Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 50 բառահոդված (էջ 2/5)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 222, սյունակ 1 Էջ 222
ԵՐԳԻԾԱՆԵԼ (երգէծ-. հերգիծանել) «պատռել, ճեղքել, պայթեցնել, գծել, նշան անել, կծել, նախատել, ծաղրել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uer- «պատռել, ճեղքել, քերծել, ճանկռոտել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ureid-s)
արմատից (Ֆրիսկ)։ Հնչյունապես խոցելի է Հյուբշմանի ստուգաբանությունը (IF Anz. 10, 47), որ բերում է Աճառյանը՝ *urēg- (պիտի գար *երգիծ- եւ երգծանեմ)։ Երկու դեպքում էլ առկա է ս-ի՝ *r-ից առաջ պահպանվելու եւ *g-ի փոխվելու խնդիրը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երգիծանիչ, երգիծումն, երգիծական, երգիծանք, երգիծաբան, երգիծաբանական
Էջ 227, սյունակ 1 Էջ 227
ԵՐԿԵՒԱՆ
Ստուգաբանություն ()
Տե՛ս նաեւ
Էջ 227, սյունակ 1 Էջ 227
ԵՐԿՆ (-ան, -ունք, -անց) «երկունք, երկունքի ցավ, տառապանք, տագնապ, վախ, սարսափ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ed- «ուտել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ed-udn(°)) (°)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկնել, երկնիչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
οδυνη
հուն.
εδυνα
«ցավ, տառապանք» (էոլ.)
Մատենագիտություն
Pok. IEW 289; Աճառյանը ՀԱԲ 64
Էջ 227, սյունակ 1 Էջ 227
ԵՐԿՈՒ (հոլովման մեջ ուղղականի -ու-ն պահպանվում է որպես հիմքի ձայնավոր՝ -ուց, -ուս, -ուք (գրծ.) (երկո-, երկի-, երկ-, երկա-) «երկու»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *duō- «երկու» (անմիջական նախաձեւ՝ *duō(u)-) *dui > երկի-, *duo > երկո- տարբերակներով
ձեւից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկուորեայ, երկուորեակ, երկուանք, ընդերկուիլ, յերկուանալ, յերկուական, յերկուումն, երկոտասան, երկոքին, երկոտասանեակ, երկիցս, երկեամ, երկդիմի, երկպաշտ, երկբան, երկմտութիւն, երկրորդ, երկպաշտ, երկակեաց, երկագոյ, երկաստիճան, երկարաբան, երկդիմութիւն, երկկայմ, երկլեզուեան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
dvā
հուն.
δύο
լատ.
duo
հ. խոլ.
dāu
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 66-67; Pok. IEW 228-230
Էջ 248, սյունակ 1 Էջ 248
ԸՆԴՎԻՍԱՆԱԼ ««խոկալ» կամ «հնանալ» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
նույնն է նախորդի հետ, բայց երկու ձեւերից ո՞րն է ճիշտ:
Էջ 269, սյունակ 1 Էջ 269
ԹՇՈՒԱՌ (չուառ), -ի, -աց «թշուառ, խեղճ, ողորմելի»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պարթեւերեն dušfarr (dušfrr)
Փոխառություն իրանական աղբյուրից, հավանաբար պարթեւերենից` պարթ. dušfarr (dušfrr). պարթեւական ձեւը երկուսի մոտ էլ չկա, այլ Ջահ. ՊԲՀ 1995, 2, 183:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թշուառանալ, չուառանալ, թշուառություն, չուառություն, թշուառաբան, երեքթշուառեան, չուառական
Մատենագիտություն
H. AG 154; Աճ. ՀԱԲ 192; Ջահ. ՊԲՀ 183
Էջ 290, սյունակ 1 Էջ 290
ԼԱԼՕՆՔ (դաղօնք, լալօս) «տանձ կամ տանձի (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Գլխաբառը եւ նրա բացատրությունը առաջացել են Աստվածաշնչի միեւնույն հատուկ անվան երկու տարբեր թարգմանությունների միացումից:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 259
Էջ 291, սյունակ 1 Էջ 291
ԼԱՆՋՔ (-աց) «կուրծք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *le(n)gwh- «թեթեւ, թեթեւաշարժ, թոք (որպես մարմնի թեթեւ մաս)» (անմիջական նախաձեւ՝ *lngu-hia-) որպես «թոքային, թոքատեղի»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լանջագեղ, լանջակից, լանջապահ, լանջապան, լանջապանակ, լանջանոց, լայնալանջ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. խոլ.
lunga
հ. անգլ.
lungen
հ. վ. գ.
lungūn
ռուս.
легкий
«թեթեւ»
ռուս.
легкое
«թոք»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 264-365; Pok. IEW 661
Էջ 293, սյունակ 1 Էջ 293
ԼԵԶՈՒ (-ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ոյ) «լեզու (երկու իմաստով էլ)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dnģ'huā- «լեզու» նախաձեւերի խառնուրդով
հ.-ե. արմատ՝ *leiģ'h- «լիզել» նախաձեւերի խառնուրդով
առաջինի համար հմմտ. հ. հնդկ. jihvā, ավ. hizvā, հ. լատ. dingua, լատ. lingua, հ. իռլ. teng, գոթ. tuggo
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լեզուային, բանձրալեզու, լեզուանի, երկլեզու, լեզուանութիւն, նորալեզուաբան, լեզուատ, լեզուաբանութիւն, լեզուակ, լեզուագէտ, լեզուագար, լեզուագիտութիւն, լեզուագարիլ, լեզուագիտական, միալեզու, երեքլեզուեան, բազմալեզու, երկլեզուեան, բոցալեզու, զառնալեզու, ծանրալեզու, համալեզու
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
jihvā
ավ.
hizvā
հ. լատ.
dingua
լատ.
lingua
հ. իռլ.
teng
գոթ.
tuggo
Մատենագիտություն
H. AG 452; Աճ. ՀԱԲ 272
Էջ 295, սյունակ 1 Էջ 295
ԼԵՐԿ (ղերկ, լեկ) «լերկ, անմազ, մերկ, ոչ ձայնեղ, խուլ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *lerg- «հարթ, ողորկ, լպրծուն, սահուն»
Այս իմաստով գրված է նաեւ դերկ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լերկամորթ, լերկութիւն, լերկանալ, լերկամարմին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. իռլ.
lergg
«զառիվայր, ուղի, հարթություն»
հ. իռլ.
lorc
«հետք»
մ. իռլ.
lorgg
«հետք»
հայ.
ողորկ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 277; Աճ. ՀԱԲ 556; Pok. IEW 679