Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 220, սյունակ 1
ԵՐԱԽՏ
«երախտիք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *raxti
եւ այլն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երախտիք,
երախտագործ,
երախտակորոյս,
երախտաւոր,
երախտառու,
ապերախտ,
բազմերախտ,
աներախտիք,
երախտել,
երախտանք,
երախտագէտ,
երախտաճանաչ,
երախտապարտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
raktá
«բարեհաճ, համակիր»
Մատենագիտություն
H. AG 510;
Աճ. ՀԱԲ 36;
Mayrhofer, KEWA 36
Էջ 227, սյունակ 1
ԵՐԿԻՆ
(-ի, -ից, ուշ՝ -աց)
«երկինք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dei-
«փայլել, շողալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *d(i)ui-n-)
*-u աճականով՝ «շողացող երկինք»
Կան հնչիւնական դժուարութիւններ: Հնարաւոր է երկիր բառի համաբանական ազդեցութիւնը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկնաբերձ,
երկնագէտ,
երկնագոյն,
երկնակեաց,
երկնահայեաց,
երկնահար,
երկնասլաց,
երկնաւոր,
յերկնուստ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
*dyau
«երկինք»
հ. հնդկ.
divām
«օր»
հայ.
տիւ
հ. սլավ.
dьnь
լիտվ.
diena
«օր»
Էջ 232, սյունակ 1
Էջ 287, սյունակ 1
ԻՐ
(-ի, -աց)
«իր, բան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kʷi-ro-
*kʷi- դերանուանական արմատից
որտեղից` ի-, ինչ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իրագէտ,
իրազեկ,
իրողութիւն,
իրոցել,
յիրարկել,
իրածել,
իրել,
իրաւ,
յիրաւի,
իրատունք,
իրաւացի,
իրաւագէտ,
իրաւախոհ,
անիրաւ,
իրական,
իրականութիւն,
իրապաշտ,
իրաւազուրկ,
իրաւաբան,
իրաւագիտական,
իրաւագիտութիւն
Էջ 293, սյունակ 1
ԼԵԶՈՒ
(-ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ոյ)
«լեզու (երկու իմաստով էլ)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dnģ'huā-
«լեզու»
նախաձեւերի խառնուրդով
հ.-ե. արմատ՝ *leiģ'h-
«լիզել»
նախաձեւերի խառնուրդով
առաջինի համար հմմտ. հ. հնդկ. jihvā, ավ. hizvā, հ. լատ. dingua, լատ. lingua, հ. իռլ. teng, գոթ. tuggo
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լեզուային,
բանձրալեզու,
լեզուանի,
երկլեզու,
լեզուանութիւն,
նորալեզուաբան,
լեզուատ,
լեզուաբանութիւն,
լեզուակ,
լեզուագէտ,
լեզուագար,
լեզուագիտութիւն,
լեզուագարիլ,
լեզուագիտական,
միալեզու,
երեքլեզուեան,
բազմալեզու,
երկլեզուեան,
բոցալեզու,
զառնալեզու,
ծանրալեզու,
համալեզու
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
jihvā
ավ.
hizvā
հ. լատ.
dingua
լատ.
lingua
հ. իռլ.
teng
գոթ.
tuggo
Մատենագիտություն
H. AG 452;
Աճ. ՀԱԲ 272
Էջ 301, սյունակ 1
ԼՈՐՁՆ
(-ին, -ունք, -անց, ուշ՝ լորձ, -ոյ, լորձիք)
«լորձ, լորձունք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)lend(h)-
«սահել»
ոչ ռնգական ձեւ
հ.-ե. արմատ՝ *(s)leu-
«թոյլ կախուել, թոյլ»
*-r- ածանցով
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական ծագման, բայց բուն աղբիւրի վերականգնումը առայժմ քիչ արդիւնաւէտ է. եթէ հնարաւոր է վերականգնել *(s)lend(h)- «սահել» արմատն (Pok. IEW 1, 901), ապա թերեւս կարելի է բխեցնել ոչ ռնգական ձեւից. Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 298) հայերենից է բխեցնում վրաց. lorco «լորձանյութ» բառը, բայց քարթվելագէտները (տե՛ս Климов, ЭСКЯ 189) փորձում են վերականգնել *porco «լորձ, լորձունք» քարթվելական արմատը եւ lorco-ն կապել նրա հետ։ Քիչ հաւանական է կապ տեսնել հնդեւրոպական *(s)leu- «թոյլ կախուել, թոյլ» արմատի հետ, որտեղից *-r- ածանցով՝ մ. վ. գ. slier (<*sleura) «տիղմ, կաւ»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լորձնային,
լորձնատեսակ,
լորձնատեսակութիւն,
լորձնաթաղանթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
lumbricus
«ճիճու»
<*lonabr-īko
վրաց.
lorco
«լորձանյութ»
մ. վ. գ.
slier
«տիղմ, կաւ»
<*sleura
Մատենագիտություն
Pok. IEW 901;
Աճ. ՀԱԲ 298;
Климов, ЭСКЯ 189
Տե՛ս նաեւ
Էջ 408, սյունակ 1
ԿԼԻՄԱ(Յ)
(կղիմայ, կլեմ, կղեմ)
«աշխարհամաս, կլիմայական գոտի, կլիմա»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. κλίμα
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կլիմայագէտ,
կլիմայագիտութիւն,
կլիմայական,
կլիմայավարժ
Մատենագիտություն
H. AG 358;
Աճ. ՀԱԲ 600
Էջ 445, սյունակ 1
ՀԱՆԳԷՏ
(-ի)
«նման, հաւասար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
իրանական աղբիւրից, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հանգիտապատիւ,
հանգիտակ,
հանգիտաքի,
հանգետրնբաց,
հանգետահասակ
Էջ 470, սյունակ 1
ՀՐԱՇ
(-ի, -ից)
«հրաշք, հրեշտակ, գործ, այլանդակություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ ավ. fraša-
«ուժեղ, հզոր»
փոխատու լեզու՝ հ. պ. fraša-
«հրաշալի, հիանալի, նշանավոր»
փոխատու լեզու՝ մ. պ. fraš
«հրաշալի»
մասամբ ամբողջովին փոխառյալ՝ ոչ հայկական կազմություններ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հրաշագէտ,
հրաշազուն,
հրաշակերտ,
հրաշանիստ,
հրաշակուռ,
հրաշանալ,
գեղեցկահրաշ,
գերահրաշ,
եռահրաշ,
երկնահրաշ
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 531
Էջ 491, սյունակ 1
ՃԱՐՏԱՐ
(-ի, -աց)
«ճարտար, վարպետ, ճարտարօրէն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հ. պ. čar-tanaiy
«անել, պատրաստել»
փոխատու լեզու՝ մ. պ. kartar
«ճարտար»
հմմտ. հ. պ. čar-tanaiy «անել, պատրաստել», մ. պ. kartar «ճարտար»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ճարտարաբան,
ճարտարասան,
ճարտասան,
ճարտարագէտ,
ճարտարախօս,
ճարտարակ,
ճարտարիկ,
ճարտարել,
ճարտարանք,
ճարտարապետ,
ճարտարագէտ,
ճարտարագիտական,
ճարտարամիտ,
ճարտարարուեստ
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 532
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։