Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 22, սյունակ 1
ԱԶԱԶԵԼ
(«չորացնել») (-իլ «չորանալ»)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *as-
«վառ(վ)ել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *azg'h-)
*g'h- աճականի համար
Կազմված է բնիկ հնդեւրոպական ազ- արմատի կրկնությամբ՝ *azg'h-ից (*as- «վառ(վ)ել»։ *g'h- աճականի համար հմմտ. գոթ. azgo (*azgōn) «մոխիր» (հայ-գերմ. զուգաբանություն)։ Սխալ է «ատամբ» մեկնությունը՝ փոխանակ «ցամաք»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ազազուն,
ազազանալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
azgo (*azgōn)
«մոխիր»
հուն.
άζω (<*az-diō)
«այրել, չորացնել»
լատ.
āreō
«չոր լինել»
բոխ. Ս
āsu
«չորացած»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 82;
Pok. IEW 69;
Solta D. St. 238-239
Տե՛ս նաեւ
Էջ 22, սյունակ 1
ԱԶԱԶՈՒ
«մի տեսակ թունավոր բույս, carpesium L.»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Ծագումն անհայտ է։ Հազիվ թե կապ ունենա ազազել «չորացնել» բայի հետ։
Էջ 22, սյունակ 1
ԱԶԱԶՈՒՆ
««ատամբ» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Ստացված է ազազուն բառի «ցամաք» մեկնության աղավաղմամբ եւ կապ չունի թրք. azu «ատամ, սեղանատամ, ժանիք» բառի հետ, ինչպես ստուգաբանել է Հ. Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 82)։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 82;
Ամալյան, ԲՀ 345
Էջ 22, սյունակ 1
ԱԶԱՏ
-ի, -աց (ուշ՝ -ից)
«ազնվական, անկախ, ազատ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ավ. āzāta-
փոխատու լեզու՝ մ. պ. āzāt
փոխատու լեզու՝ պ. āzād
Փոխառություն իրանական աղբյուրից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ազատել,
ազատեցուցանել,
ազատանալ,
ազատաբերան,
ազատախաւս,
ազատութիւն,
անազատ,
անազատիկ,
ազատագունդ,
ազատակոյտ,
ձերբազատ,
ազատանի,
ազատազն,
ազատբեկ,
ազատասէր,
ազատասիրութիւն,
ազատամարտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
āzāta-
մ. պ.
āzāt
պ.
āzād
Մատենագիտություն
H. AG 91;
Աճ. ՀԱԲ 83;
Ջահ. ՀԼՊ 512
Էջ 22, սյունակ 1
ԱԶԱՐ
«վշտացած, նեղացած»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. āzār
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ազարել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 84
Էջ 22, սյունակ 1
ԱԶԲՆ
(ասբն, ասպն, ազբ-), -ին, -ունք
«հենքի թել, ծոպ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pag'-
«ամրացնել»
-բ- աճականով
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *pag'- «ամրացնել» արմատից՝ -բ- աճականով։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ազբախումբ,
ազբոց,
ազբնագող
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
pas
«օղակ. պարան, թոկ»
ավ.
pas
«իրար կապել»
լատ.
compages
«կապ, միացում»
Էջ 23, սյունակ 1
ԱԶԴ
(աստ)
«լուր, տեղեկութիւն, զգացողութիւն, ազդեցութիւն, ազդեցիկութիւն, կարողութիւն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *past
«ամուր»
փոխատու լեզու՝ հ. պ. azdā
փոխատու լեզու՝ պրթ. azd
փոխատու լեզու՝ մ. պ. azd
թերեւս աստ գրութեամբ ձեւերը ծագմամբ տարբեր են ազդ-ով ձեւերից եւ ծագումն են հ.-ե. *past «ամուր» արմատից, որից նաեւ հայ. հաստ «ամուր. հաստ» բառը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ազդել,
ազդարար,
ազդելի,
ազդոյ,
աստոյ,
ազդու,
աստու,
աստետր,
աստի(ն)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 85-86
Էջ 23, սյունակ 1
ԱԶԴԵՐ
(ազդիր)
««թեզանի» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *pag’
«ամրացնել»
Հազիւ թե կապ ունենայ ազդն բառի հետ եւ ծագի հնդեւրոպական միեւնոյն *pag’ «ամրացնել» արմատից՝ այլ ածականով:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 23, սյունակ 1
ԱԶԴՐ
(աստր), -եր (ուշ՝ -երի, -երաց, -երանք)
«զիստ, ոտքի վերնամաս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ost-dh-ur-
(անմիջական նախաձեւ՝ *ozdhur)
նախաձեւ
Հիւբշմանի նշած եւ Աճառեանի ՀԱԲ-ում (1, 86) բերուած զուգահեռները (հ. հնդկ. sákthi, աւ. haxti «աճուկ» եւ հուն. ἰσχί, ἰσχίον «ազդր») հայերենից ձեւով շատ հեռու են եւ Pok. IEW-ում (930) բերւում են *(s)keng- արմատի տակ, որ ոչ մի կերպ չէր կարող տալ ազդր: Ջահ. ՀԼՊ-ում (142) կասկածով նշուած հուն. σφύς «ազդր» զուգահեռը եւ վերականգնուած *ost-dh-ur- > *ozdhur նախաձեւը լիովին հաւաստի չեն:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
sákthi
«աճուկ»
աւ.
haxti
«աճուկ»
հուն.
ἰσχί, ἰσχίον
«ազդր»
հուն.
σφύς
«ազդր»
կասկածով
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 86;
Pok. IEW 930;
Ջահ. ՀԼՊ 142
Էջ 23, սյունակ 1
ԱԶՆ
-ին, -ինք, -անց
«սերունդ, ցեղ, ազգ, տեսակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *g'en
«ծնել»
փոխատու լեզու՝ աւ. ā-sna
«բնածին, ազնուական, ազնիւ»
փոխատու լեզու՝ պ. (թուրք.) zn
փոխատու լեզու՝ զրադ. āznāvaz
«ազնուական»
իրան. zan «ծնել» (<հ.-ե. *g'en):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիցազն,
դիցազնունք,
հսկայազն,
համազն,
հայկազն,
հայկազուն,
երկազն(ի),
թագազն,
ծառայազն,
ազնիւ,
ազնուական,
չազնուութիւն,
ազնուամեծար,
ազնվաշուք,
ազնվափայլ,
ազնվապետութիւն,
ազնվապետական,
անազնիւ,
գերազնիւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
աւ.
ā-sna
«բնածին, ազնուական, ազնիւ»
*zan «ծնել» արմատից
զրադ.
āznāvaz
«ազնուական»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 512-513
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։