Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 311, սյունակ 1
ԽԱՂ
I
(-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ու, -ի, -ից)
«խաղ, ծաղր, կատակ, թատրոն, երաժշտական մի ձայնանիշ, հող, շարժում, ընթացք, վազք, արշաւ, խայտալը»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kel-
«քշել, արագ շարժել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khl- (կամ *khəl-))
Կապ ունի՞ արդյոք խեթ. kalai «շարժել» բայի հետ։ Խաղալիք-ի խաղ-ը թերեւս կապուած է *(s)k(h)el- «ծռել, հենել, ծուռ» արմատի հետ, որտեղից կան մարմնի մասերի զանազան անուանումներ, որտեղից ծագում է խեղ արմատը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաղալ,
խաղալիկ,
խաղալիք,
խաղարար,
խաղազուրկ,
խաղատակ,
խաղաց,
արագախաղաց,
ծանրախաղաց,
բազմախաղաց,
թատերախաղք,
լարախաղացութիւն,
խաղագնդակ,
խաղաթուղթ,
խաղամոլ,
խաղասրահ,
խաղատոմս,
խաղարկութիւն,
թղթախաղ,
նարդախաղ,
խաղտուտ,
խաղտուտիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kaladati
«ստիպում է, քշում է, տանում է, համարում է»
ալբ.
gil
«բերել, տանել»
հուն.
κελλω
«ափ քշել (նաւը)»
հուն.
κολεα, κολια
«մի պար»
հուն.
κλονος
«իրարանցում, արագ շարժում»
հուն.
κλονεω
«քշել, արագ հալածել»
լատ.
celer
«արագ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 331, սյունակ 1
ԽԻՆԴ
(-ի)
«ուրախություն, խնդում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k(h)endh-
«խնդալ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խնդալ,
խնդացուցանել,
խնդալից,
խնդանք,
խնդակոր,
խնդամոլ,
խնդամոլի,
մոլախինդ,
մոլեխինդ,
չարախինդ,
չարախնդություն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ.
xandētan
«խնդալ»
մ. պ.
xandak
«ժպիտ»
հայ-իրանական զուգաբանություն
Մատենագիտություն
H. IF. Anz. 48;
Աճ. ՀԱԲ 367
Էջ 405, սյունակ 1
ԿԻՆ
(-ոջ, -աւ, կան-ամբ, կան-այք, -անց, -ամբք)
«կին»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷen-
«կին»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gʷenā-)
փոխատու լեզու՝ ակկադ. qinnatum
«հետույք, հետեւի կողմ»
փոխատու լեզու՝ վրաց. ukan
«հետո, հետեւում»
փոխատու լեզու՝ մեգր. keni
«դեպի հետ»
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *gʷenā- «կին» արմատից։ սեմական կամ քարթվելական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կնութիւն,
զ-կնի,
կնահան,
զկնընթացաբար,
կնամոլ,
կնամոլի,
կնասեր,
կնամարդ,
կնամարդի,
կնատրութիւն,
կնատիլ,
կնահաճոյ,
կնոջածին,
կնոջական,
կնոջասեր,
կանամբի,
կանանի,
կանանոց,
կանանցաբարոյ,
կանանցածին,
կանանցական,
կանանցահանդերձ,
կանացի,
կանացաբար,
անկին,
բազմակնութիւն,
երկկին,
միակին,
կննարմատ,
քեռակին,
տագերակին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
gna
(*gʷnā-)
հուն.
γυνή
հ. իռլ.
ben
հ. վ. գ.
qena
պրուս.
gena
հ. սլ.
žena
Մատենագիտություն
H. AG 460;
Աճ. ՀԱԲ 589;
Pok. IEW 473-474
Էջ 425, սյունակ 1
ԿՈՒԼ
«կլանում, կուլ տալը»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷel-
«կլանել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gʷl̥-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կլանել,
աշխարհակուլ,
ծովակուլ,
ջրակուլ,
ջրհեղեղակուլ,
դժոխակուլ,
ամենակուլ,
գիշերակուլ,
դժուարակլանելի,
լեռնակուլ,
ձկնկուլ,
ընկլնուլ,
ընկլումն,
ընկլուզումն,
ընկլուզիչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
δέλεαρ
«խայծ»
լատ.
gula
«կոկորդ, որկրամոլութիւն»
ռուս.
глоток
«կում»
Մատենագիտություն
H. AG 460;
Աճ. ՀԱԲ 655
Տե՛ս նաեւ
Էջ 426, սյունակ 1
Էջ 426, սյունակ 1
ԿՈՒՄ
(հգն.) այտ
«մեկ ումպ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gem-
«բռնել, սեղմել, ճնշել, ժխտել, լցնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gom-)
Քիչ հավանական է նաեւ համեմատությունը հնդեւրոպական *kᵘem- «կուլ տալ, խաչստել» արմատի հետ՝ որպես մի այլ հնդեւրոպական լեզվի ազդեցություն։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կմել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γεμω
«լցված լինել»
հուն.
γεμος, γομος
«բեռ»
լատ.
gumia
«շատակեր, որկրամոլ»
լիտվ.
gãmalas
«ձնագունդ, մի կտոր հաց, միս»
սերբ.
gòmolja
«պանրի կտոր»
Էջ 453, սյունակ 1
ՀԱՑ
(-ի, -ից)
«հաց, կերակուր, ճաշ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *peku-
«եփել, թխել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *poku-ti-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հացակից,
հացամոլ,
հացատար,
հացարարոց,
հացարարութիւն,
հացերեց,
հացեփեաց,
հացկատակ,
հացամեծար,
գարեհաց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
pakti-
«եփում, եփված կերակուր»
լատ.
pektas
«տապակած, խորոված»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 798;
Ջահ. ՀԼՊ 142
Էջ 457, սյունակ 1
ՀԵՇՏ
(-ի, -ից, -աց)
«հաճելի, հաճոյք, հեշտալի, կամաւոր, հեշտ, դիւրին»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. hīštan
«հեշտացնել»
հմմտ. մ. պ. hīštan «հեշտացնել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հեշտանալ,
հեշտութիւն,
հեշտամոլ,
բոլորահեշտ,
ամենահեշտ,
հեշտածին,
հեշտոց,
դիւրահեշտ,
հեշտամատ,
հեշտալոյծ
Էջ 532, սյունակ 1
ՄՈԼ
II
«խաբեություն, մոլորություն, սխալ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mol’-
«խաբել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mel-)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *mol’- *mel- «խաբել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մոլար,
մոլարանուն,
մոլարումն,
խաւարամոլար,
մտամոլար,
մոլոր,
մոլորիմ,
մոլորեցուցանեմ,
մոլորութիւն,
մոլորակ,
մոլորական,
մոլորահողմ,
մտամոլոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
mairya-
«խաբեական»
մ. իռլ.
mell-
«մեղք, հանցանք, սխալ»
մ. իռլ.
mellaim
«խաբել»
լիտվ.
mēlas
«սուտ, ստախոսություն»
հայ.
մեղք
հայ.
մեղանչել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 340
Էջ 532, սյունակ 1
ՄՈԼ
III
«առատ, շատ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mol
«ուժեղ, մեծ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mel-)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *mol (*mel-) «ուժեղ, մեծ» արմատից: Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 340) միացնում է մոլ «մոլորություն» արմատին, բայց նշում է իմաստի տարբերությունը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հացամոլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
μάλλον
«ավելի շատ»
լատ.
multus
«շատ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 340
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։