Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 291, սյունակ 1
ԼԱՅՆ
(-ի, -ից)
«լայն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *plāt-
«լայն ու հարթ, լայնացնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *plǝteno-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լայնագույնս,
լայնաթեւ,
լայնալիճ,
լայնանալ,
լայնանիստ,
լայնել,
լայնի,
լայնասիրտ,
լայնարձակ,
լայնացում,
ընդլայնել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
prthú
«լայն, ընդարձակ»
ավ.
pǝrǝthu
«լայն, ընդարձակ»
հուն.
πλάτος
«լայն. հարթ»
կիմր.
lled
«լայնություն»
բրետ.
led/t
«լայնություն»
Մատենագիտություն
H. AG 451;
Աճ. ՀԱԲ 263
Էջ 327, սյունակ 1
ԽԵՃԵՊ
(կեճեպ, կճեպ, այլեւ, թերեւս, փեճեկ, փեճոկ, փոճոկ)
«կճեպ, կեղեւ, պատյան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sek-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *s(k)h)ed-)
o-ձայնդարձ
Հնարավոր է ծագումը հնդեւրոպական *s(k)h)ed- «ճեղքել, ցրել» արմատից (Պետերսոն), որտեղից հայ. շերտ (*skhedri-), այլեւ հնդկ. skhádatē «ճեղքում է»... մանավանդ որ *s(k)h)ed-ը ծագում է *sek- «կտրել» արմատից, որից ծագում է նաեւ *skend- «պոկել, անջատել» հիմնաձեւը, եւ որից ծագում են հայերենին մոտ իմաստներով բառեր։ Աճառյանը բերում է քարթվելական զուգահեռներ (վրաց. xečbi, ճան. xečepa, մեգր. sepčo), բայց չի լուծում այն հարցը, թե որն է որից փոխառել: Վերեւում տրված ստուգաբանության դեպքում հայերենն է քարթվելական ձեւերի աղբյուրը, մանավանդ որ հայերենում առկա է խ/կ հերթագայությունը, ինչպես խեղ եւ կաղ արմատների դեպքում:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
skhádatē
«ճեղքում է»
լիտվ.
skedervà
«բեկոր»
հ. հոլ.
ceinn
«թեփ, թեփուկ, կճեպ, պատյան, կեղեւ»
մ. բրետ.
quenn
«կաշի»
բրետ.
kenn
«թեփ»
բրետ.
ken
«կաշի»
հ. բրետ.
skant
«թեփ»
հ. բրետ.
skān
«կեղեւ»
հ. վ. գ.
scinten
«քերթել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 358;
Ջհայկյան, ՕԻԱՊԱՅ 112
Էջ 431, սյունակ 1
ԿՌՈՒՆԿ
«կռունկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ger-
«բնաձայնական արմատ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gērung-)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *gērung-` *ger- բնաձայնական արմատից։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γερ-ην
հուն.
γέρανος
կիմր.
կոռն.
բրետ.
garan
հ. վ. գ.
kranuh
«կռունկ»
Մատենագիտություն
H. AG 461;
Աճ. ՀԱԲ 673;
Ջահ. ՀԼՊ 125
Էջ 514, սյունակ 1
ՄԱՏՆ
I
(-ին, -ունք, -անց)
«մատ, աստիճան, մատնութիւն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mət-
*t-ն ն-ի մոտ մնացել է տ, ինչպէս *k-ն ակն բառում, չի շնչեղացել
հ.-ե. արմատ՝ *mē-
«չափ»
կասկածով հատկացւում են *mē- «չափ» արմատին (որպէս չափ)
Համեմատւում է հ. կիմր. maut, ն. կիմր. bawd, մ. բրետ. meut (<*mə-to) «բութ մատ» բառերի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մատնանշան,
մատն(ա)ցոյց,
մատնահատ,
մատնեք,
հնգամատնեան,
սանդղամատն,
վարդամատն,
շալակամատն,
անձնամատն,
մատանել,
մատանի,
մատնիչ,
մատնանշել,
մատնեմատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. կիմր.
maut
ն. կիմր.
bawd
մ. բրետ.
meut
«բութ մատ»
<*mə-to
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 270
Էջ 604, սյունակ 1
ՈՍԿՐ
(-եր)
«ոսկոր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ost(h)-
«ոսկոր»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ost-ko- կամ *ostuer-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոսկրոտի,
ոսկրաբանդ,
ոսկրկու,
հաստոսկր,
փղոսկր,
փղոսկրեայ,
զատոսկր,
ծղոսկր,
կրծոսկր,
ճակատոսկր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
asti
«սրունքոսկր»
հուն.
ὀστέον
բրետ.
askourn
հ. հնդկ.
asthi-
խեթ.
nastai-
«ոսկոր»
Մատենագիտություն
H. AG 482;
Աճ. ՀԱԲ 567
Էջ 662, սյունակ 1
ՍԱԹ
(-ի, -աց)
«սաթ, բուստ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k’at-
n-ի համար վերականգնվում է «պայքարել» իմաստը, բայց կա նաեւ բրետ. kadr բառը «գեղեցիկ» իմաստով, իսկ հ. բրետ. kadros-ի համար վերականգնվում է *k’ad- «փայլել» արմատ
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *k’at-, n-ի համար վերականգնվում է «պայքարել» իմաստը, բայց կա նաեւ բրետ. kadr բառը «գեղեցիկ» իմաստով, իսկ հ. բրետ. kadros-ի համար վերականգնվում է *k’ad- «փայլել» արմատ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սաթնուկ,
սաթթեբրունի
Էջ 724, սյունակ 1
ՏԱՐՄ
-ի, -ից
«խումբ, թռչնախումբ, երամ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dergh-
«բռնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *drgh- (s)mo-)
արմատից
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *drgh- (s)mo-` *dergh- «բռնել» արմատից. Տե՛ս եւ տորմ, որ տարմ-ի ձայնդարձային ձեւն է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տարմատարմ,
տարմանալ,
տարմաջուր,
տարմաբար,
լուսատարմիկ,
տարմահաւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. իռլ.
dremm
իռլ.
dream
«խումբ, բազմութիւն, ջոկատ»
բրետ.
dram
«խուրձ, կապոց»
հուն.
δραγμα
«բուռ, խուրձ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 808, սյունակ 1
-Է
«է հանդես գալ բայանվանական արժեքով»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
է հանդես գալ բայանվանական արժեքով (օրինակների համար տե՛ս Olsen, 1988, 12-13):
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
hótra-
«զոհաբերություն»
հ. իռլ.
giall
ուելս.
gwistl
«թշնամություն»
բրետ.
goestl
«զգուշություն»
Մատենագիտություն
Olsen 12-13
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։