Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ամ» որոնման արդյունք՝ 3432 բառահոդված · Էջ 193 / 344
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 433, սյունակ 1 Էջ 433
ԿՏԻՏ I «խուզարկություն, փնտռտուք, պրպտում»
Ստուգաբանություն
Կրկնավոր կազմություն՝ *կետ- կամ *կուտ- արմատից, որոնցից առաջինը հազիվ թե կապ ունենա կետ «կետ» արմատի հետ։
Էջ 433, սյունակ 1 Էջ 433
ԿՏՂԻԼ «սեռական խիստ ցանկություն զգալ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *geid- «խայթել, կծել, խուտուտ ածել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gid-il-)
Հայ-գերմանական զուգաբանություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կտղանք, կտղուցք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ․ իսլ․ kitla
հ․ անգլ․ citelian
հ․ սաքս․ kitilōn
հ․ վ․ գերմ․ kizzilōn «խուտուտ ածել»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 433, սյունակ 1 Էջ 433
ԿՏՈՒՏ (կտիտ) «չարչարանք»
Ստուգաբանություն (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *geid- «կծել, խայթել, խուտուտ ածել»
Հավանաբար կրկնավոր ձեւ՝ կտ- արմատից, որ, թերեւս, առկա է նաեւ կտկտել բայի մեջ, որը հավանաբար կապված է հնդեւրոպական *geid- արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կտտել, կտտումն, կտտանք, կտտամահ, նորակտուտ, չարակտտուտ, բազմակտտուտ
Էջ 433, սյունակ 1 Էջ 433
ԿՏՈՒՏԵԼ «կծկվել, գալարված նստել (օձի մասին)»
Ստուգաբանություն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել, կամար կազմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gud-)
Կրկնավոր ձեւ՝ կտ- արմատից, որ հավանաբար առկա է նաեւ կտուտիլ բայի մեջ, այսինքն՝ ծագում է հնդեւրոպական *gud- ձեւից՝ *geu- «ծռել, կամար կազմել» արմատից։
Էջ 434, սյունակ 1 Էջ 434
ԿՐԱԿ (-ի) «կրակ, հուր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «այրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gu-ro- կամ *gu-lo-) հուր-ի ազդեցությամբ
Սակայն հնարավոր է կրակ բանի իրանական ծագումը հ. վրաց. kerak «օջախ» բառի հետ միասին:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կրակաբեր, կրակակալ, կրակարան, կրակետող, կրակատուն, կրակապաշտ, կրականի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
իռլ. gúal «ածուխ»
հ. իսլ. kol «փայտածուխ»
մ. վ. գ. kole «փայտիլել, առկայծել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 399; Климов, ЭСКЯ 180
Էջ 434, սյունակ 1 Էջ 434
ԿՐԵՓԻՆ (իմա՛ «ցած») «խոնարհ» (ԲՀ)
Անստույգ
կոխին (այլեւ կոփին) նույնպես «խոնարհ» բացատրված բառի սխալագրությունը:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 434, սյունակ 1 Էջ 434
ԿՐԷՏ «իշամեղու, ԴԿ ձայնի մի եղանակ, մշկաբերդկ»
Բնաձայն (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *ger- «բնաձայնական արմատ»
Կապ ունի՞ արդյոք հնդեւրոպական *ger- բնաձայնական արմատի հետ:
Էջ 434, սյունակ 1 Էջ 434
ԿՐ(Ի)ԱՅ (կիրիայ, կիրայ) «կրիայ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել, կամար կազմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gūrati-) *-ro վերջածանցով
որտեղից նաեւ` հայ. կուռն, կուր «տաշտ, նավակ»: Աճառյանը բխեցնում է անմիջապես հայ. կուր «տաշտ, նավակ» բառից` -(ե)այ ածանցով որպես «տաշտեայ» (՞):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կրայակիր-ք, վահանակրիայ, վանակրիայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. կուռն
հայ. կուր «տաշտ, նավակ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 397; Աճառյանը (ՀԱԲ) 679
Էջ 434, սյունակ 1 Էջ 434
ԿՐՃԵԼ (-ուլ) (-կուրծ) (կուրծ «կաղամբի միջուկ, զոխ») «կրծել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *gurg- (անմիջական նախաձեւ՝ *gurg- (*greugh-, *grugh- ձեւերի կողքին))
Էջ 435, սյունակ 1 Էջ 435
ԿՐԿԻՆ (-ոյ) «կրկնակի, կրկին, երկրորդ անգամ, դարձյալ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *duo- «երկու» (անմիջական նախաձեւ՝ երկ-)
Կազմված է երկ- արմատից՝ -կին վերջածանցով՝ երկկին։ Մալխասյանցը (ՀԲԲ 2 505) բխեցնում է կրունկ(ն) «կրունկ» բառից՝ մեկնելով «ոտքի վրա հետ դառնալով, դարձյալ»։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 681