Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 80, սյունակ 1
ԱՍՏԻՃԱՆ
(աշտիճան), -ի, -աց
«սանդուղքի ոտք, կարգ, աստիճան, հարկ, մակարդակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *steigh-
«քայլել, բարձրանալ»
փոխատու լեզու՝ իրանական
բնիկ հայերեն ձեւը պիտի լիներ ջով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աստիճանիլ,
աստիճանաւոր,
աստիճանաբար,
աստիճանական,
բարձրաստիճան,
երկաստիճան
Էջ 83, սյունակ 1
ԱՏՐՈՒՇԱՆ
(-ի, -աց)
«կրակարան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *āturōšān
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 291;
Ջահ. ՀԼՊ 517
Էջ 91, սյունակ 1
ԱՐԿ
II
«ձգում, նետում»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *(h)ark
փոխատու լեզու՝ ավ. harǝk-
Դժուարութիւնն այն է, որ (h)ark արմատը քիչ է տարածուած իրանական լեզուներում, մանաւանդ առանց h-ի:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արկանել,
արկած,
արկանելի,
վերարկու,
գլխարկ,
հիմնարկել,
աղիւսարկ,
երգարկ,
արկնոց,
արկեատ,
քարարկել,
անուանարկ,
ակնարկել,
առարկ,
առարկել,
բանսարկել,
բանսարկու,
բանտարկել,
ենթարկիլ,
խնկարկու,
խնկարկել,
կանխարկ,
խուզարկ,
խուզարկու,
ձեռնարկել,
յուղարկել,
յուղարկաւորութիւն,
սիրարկու,
փոխարկել,
փորձարկութիւն,
շարարկութիւն,
առարկայ,
առարկայական,
խաղարկութիւն,
խաղարկել,
փորձարկել,
ձեռնարկ,
խնդրարկու,
սակարկութիւն,
թուարկութիւն,
ներարկել,
կիրարկել,
գլխարկաւոր,
գլխարկակար,
գլխարկավաճառ,
յարկ,
յարկանել,
յարկել,
յարկակից,
վերնայարկ,
միջնայարկ,
ներքնայարկ,
ետնայարկ,
միայարկ,
կրկնայարկ,
եռայարկ,
գետնայարկ,
ստորնայարկ,
բազմայարկ,
երկյարկանի,
վեցյարկանի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
harǝk-
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 321-322;
Ջահ. ՀԼՊ 517
Էջ 92, սյունակ 1
ԱՐՁԱԿ
(-ի, -աց)
«ազատ, համարձակ, չփակուած, ընդարձակ, հասարակ, սովորական, հեռու, այն կողմը»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *serg՛-
փոխատու լեզու՝ աւ. harəz
«արձակել»
փոխատու լեզու՝ պրթ. hirz
«արձակել»
իրանական աղբիւրից՝ հմմտ. աւ. harəz, պրթ. hirz «արձակել» (< հ.-ե. *serg՛-)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արձակել,
արձակահեր,
հերարձակ,
արձակավայր,
արձակաքաղաք,
արձակերտասանակ,
արձակումն,
արձակուրդ,
ընդարձակ,
ընդարձակել,
համարձակ,
համարձակելի,
համարձակագոյն,
արձակիլ,
բացարձակ,
ձիարձակ,
ձիարձակարան,
բազմարձակ,
բուսարձակ,
սանձարձակ,
նախայարձակ,
երեքարծեն,
լայնարձակ,
լուսարձակ,
ընդարձակածաւալ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 324;
Ջահ. ՀԼՊ 517
Էջ 94, սյունակ 1
ԱՐՈՒԱՐՁ
«սահմանակից, քաղաքամերձ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *abvarz
փոխատու լեզու՝ իրան. *abvarjan
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արուարձական,
արուարձային,
արուարձան,
արուարձանեայ,
արուարձանեայք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
vərəz-
«բնակարան, տեղ»
ավ.
vərəzena-
«համայնք»
հ. պ.
vardana
«քաղաք»
< հ.-ե. *uerg’-
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 100, սյունակ 1
ԱՒԳՈՒՏ
(-ի, -ից)
«շահ, վաստակ, պիտանութիւն, պիտանի, շատ, առատ, բավականաչափ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պրթ. abigūt
իրանական աղբիւրից։ Ավելի քիչ հաւանական է բառի բնիկ հնդեւրոպական ծագումը *au-u-ից՝ *au- «լավ վերաբերվել, սիրել, տրամադրված լինել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւգտել,
աւգտակար,
աւգտածարաւ,
աւգտակարիլ,
աւգտակարապէս,
անաւգուտ,
անաւգտակար,
կենցաղաւգուտ,
հասարակաւգուտ
Մատենագիտություն
Benveniste, REA 4;
Աճ. ՀԱԲ 607
Էջ 106, սյունակ 1
Էջ 113, սյունակ 1
ԲԱԽՏ
II
(իգն. -երք)
(բաղտերք)
«թակարդի կապ, թակարդ, որոգայթ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Կապ ունի՞ բախտ «պատահմունք, ճակատագիր» բառի հետ:
Էջ 113, սյունակ 1
ԲԱԿ
(-ի, -աց)
«տան բակ, գավիթ, փարախ, արեգակի կամ լուսնի ծիր, արեւագունդ, միջաստղային տարածություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ վրաց. baki
«փարախ»
սակայն պարզ չէ սրա հարաբերութիւնը վրաց. baga «մսուր», ճան. boga «փարախ» բառերի հետ, որոնք պատկանում են վրացականյան *baga արմատին: Քիչ հաւանական է բառի հնդեւրոպական ծագումը (*bhag- «բաժին հանել» եւ *bhe(n)g- (> հայ. բեկ-անել) արմատները իմաստով հեռու են):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բակաձեւ,
բականել,
բակարգել,
ներբակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
baga
«մսուր»
ճան.
boga
«փարախ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 391
Էջ 115, սյունակ 1
ԲԱՂԷԶ
««?» (բաղէզութիւն բառում)»
Ստուգաբանություն ()
ՀՀ-ն բուն ձեւը համարում է բախած (բախածութիւն)։ Միջին ձեւն առկա է ԲՀ-ում՝ բաղած-ութիւն («վնասակարութիւն» մեկնությամբ), բաղէզ-ը եւ բաղած-ը պետք է համարել բախած-ի բարբառային տարբերակները:
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։