Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 281, սյունակ 1
-ԺԵՏ
(-ժետ, -ժատ)
«(ա)-հար», «խփող, սպանող»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. žat
«խփել, սպանել»
իրան. հիմքերով ձեւերը հիմնականում ամբողջական փոխառություններ են
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ախտաժետ,
ախտաժետութիւն,
դիւաժետել,
դեւաժետել,
լուսնաժետ,
նենգաժետ,
որկորաժետութիւն,
որովայնաժետութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 228;
Ջահ. ՀԼՊ 526
Էջ 283, սյունակ 1
Ի
(հի-), սեռ. է՞ր, տր. ի՞մ, հյց. զի՞, բցռ. յիմէ՞ (զմէ՞, առ իմէ՞), գրծ. ի՞ւ
«ինչ, մի բան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kʷi-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իմն,
ինչ,
իր իք,
հիբար,
հիպես,
հիզան,
հիկեն,
անի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kém
«ով»
հ. հնդկ.
-ki-
«ոք»
հ. հնդկ.
cid
«էլ, իսկ, նույնիսկ»
հուն.
τίς
«ով»
լատ.
quid
«ինչու, ինչ, ով, որ»
խեթ.
kuiš
«ով, որ»
Մատենագիտություն
H. AG 450;
Աճ. ՀԱԲ 235
Էջ 285, սյունակ 1
ԻՄԷՆ
«այս»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Կեղծ բառ, որ այլ ձեռագրերում կա իմն այս, այլ իմենայս, իմէն այս ձեւերով՝ «իմաստանալնարս» մեկնութեամբ.
Մատենագիտություն
Ամալյան, ԲՀ 376
Էջ 285, սյունակ 1
Էջ 288, սյունակ 1
ԻՐԱՆ
(-ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ունք, -անց, -ամբք)
«իրան, մարմնի հիմնամաս, բունք»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 296, սյունակ 1
ԼԻԲԻՏՈՆ
(դեբիտոն, վրիպակով՝ լիբիմն)
«մի տեսակ անթեւ վերնազգեստ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. λεβίτων
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 281
Էջ 326, սյունակ 1
ԽԵՂ
(-ի, -աց)
(խեղ, խիղ)
««խեղ, խեղված, հաշմ, պակասավոր, մեկ ոտքով կաղ» («գարշ, պիղծ, գազիր»)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)el-
«թեքել, ծռել, հենել, ծուռ, շրջված, խեղաթյուրված»
Հնչյունապես լավ չի հիմնավորված կապը կաղ եւ կեղ «ծուռ» բառերի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեղութիւն,
խեղել,
խեղաթիւր,
խեղանդամ,
խեղանք,
խեղ(ա)կատակ,
խեղկատակել,
խեղկատակութիւն,
խեղանցել,
խեղբեկ,
խեկբեկ,
խեղկիլ,
խեղկութիւն,
անխեղկեալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σκολιός
«ծուռ. անարդար, խորամանկ»
հուն.
σκελίς (ատտ. σχελίς)
«հետեւի ոտք, ազդր»
ալբ.
tshale
«կաղ»
լատ.
scelus
«չարագործություն, խարդախություն, դժբախտություն»
հ. վ. գ.
scëlah
«ծուռ»
գ.
scheel
«շիլ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 356
Տե՛ս նաեւ
Էջ 327, սյունակ 1
ԽԵՃԵՊ
(կեճեպ, կճեպ, այլեւ, թերեւս, փեճեկ, փեճոկ, փոճոկ)
«կճեպ, կեղեւ, պատյան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sek-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *s(k)h)ed-)
o-ձայնդարձ
Հնարավոր է ծագումը հնդեւրոպական *s(k)h)ed- «ճեղքել, ցրել» արմատից (Պետերսոն), որտեղից հայ. շերտ (*skhedri-), այլեւ հնդկ. skhádatē «ճեղքում է»... մանավանդ որ *s(k)h)ed-ը ծագում է *sek- «կտրել» արմատից, որից ծագում է նաեւ *skend- «պոկել, անջատել» հիմնաձեւը, եւ որից ծագում են հայերենին մոտ իմաստներով բառեր։ Աճառյանը բերում է քարթվելական զուգահեռներ (վրաց. xečbi, ճան. xečepa, մեգր. sepčo), բայց չի լուծում այն հարցը, թե որն է որից փոխառել: Վերեւում տրված ստուգաբանության դեպքում հայերենն է քարթվելական ձեւերի աղբյուրը, մանավանդ որ հայերենում առկա է խ/կ հերթագայությունը, ինչպես խեղ եւ կաղ արմատների դեպքում:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
skhádatē
«ճեղքում է»
լիտվ.
skedervà
«բեկոր»
հ. հոլ.
ceinn
«թեփ, թեփուկ, կճեպ, պատյան, կեղեւ»
մ. բրետ.
quenn
«կաշի»
բրետ.
kenn
«թեփ»
բրետ.
ken
«կաշի»
հ. բրետ.
skant
«թեփ»
հ. բրետ.
skān
«կեղեւ»
հ. վ. գ.
scinten
«քերթել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 358;
Ջհայկյան, ՕԻԱՊԱՅ 112
Էջ 346, սյունակ 1
ԽՈՒԵԼ
«նեղել, չարչարել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)keu-
«նետել, հրել, հալածել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khu-)
պահպանվել է հիմնականում ածականներով եւ *(s)k'eū- տարբերակով
արմատից, որ պահպանվել է հիմնականում ածականներով եւ *(s)k'eū- տարբերակով
Տե՛ս նաեւ
Էջ 371, սյունակ 1
ԿԱԶՄ
-ոյ
«սարք, հանդերձանք, զարդ, պատրաստ, զինված»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
թերեւս փոխառություն իրանական աղբյուրից, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կազմել,
կազմիչ,
կազմած,
կազմակերպել,
կազմութիւն,
կազմուած,
գեղեցկակազմութիւն,
երկնակազմ,
պնդակազմ,
կազմակերպիչ,
կազմակերպչական,
կազմակերպական,
կազմակերպութիւն,
կազմատուն,
կազմարար,
կազմալուծել,
կազմախօսութիւն,
ամրակազմ,
անկազմ,
անկազմակերպ,
թղթակազմ,
լաթակազմ,
կաշեկազմ,
հիմնակազմ,
փառակազմն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ն. պ.
kāz
«փարախ, խրճիթ»
ըստ Bailey-ի
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։