Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«աղ» որոնման արդյունք՝ 5731 բառահոդված · Էջ 192 / 574
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 284, սյունակ 1 Էջ 284
ԻԵՓԻԼԷ ««թող թողնի» (ԲՀ՝ «թողցէ»)»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. λείπω (բուն ձեւը դժվար է հավաստել) «թողնել»
Հավանական փոխառություն հունարենից: արդյոք λείπω «թողնել» բայի աղավաղված ձեւը չէ՞:
Էջ 284, սյունակ 1 Էջ 284
ԻԹԽԻՐ ««վաղամեռուկ» (բրբ.)»
Ծագումն անհայտ է
Էջ 284, սյունակ 1 Էջ 284
ԻԺ (-ի, -ից) (իւժ) «իժ, թունավոր օձ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ēgwhi- «օձ» *angwh(i)i-, *egwhi-/*ogwhi-, *eghi- ձեւերի կողքին
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իժակորիւն, իժացեալ, իժաբոյն, իժանոց, իժաբարոյ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. ἔχις, ὄφις «օձ»
Մատենագիտություն
H. AG 450; Աճ. ՀԱԲ 239
Էջ 284, սյունակ 1 Էջ 284
ԻԼ I (-ոյ) «իլիկ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *el- «ծռել»
Աճառյանը դնում է կասկածելիների մեջ:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
կիմր. olwyn «անիվ» (*oleinā)
հ. վ. գ. lun
լիտվ. lušis «մոլկի, պահանակ»
հայ. աղեղն
Մատենագիտություն
Pok. IEW 308; Աճ. ՀԱԲ 239
Էջ 284, սյունակ 1 Էջ 284
ԻԿԱՊԼԻ (ի կապլի) ««ի նեղի» կամ «ի տեղի» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (թերեւս)
Ի նախդիրով կապակցություն՝ թերեւս կապ- արմատական բաղադրիչով:
Էջ 284, սյունակ 1 Էջ 284
ԻՂՁ (-ի, -ից) (ըղձ-, ղձ-) «իղձ, բաղձանք, աղոթք, կախարդ, հմայող»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *elk- «փափագել, տենչալ, ըղձալ»
հ.-ե. արմատ՝ *uel- «փափագ, իղձ, բաղձանք»
Հնդեւրոպական ծագման վարկածները կապված են հնչիւնական կամ իմաստային դժուարութիւնների հետ.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ըղձ(ան)ալ, ըղձապատում, ըղձութիւն, ըղձակերտ, նախիղձիկք, դձանալ, դձալի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս. ալկատ «փափագել, տենչալ, ըղձալ» (ալկատ)
հայ. զեղձ «փափագ, իղձ, բաղձանք»
Էջ 285, սյունակ 1 Էջ 285
ԻՄԱՆԱԼ «իմանալ, հասկանալ, խորհրդածել, զգալ, կարծել, ենթադրել, հնարել, նիւթել»
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *em- «վերցնել»
Մեյեն (Meillet, MSL 8, 280) բխեցնում է *men- «մտածել» արմատից՝ ի-ով, բայց իմանալ-ի խոնարհումը նման է -ան ածանցով բայերի խոնարհմանը՝ -անամ եւ -ացայ ձեւով, որ ենթադրում է իմ- արմատ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իմանալի, իմանող, անիմանալի, դժուարիմանալի, իմաստ, իմաստակ, իմաստապէս, իմաստասէր, իմաստասիրել, իմաստասիրութիւն, իմաստաւոր, իմաստութիւն, իմաստուն, անիմաստ, իմաց, իմացումն, իմացութիւն, իմացուած, իմացողութիւն, դժուարիմաց, անիմաց, խորհրիմաց, յառաջիմաց, լաւիմաց, իմայ, անիմայ, երկիմայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. emō «գնել, ձեռք բերել»
հ. խոլ. em «վերցնել, ընդունել»
լիտվ. imti «վերցնել»
հ. սլ. imēti «վերցնել, ունենալ» (ըստ Շեֆտելովիցի եւ Պեդերսենի)
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 122, 165; MSL 280
Էջ 285, սյունակ 1 Էջ 285
ԻՄԵՌԻ(Ա) «օր»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. ημερία
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իմեռիական
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 242
Էջ 285, սյունակ 1 Էջ 285
ԻՄՐԻ «ինքը»
Ծագումն անհայտ է
Ծագումն անյայտ է։ Կա աստուածաշնչային յատուկ անուն՝ Իմրի, բայց մեկնութիւնը այլ է (հմմտ․ «Բառգիրք հայկազեան լեզուի» Բ, էջ 107)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իմրիական
Էջ 285, սյունակ 1 Էջ 285
ԻՆՁ (-ու) (ինձ, ինճ, ունձ, ուձ) «կատուազգի գիշատիչ կենդանի, հովազ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *simgh-
հայ-հնդկական զուգաբանութիւն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընձենի, ընձուղտ, ընձախոտ, ուղտինձ
Նոր՝
ընձառիւծ, ընձենատուր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. sinhá «առյուծ»
Մատենագիտություն
H. AG 450; Աճ. ՀԱԲ 243