Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«որ» որոնման արդյունք՝ 4475 բառահոդված · Էջ 198 / 448
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 372, սյունակ 1 Էջ 372
ԿԱԼ I (կամ, կացի) «կանգնել, կենալ, լինել, երեւան գալ, ապրել, դատարկել, վերջանալ, սպառվել»
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷā- «գնալ, գալ, ծնվել, երեւան գալ» իմաստի յուրահատուկ զարգացմամբ
հ.-ե. արմատ՝ *gʷei- «ապրել» հնարավոր է բաղարկությունը
իմաստի յուրահատուկ զարգացմամբ (հմմտ. նաեւ կայ եւ կանգ)։ հնարավոր է բաղարկությունը *gʷei- «ապրել» արմատի հետ: Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 504-505) հավաստի չի համարում` նկատի ունենալով իմաստի տարբերությունը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիմակալ, ներկայ, կացուրդ, կացրդական, կացարդական, կացրդի, կացարան, կացոց, կացան, կամակացույց, ընդդիմակաց, վերակացու, մշտնջենակաց, մատակաց, թագավորակաց, ինքնակացություն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. á-gam «գնացի»
հուն. ἔβην «ճանապարհ ընկա, գնացի»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 463; Աճ. ՀԱԲ 504-505
Տե՛ս նաեւ
Էջ 373, սյունակ 1 Էջ 373
ԿԱԼ II (-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի) «կալ, կալսելու տեղ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել, թեքել, կորանալ, կամար կազմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gᵘ̯i-lo-)
նման է հ. հնդկ. khala «կալ» բառին, բայց դժվարութիւն է հարուցում հնչիւնական անհամապատասխանութիւնը, եթե մենք գործ չունենք կաղ-խեղ տիպի համապատասխանութեան հետ՝ *(s)kel- «ծռել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կալորայ, կալոտի, կալատեղ, կալապետ, կալսել, կալածեւ, կալամէջ, կալատէր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդկ. khala «կալ»
Մատենագիտություն
Mayrhofer, KEWA 305
Էջ 373, սյունակ 1 Էջ 373
ԿԱԼՈՒԼ (-կալել, ուշ՝ կալնուլ, կալլուլ) «բռնել-կալել, հրամ. կա՛լ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել, թեքել, կորանալ, կամար կազմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gu̯ol-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կալանք, կալական, կալանաւոր, ակնկալել, ակնկալութիւն, ոխակալ, ձերբակալ, ժուժկալ, խնամակալ, բռնակալ, երախակալ, ինքնակալ, թագակալ, գործակալ, դարանակալ, դիմակալ, ետեղակալ, ընկալուշ, ուշակալ, կալուածագիր, կալուածատէր, կալուածատիրական, ընկալագիր, թերթակալ, հերակալ, մոմակալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. ἐγγυαλίζω «հանձնել, ընձեռել»
լատ. vola «ձեռքի ափ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 484; Pok. IEW 397
Էջ 373, սյունակ 1 Էջ 373
ԿԱԼԻ «մի բոյս, օշնան»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. qalīy
արաբ. qalīy:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարաքար, կալե-քար, կալաքարային, կալախոտ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 486
Էջ 373, սյունակ 1 Էջ 373
ԿԱԽ «կախ, կախված»
Ծագումն անհայտ է
Հազիվ թե ծագի որեւէ հնդեւրոպական centum տիպի լեզւից՝ *k'enk- «երերալ, տատանվել» արմատից եկող ոչ ռնգային եւ *kh-ով ձեւից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կախել, կախաղան, կախան, ստորակախել, կախարան, անկախ, անկախաբար, անկախութիւն, կիսանկախ
Էջ 374, սյունակ 1 Էջ 374
ԿԱԾԱՆ (-ի, -աց) «նեղ անցք, նեղ ճանապարհ, արահետ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'ā-g'- «գնալ, գալ»
«գնալ, գալ» արմատից: հմմտ. մակեդ. gaz, սերբախորվ. gȁz «անցահուն», սլովեն. gâz «ձյան մեջ բացվող արահետ», այլեւ հ. հնդկ. gātá, հուն. γαδος «ուղի, ճանապարհ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կածանել, կածնել, նրբակածան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մակեդ. gaz
սերբախորվ. gȁz «անցահուն»
սլովեն. gâz «ձյան մեջ բացվող արահետ»
հ. հնդկ. gātá
հուն. γαδος «ուղի, ճանապարհ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 487
Էջ 374, սյունակ 1 Էջ 374
ԿԱԿԱԶ «կակազ, ընդհատախոս, բոթով»
Բնաձայն
հ.-ե. արմատ՝ *gang-
Բնաձայնական կրկնավոր կազմություն։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կակազել, կակազոտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս. гугня «կակազ»
հ. հնդկ. gúñjati «բզզում է»
հ. հնդկ. gañja «արհամարհանք, ծաղր»
հուն. γογγυζω «բրթմնջալ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 352
Էջ 374, սյունակ 1 Էջ 374
ԿԱԿԱՆ «լաց, ողբ, ճչոց»
Բնաձայն
Բնաձայնական կրկնավոր կազմություն (հմմտ. կակազ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կականել, կականաբարձ, կականումն, կականաւոր, մեծակական
Տե՛ս նաեւ
Էջ 374, սյունակ 1 Էջ 374
ԿԱԿԱՆՍ «անխոս» (ԲՀ)
Անստույգ (թերեւս)
ԲՀ՝ «անխօս», վրիպակով՝ «անխօնս», որ կա ՀԱԲ-ում, 2, 488։ Թերեւս կակազ-ի սխալագրությունը։ Հազիվ թե լինի կական-ի իգն. հայց. հոլովը (բացատրությունը հեռու է)։
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 488
Տե՛ս նաեւ
Էջ 374, սյունակ 1 Էջ 374
ԿԱԿԱՉ I (կակաջ) «կարկաչ»
Բնաձայն
Բնաձայնական կրկնավոր կազմություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կակաչել, կակաչին, կակաչուն