Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«եւ» որոնման արդյունք՝ 4539 բառահոդված
· Էջ 196 / 454
Էջ 342, սյունակ 1
ԽՈՍՏԱԿ
(այլն՝ խոստար, խոշտար, խուշտար, խոշտուր)
«հողատիրույթ, կալվածք, ավար»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. xvāstak
Մատենագիտություն
H. AG 161;
Աճ. ՀԱԲ 401-402
Տե՛ս նաեւ
Էջ 343, սյունակ 1
ԽՈՏԵԼ
(խոտան, խոտանի)
«արհամարհել, մերժել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *s(k)h(ed)-
«ճեղքել, ցրել»
կապ ունենա հնդեւրոպական *s(k)h(ed)- «ճեղքել, ցրել» արմատի հետ՝ ֆիզիկական իմաստի անցումով հոգեկանի:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոտան,
խոտանել,
խոտիչ,
խոտանալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս.
скудный «աղքատիկ, նվազ»
Էջ 343, սյունակ 1
ԽՈՏՈՐ
(խոտորն)
«խոտոր, ծուռ, շեղ, թեք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ed-
«ճեղքել, ցրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khod-)
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *(s)k(h)ed- «ճեղքել, ցրել» արմատի հետ (*khod- > խոտ-)։ Արդյոք այստեղ նույնպե՞ս առկա է խ/կ հարաբերությունը՝ խոտոր/կոտոր։ Քիչ հավանական է *khouod- *keu- «ծռել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոտորել,
խոտորություն,
խոտորումն,
խոտորնակ,
խոտորնակի,
խոտորնակել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σκεδανυμ «ցրել, տարածել, բաց թողնել»
անգլ.
scatter «ցրել»
հայ.
շերտ (<*skhedri-)
Էջ 343, սյունակ 1
ԽՈՐ
(-ոյ)
«խոր, խորունկ, խոր տեղ, փոս, խորին, զորեղ, սաստիկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kerd-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khoro-)
արմատից, որտեղից՝ հայ. քերել, քորել. մերձավոր իմաստների համար. հմմտ. հ. խլ. skar «քարթ, կտրվածք, անցք, ծակ», skor «քարթ, ճեղք», հ. սլավ. *červo «որովայն, փոր, արգանդ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորել,
խորին,
Խորին Ասորիք,
խորամիջոց,
խորաջուր,
խորագույն,
խորաձոր,
խորագետ,
խորամանկ,
ծովախոր
Նոր՝
խորագին, խորաթափանց, խորահմուտ, խորապես, խորաքանդակ, խորիմաստ, խորխորատ, խորխորիլ, խորխորշել
խորագին, խորաթափանց, խորահմուտ, խորապես, խորաքանդակ, խորիմաստ, խորխորատ, խորխորիլ, խորխորշել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. խլ.
skar «քարթ, կտրվածք, անցք, ծակ»
հ. խլ.
skor «քարթ, ճեղք»
հ. սլավ.
*červo «որովայն, փոր, արգանդ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 343, սյունակ 1
ԽՈՐԱՆ
(-ի, -ից)
«վրան, տաղավար, կամար, կամարաձեւ դահլիճ, տաճարի սեղան, տուն, հարկաբաժին, խորշ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. xvaran
իրանական աղբյուրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորանանման,
խորանաշեն,
խորանապահ,
խորանարդ,
խորանափեղկ,
խորանաձեւ,
բազմախորան,
խորանակցութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 406;
Ջահ. ՊԲՀ 184
Էջ 344, սյունակ 1
ԽՈՐԴ
(-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ու)
(խորթ)
«կռունկ»
Բնաձայն (թերեւս)
Թերեւս բնաձայն բառ՝ կապված խորդալ բնաձայն բայի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորդեան,
խորդապար,
խորթապար
Նոր՝
խորդենի
խորդենի
Էջ 344, սյունակ 1
ԽՈՐԴԱԼ
(խորթալ)
«խոռոչացնել, խռմփացնել, աղմկել (ալիքների մասին)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ker-
«բնաձայնական արմատ»
*-dh ածականով եւ *k>*kh անցումով
Եթե բնաձայնական ինքնուրույն կազմություն չէ, ապա կարող է ծագել հնդեւրոպական *ker- բնաձայնական արմատից՝ *-dh ածականով եւ *k>*kh անցումով: Ատամնային ածականով է դան. skrade «շաշել, խորդալ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորդումն,
խորդխորդալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
դան.
skrade «շաշել, խորդալ»
Էջ 344, սյունակ 1
ԽՈՐԹ
ուշ՝ -ոյ, -ու, -ի, -ից
«հարճորդի, պոռնկորդի, խորթ (անհարազատ) որդի, խորթ, կեղծ, կոշտ, անհարթ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«կնճռոտվել, կծկվել, անմշակ կաշի, թեփ, կեղեւ, չորացած, նիհար, հյուծված»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khorth-)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *khorth-` *(s)ker- «կնճռոտվել, կծկվել, անմշակ կաշի, թեփ, կեղեւ, չորացած, նիհար, հյուծված» արմատից: հմմտ. ատամնային ածականով՝ հ. վ. գ. scrato «չար ոգի», շվեդ. skratte «ուրվական», նորվ. screda «թույլ մարդ», մ. ն. գ. schrade «բարակ, նիհար, խղճուկ», հ. իսլ. skydda «կծկված կաշի», լիտվ. skràusti (skraudù) «խորդուբորդանալ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորթանալ,
խորթութիւն,
խառնախորթ,
աւտարախորթ,
խորտուբորտ,
խորդուբորդ,
խորթուբորթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
scrato «չար ոգի»
շվեդ.
skratte «ուրվական»
նորվ.
screda «թույլ մարդ»
մ. ն. գ.
schrade «բարակ, նիհար, խղճուկ»
հ. իսլ.
skydda «կծկված կաշի»
լիտվ.
skràusti (skraudù) «խորդուբորդանալ»
Էջ 344, սյունակ 1
ԽՈՐԻՍԽ
(-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -ից)
(«խորիխս, մեղրահաց, մոմով մեղր, յուղով եւ մեղրով պատրաստված խմորեղեն»)
«խորիխս, մեղրահաց, մոմով մեղր, յուղով եւ մեղրով պատրաստված խմորեղեն»
Անստույգ (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kār-
«մեղրամոմ»
բայց լատիներենը (եթե փոխառություն չէ հունարենից) եւ հայերենը (եթե իրոք պատկանում է այս խմբին) ցույց են տալիս այլ ձայնավորում (հայերենը նաեւ *k>*kh անցում)
Թերեւս պատկանում է զուգահեռների այն խմբին, որոնց համար Պոկոռնին (Pok. IEW 1, 532) վերականգնում է *kār- «մեղրամոմ» արմատը, բայց լատիներենը (եթե փոխառություն չէ հունարենից) եւ հայերենը (եթե իրոք պատկանում է այս խմբին) ցույց են տալիս այլ ձայնավորում (հայերենը նաեւ *k>*kh անցում):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մեղրախորիսխ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κηρός «մեղրամոմ»
հուն.
κηρίον «մեղրահաց»
լիտվ.
krys «խորիսխ, մոմով մեղր»
լեհ.
skárzyk «խորիսխ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 532;
Bugge KZ 10
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։