութիւն,
ակնոց,
ակնոցաւոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
aksnak
սեռ.
համագերմ.
augō(n)
պրուս.
agins
սլավ.
oči
ռուս.
очи
Մատենագիտություն
H. AG 413;
Աճ. ՀԱԲ 107-108
Էջ 33, սյունակ 1
ԱՂԱԼ
II
«աղալ, ալյուր դարձնել, մանրել, փշրել, որոճալ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *al-
«մանրացնել, աղալ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղարի,
աղան,
աղուն,
խնկաղաց,
ջրաղաց,
ջրաղացպան,
հողմաղաց,
մլաղաց,
սրճաղաց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ἀλέω
«աղալ»
հուն.
ἄλευρον
«ալյուր»
Մատենագիտություն
H. AG 414;
Աճ. ՀԱԲ 118
Տե՛ս նաեւ
Էջ 35, սյունակ 1
ԱՂԱՓԱՂ
(-ի, -աց)
(աղեւաղ)
«աղաւաղուած, խեղաթիւրուած, փչացած, ապականուած, տկար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *al-
«թափառել, մոլորվել»
կրկնաւոր ձեւ
կրկնաւոր ձեւ՝ բնիկ հնդեւրոպական *al- «թափառել, մոլորուել» արմատից։ Աւելի քիչ հաւանական է դիտել որպէս այլայլ-ի տարբերակ (Աճ. ՀԱԲ 1, 122)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղաւաղել,
աղեւաղել,
աղաւաղութիւն,
անաղաւաղելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
աղանդ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 122;
Աղայեան, ԲՍՀ 18-19
Տե՛ս նաեւ
Էջ 36, սյունակ 1
ԱՂԲԻՒՐ
(աղբեր, հին՝ աղբեւր)
«աղբյուր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhrēur-
«ուժգին շարժվել, եռալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhreu-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղբերակն,
աղբերանալ,
աղբերահոս,
աղբիրանալ,
աղբիրահոս,
աղբերակն,
աղբերալալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
φρέαρ
«ջրհոր, ջրամբար»
գոթ.
brunna
«աղբյուր»
Մատենագիտություն
H. AG 415;
Աճ. ՀԱԲ 125
Էջ 38, սյունակ 1
Ա(Ղ)Խ
(-ի, -ից)
(ԱԽ)
«փականք, օղակ, կահկարասիք, ունեցվածք, վաճառքի բեռ, ճանապարհորդների բազմություն, ամբոխ, ցեղ, զարմ, ժողովուրդ, մարմնի հոդ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. ‘ahl
«ընտանիք, ցեղ մարդիկ»
փոխատու լեզու՝ արաբ. yalaq
«փականք, կողպեք»
Փոխառություն սեմական աղբյուրից։ Անհավանական է բխեցնել խուրիերենից՝ *alla(e)lhi «տիրային» ենթադրական բառից (Դյակոնով)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ա(ղ)խել,
աղխամադխ,
աղխազուր,
ալխազուր,
ա(ղ)խստրոյզ,
աղխատրուզել,
բազմաղխադխ,
աղխաղխակոյտ,
ճարտարաղխ,
ախանտեալ,
ա(ղ)խաղան
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 486
Էջ 38, սյունակ 1
ԱՂՃ
I
«աղտ, կեղտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«փտել, նեխել, հոտել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ldi- կամ *ld-s-)
աղտ բառի տարբերակը՝ *ldi- կամ *ld-s-՝ *el- «փտել, նեխել, հոտել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղճոթիւն,
աղճայեղծ,
աղծապղծութիւն,
աղծել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
oltar
«կեղտի կտոր»
հ. խլ.
ylda
«նեխահոտ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 41, սյունակ 1
ԱՃԱՐԶՕԽԱՆ
«մի բոյս»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
փոխատու լեզու՝ իրանական
Էջ 42, սյունակ 1
ԱՄԱՂԹ-
(Ամաղթեղջիւր հատուկ անվան մեջ)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ’Αμάλθεια
«Զեւսին սնող այծի անունը»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
Ամաղթեղջիւր
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 144
Էջ 43, սյունակ 1
ԱՄԲԱՍՏԱՆ
(-ի, -աց)
«ամբաստանող, ամբաստանություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. hambastan
«ձեւավորել, կազմել, հերյուրել»
հմմտ. մ. պ. hambastan «ձեւավորել, կազմել, հերյուրել»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամբաստանել,
ամբաստանութիւն,
ամբաստանագիր,
ամբաստանական,
ամբաստանիչ,
ամբաստանեալ
Էջ 43, սյունակ 1
ԱՄԲԱՐ
(-ի, -աց, ուշ՝ -ոյ)
(ամպար, համբար)
«ամբար, շտեմարան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. (h)anbār
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
համբարել,
համբարանոց,
ամբարապետ,
ջրամբար,
համբարակալ,
համբարածու,
համբարական,
համբարան,
խոտահամբար,
յոգնահամբար
Մատենագիտություն
H. AG 95, 178;
Աճ. ՀԱԲ 149
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։