Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«տի» որոնման արդյունք՝ 2894 բառահոդված · Էջ 197 / 290
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 532, սյունակ 1 Էջ 532
ՄՈԼԻԼ (-ել) «խենթանալ, կատաղել, գուշակել»
Բնիկ հնդեւրոպական
Բնիկ հնդեւրոպական. ըստ Աճառյանի (ՀԱԲ 3, 339), զուգահեռներ ունի մի կողմից ալբ. mal «կիրք, մոլություն սաստիկ ցանկություն», մյուս կողմից՝ հ. հնդկ. malvá- «հիմար, խենթ» բառերի մեջ, բայց ըստ Պոկոռնու բառարանի (Pok. IEW), արմատը չի որոշվում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մոլուցք, մոլութիւն, մոլարբոյս, մոլի, մոլեգին, գինեմոլ, դիւացամոլ, դիւամալ, դիցամոլ, իգամոլիլ, կնամոլ, մանկամոլ, մարմնամոլութիւն, կռամոլ, շրջմոլիկ, կռամոլ, խնդամոլ
Նոր՝
ծխամոլ, սրճամոլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ. mal «կիրք, մոլություն սաստիկ ցանկություն»
հ. հնդկ. malvá- «հիմար, խենթ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 339; Pok. IEW None
Էջ 533, սյունակ 1 Էջ 533
ՄՈՃԻՐ (մոճիր, մճիր, մծիր) «մոխիր, ածխափոշի»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *smei- «քսել, ջնջել» (անմիջական նախաձեւ՝ *smē- (*smei-))
հ.-ե. արմատ՝ *smēu- *-u-ով տարբերակ
Կապ ունի հնդեւրոպական *smē- (*smei-) «քսել, ջնջել» արմատի հետ, որ ունի նաեւ g'- ածականով տարբերակ. սրա *-u-ով տարբերակից է (*smēu-) նորվ. mugg- «աղոցութ» բառը։ Կա նաեւ ճան. m-tweri «փոշի, մոխիր» նմանակը։ Թերեւս պատկերաւոր- բնաձայնական կազմութիւն։ Կապ ունի՞ սրա հետ մոխիր-ը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մծրել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
նորվ. mugg- «աղոցութ»
ճան. m-tweri «փոշի, մոխիր»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 533, սյունակ 1 Էջ 533
ՄՈՂ «ծուռ, ծուռումուռ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *mel- «վրիպել, ձախողել, խաբել» (անմիջական նախաձեւ՝ *mol- (*mel-))
Կապուած է մոլոր, մոլար բառերի հետ՝ լ-ղ հերթագայութեամբ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղամող
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ. mairya- «խաբեական, սուտ»
հայ. մեղ-ք, մոլոր, մոլար
մ. իռլ. mell «մոլորութիւն սխալ»
լիտ. mēlas «սուտ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 533, սյունակ 1 Էջ 533
ՄՈՂԵՍ (մողեզ, մոդիզ, մոսղես, մուզեզ, մուղիզ, մուղուզ, մայլաղեզ) «մողես»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mel- «մանրել, փշրել, փշուր; գոյնանիշ (մթին, կեղտոտ գոյնէր նշանակող)» (անմիջական նախաձեւ՝ *mel-, *mol-)
կամ համեմատւում է յատկապէս *mel- «մանրել, փշրել, փշուր» արմատից ծագող հ. վ. գ. moll, molle «սալամանդր», հայ. մլուկ բառերի (Pok. IEW), կամ միեւնոյն գ. բառերի հետ միասին գոյնանիշ (մթին, կեղտոտ գոյնէր նշանակող) *mel-, *mol- արմատի հետ։ Աճառեանը (ՀԱԲ 3, 342) փոխառեալ է համարում մ. պ. մի ձեւից՝ նկատի ունենալով պ. mālūs (mālōs) «կանաչ մողես» բառ։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ. moll, molle «սալամանդր»
հայ. մլուկ
պ. mālūs (mālōs) «կանաչ մողես»
Մատենագիտություն
Pok. IEW None; Աճ. ՀԱԲ 342
Էջ 533, սյունակ 1 Էջ 533
ՄՈՂԻ (մոշի) «սկզբից, ի սկզբանէ» (ԲՀ)
Անստույգ
հ.-ե. արմատ՝ *mel- «յայտնուել, երեւան գալ»
Ծագումն անհայտ է։ Հազիւ թե կապ ունենայ հնդեւրոպական *mel- «յայտնուել, երեւան գալ» արմատի հետ։
Էջ 533, սյունակ 1 Էջ 533
ՄՈՅԹ -հ, -ից «մոյթ, նեցուկ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *mei- «ամրացնել, ցից, սիւն» (անմիջական նախաձեւ՝ *meu-thi- *mei-(-u-))
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *meu-thi- *mei-(-u-) «ամրացնել, ցից, սիւն» արմատից.
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. mēthí- «սիւն, նե-»
Էջ 534, սյունակ 1 Էջ 534
ՄՈՅՆ I «բարեձեւություն, վայելչություն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *meu- «խոնավ, բաց, լվանալ, մաքրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *mou-no-)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *mou-no- (*meu-) «խոնավ, բաց, լվանալ, մաքրել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մոյնաւոր, տմոյն, տմունութիւն, բարեմոյն, չարամոյն, հաւրամոյն, հարանցամոյն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
նիդերլ. mooi «գեղեցիկ» (հայ-գերմ. զուգաբանություն)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 344
Էջ 534, սյունակ 1 Էջ 534
ՄՈՅՆ II «խեղդում, ընկղմվում, ընկղմում»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *meu- «բաց, խոնավ» (անմիջական նախաձեւ՝ *mou-no-)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *mou-no- (*meu-) «բաց, խոնավ» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծովմոյն, գետամոյն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատվ. maūt «ընկղմվել, սուզվել, լողալ»
հայ. մոյն «վայելչություն (մաքրություն)»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 741
Էջ 534, սյունակ 1 Էջ 534
ՄՈՅՆ III «մեկնություն»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *men- «մտածել»
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *men- «մտածել» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երազամոյն
Էջ 535, սյունակ 1 Էջ 535
ՄՈՌԱՆԱԼ «մոռանալ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *mer- «խանգարել, վրդովել, արհամարհել, մոռանալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *mer-s-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մոռացանք, մոռաց, մոռացկոտ, մոռացութիւն, մոռացումն, չմոռացական, անմոռաց, չարամոռաց, տիրամոռաց, երախտամոռաց, դիւրամոռաց, անմոռանալի, անմոռուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. mṛśyate «մոռանում է, արհամարհում է, ներում է»
հ. վ. գ. marren «խանգարել»
լիտվ. maršùs «մոռացկոտ»
լիտվ. miřšti «մոռանալ»
Մատենագիտություն
H. AG 475; Աճ. ՀԱԲ 346