Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ական» որոնման արդյունք՝ 4658 բառահոդված · Էջ 199 / 466
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 349, սյունակ 1 Էջ 349
ԽՈՒՆ I «սակաւ, քիչ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *khun- «թեքել, իջեցնել, ստորացնել» չկայ Pok. IEW-ում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խուներդմնական, խունախոհ, խունաբերձ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ. (h)unj «իջեցնել, ստորացնել»
լեհ. chynać «թեքել, կռացնել»
ռուս. хинеть, хилить, хулить «վատաբանել, պարսաւել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 420
Տե՛ս նաեւ
Էջ 349, սյունակ 1 Էջ 349
ԽՈՒՆ II «սեղան»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրան. *xuān
Աղբյուր՝ պ. xvān
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խունաւագութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 420
Տե՛ս նաեւ
Էջ 349, սյունակ 1 Էջ 349
ԽՈՒՆԴ (կնճիռ) (?)
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *keu- «գունդ, գնդուածք» (անմիջական նախաձեւ՝ *khondo- *kondo-) *keu- «սեղմել, սեղմուած, գնդուած բան»
*khondo/խունտ> խունտ: Ջահ.:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խնդրունդ, խնճլիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. kanda «պալար, արմատ, սոխ»
լիտվ. kánduolas «կուտ, միջուկ»
Էջ 349, սյունակ 1 Էջ 349
ԽՈՒՆԿ (խունգ), -ոյ, նաեւ` -ովք «խունկ, կնդրուկ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրան. (՞)
Աղբյուր՝ պ. xunk (xung)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խնկել, խնկանոց, խնկաբեր, խնկալից, խնկածու, խնկակալ, խնկաղաց, խնկիչ, խնկենի, խնկարկու, խնկատերեւ, խունկեղեգն, դեղախունկ, դեղնախունկ, եղեգնախունկ, հայխունկ, շամշախունկ, լիախնկայ, խնկաբոյր
Մատենագիտություն
H. AG 162; Աճ. ՀԱԲ 421
Էջ 349, սյունակ 1 Էջ 349
ԽՈՒՆՃ II (խուրճ) «մի պար, երաժշտական մի խաղ»
Ծագումն անհայտ է
Հազիւ թե կապ ունենայ նախորդի հետ:
Էջ 350, սյունակ 1 Էջ 350
ԽՈՒՐՁՆ (-ձան, -ձունք) «խուրձ, կապոց»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *kert- «պտտել, ոլորել, կծկել, կուլ ածել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khōrtio-no- (?))
Պարզ չէ հարաբերությունը հնդեւրոպական *kures-, *kuers-, *kurs- «փայտ, ծառ» եւ օս. (իրան.) kwiris «խուրձ», կովկասյան (աբազ. kwres, ինգ. kurs «կապոց, խուրձ»), այլեւ ֆիննոուգր. համիմաստ բառերի միջեւ (տե՛ս Աբաեւ, ИЭСОЯ 120, Ջաուկյան, ОИДПАЯ 120, ծան.):
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդկ. krtati «կապում է, կցում է»
հուն. καρταλ(λ)ος «զամբյուղ»
լատ. cratis «հյուսված ցանկապատ, ցանկապատիկ»
հ. վ. գ. horst «թփուտ»
Մատենագիտություն
Джаукян, ОИДПАЯ 120
Տե՛ս նաեւ
Էջ 350, սյունակ 1 Էջ 350
ԽՈՒՑ (-ի) «խուց, փոքր սենյակ, մենարան»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)keu- «ծածկել, փաթաթել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khusko (ըստ Օլտենիի՝ *khatio-))
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խցարգել, խցատոր, խցիկ, խառնախուց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. խոտ
հ. խլ. skjōl «ապաստան»
գոթ. hūs «տուն»
հ. անգլ. hūs «տուն»
հ. վ. գ. hūs «տուն»
շվեդ. hydta «խրճիթ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 951; ՀԱԲ 422-423
Էջ 350, սյունակ 1 Էջ 350
ԽՈՒՓՆ (խուփ «փակ») «խուփ, կափարիչ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)keu- «ծածկել, փաթաթել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khu-ph-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խփ(ան)ել (-նուլ), խփրնկեց, բացխփ(ն)իկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդկ. skāuti, skunāti «ծածկում է»
հայ. ցիւ
հուն. σκυνια «հոնքեր»
լատ. cucullus «գլխադիր, գլխանոց»
հ. վ. գ. scūr «ծածկ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 951; ՀԱԲ 423
Տե՛ս նաեւ
Էջ 350, սյունակ 1 Էջ 350
ԽՈՓ -ոյ (խոբ) «խոփ, գութանի կամ արորի երկաթյա մաս»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ (s)kep-, *(s)kap- «սուր գործիքով կտրել, ճեղքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khopho-)
խ/կ հերթագայությունը թերեւս առկա է խոփ/կոփել ձեւերի մեջ: Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 423-424) հնարավոր է համարում բխեցնել կովկասյան աղբյուրից՝ նշելով վրաց. xopi, xophi, մեգր. xopi, xobi, xophi «թի», կուր. hob «բահ» զուգահեռները:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոփակալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ. kāf «ճեղք»
ալբ. kep «տաշել, փորել»
հուն. κοπτω «խփել, կոփել, կտրել, փշրել»
հուն. κοπευς «հատիչ, դուր»
ռուս. копать «փորել»
ռուս. копье «նիզակ»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 423-424
Էջ 351, սյունակ 1 Էջ 351
ԽՌԱՅ «վտիտ, նիհար»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «կնճռոտվել, կուչ գալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *khērat-)
բնիկ հնդեւրոպական՝ *khērat-` *(s)ker- «կնճռոտվել, կուչ գալ» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խռանալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
նորվ. բրբ. scranta «նիհարել»
մ. ն. գ. skhrade «բարակ, նիհար»