Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 53 բառահոդված (էջ 2/6)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 164, սյունակ 1 Էջ 164
ԳՆԴԱԿ (-ի, -աց) (գնտակ) «գնդակ, գնդաձեւ մարմին»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. *gundak
Իրանական փոխառություն։ Աճառյանը բերում է գունդ բառի տակ, բայց սա իրանական փոխառություն է եւ ոչ գունդ բառից հայերենում կազմված։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գնդակել, գնդակախաղ, գնդակահարել, գնդակահարութիւն, խաղագնդակ
Մատենագիտություն
H. AG 130; Աճ. ՀԱԲ 594
Տե՛ս նաեւ
Էջ 173, սյունակ 1 Էջ 173
ԳՈՒՆԴ I (-ի, -ից, -աց) (գունտ, կունդ, կունդն, կունտն) «գունդ, գնդաձեւ մարմին, երկնակամար, արեւի կամ լուսնի գունդ, ճրագարանի կլոր մաս, անիվ, գլուխ, խորաչափ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *gund
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գնդել, գնդաձեւ, գունդսաղ, գնդախաղ, գնդասեղ, գնդագիր, երկրագունդ, ձիւնագունդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
աւ.
gunda
«խմորի գունդ»
մ. պ.
gund
«ամորձի»
Մատենագիտություն
H. AG 130; Աճ. ՀԱԲ 599
Տե՛ս նաեւ
Էջ 173, սյունակ 1 Էջ 173
ԳՈՒՆԴ II (-ի, -աց) «բազմութիւն. բանակ. զօրագունդ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ մ. պ. gund
իրանականից փոխառեալ կամ հայերէնում կազմուած են գնդակ «մեղուավարս», գնդապետ, գունդագունդ, հրեշտակագունդ, համագունդ, նախարարագունդ, գազանագունդ եւ այլն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գնդակից, հեծելագունդ, երկգնդիլ, յաճախագունդ, զօրագունդ, գնդակ, գնդապետ, գունդագունդ, հրեշտակագունդ, համագունդ, նախարարագունդ, գազանագունդ
Մատենագիտություն
H. AG 130; Աճ. ՀԱԲ 595
Էջ 173, սյունակ 1 Էջ 173
ԳՈՒՆԴԱԳԱԿ «մի հարկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
Էջ 173, սյունակ 1 Էջ 173
ԳՈՒՆԴՍՏԱՊԼ (գունդստապլ, գունդուստապլ, գօնդստապլ, գունուստապլ, նոր՝ գունդստաբլ) «արքունի բարձրաստիճան պաշտօնեայ, սպարապետ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հ. ֆր. conestable
փոխատու լեզու՝ իտալ. contestabile
թերեւս մասամբ բարդուած գունդ բառի հետ
Մատենագիտություն
H. AG 389; Աճ. ՀԱԲ 595
Էջ 173, սյունակ 1 Էջ 173
ԳՈՒՆՑ (գունս, գունթ, գունտ, գունդ) «կոմս»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հ. ֆր. cuens «comte»
Մատենագիտություն
H. AG 389; Աճ. ՀԱԲ 596
Էջ 227, սյունակ 1 Էջ 227
ԵՐԿԻՐ (-ի, -աց, այլն՝ -իւ) «երկիր, աշխարհ, երկրամաս, գետին, հող, բնակչություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *er- «երկիր» (անմիջական նախաձեւ՝ *erdu(°)-) *er-t-, *er-u-
Նախաձեւի *erdu վերականգնումը (հմմտ. *meldui > մեղկ) հեղինակային է: Պեդերսենը (KZ 38, 197) ենթադրում է *er-u- > երգ > (երկին-ի ազդեցությամբ) երկ-:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկրպագել, երկրպագելի, երկրավոր, երկրագործ, երկրածին, երկրակալ, երկրական, երկրակեաց, երկրաչափ, երկրեայ, երկրատես, երկրաբան, երկրաբանություն, երկրագունդ, ստորերկրեայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ερα
(°) (<*erpō, *erō>)
գոթ.
airþa
հ. վ. գ.
erda
«երկիր»
կիմր.
erw
«դաշտ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 332; KZ 197
Էջ 235, սյունակ 1 Էջ 235
ԶԱՒՐ (-ու, -աց, -ոց) (զօր, մեկ անգամ՝ -աւ, ուշ՝ -ով) «ուժ, զորություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ավ. zāvar
փոխատու լեզու՝ պրթ. zāvar
փոխատու լեզու՝ մ. պ. zōr
փոխատու լեզու՝ պ. zōr
իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զաւրանալ, զաւրութիւն, զաւրագլուխ, զաւրաժողով, զաւրական, զաւրանիստ, զաւրավիգն, զաւրաւոր, զաւրեղ, զաւրել, անզաւր, մեծազաւր, բազմազաւր, հեծելազաւր, զօրաբանակ, զօրագունդ, զօրախումբ, զօրակոչ, զօրահանդէս, զօրահրամանատար, զօրանոց, զօրանց, զօրապետութիւն
Մատենագիտություն
H. AG 152; Աճ. ՀԱԲ 114
Էջ 267, սյունակ 1 Էջ 267
ԹԻՊ «զօրագունդ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. tīp
Էջ 349, սյունակ 1 Էջ 349
ԽՈՒՆԴ (կնճիռ) (?)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *keu- «գունդ, գնդուածք» (անմիջական նախաձեւ՝ *khondo- *kondo-) *keu- «սեղմել, սեղմուած, գնդուած բան»
*khondo/խունտ> խունտ: Ջահ.:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խնդրունդ, խնճլիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kanda
«պալար, արմատ, սոխ»
լիտվ.
kánduolas
«կուտ, միջուկ»