Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«որ» որոնման արդյունք՝ 4475 բառահոդված · Էջ 191 / 448
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 360, սյունակ 1 Էջ 360
ԾԱՌ(Ի)Գ (-ու) (ծառուգ?) «եղջիւրաւոր մի կենդանի»
Ծագումն անհայտ է
Էջ 360, սյունակ 1 Էջ 360
ԾԱՍՔԵԼ (ծասկել) «ծամել, ծամծմել, բամբասել, զրպարտել, կործանել, խեղճացնել, թշուառացնել»
Ծագումն անհայտ է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծասքողական, ծասքումն, անծասքելի
Էջ 360, սյունակ 1 Էջ 360
ԾԱՐԻՐ (-ոյ, -ի, -աց) (ծարիւր, ծարոյր, ծարուր) «ծարիր»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ասոր. səδīδā
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծարրել, ծարուրել, ծարիրել, ծարրաբար, ծարուր(իկ)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 449
Էջ 360, սյունակ 1 Էջ 360
ԾԱՐՈՒԽ (ծայրուխ, ծարուհ, ծարուհի) «մորեխ»
Անստույգ (թերեւս)
ծագումով կապուած է թրք. čarok (> հայ. թրք. չարուխ) «մորեխ» եւ, թերեւս, հայ. տրեխ բառերի հետ, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
թրք. čarok «մորեխ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 360, սյունակ 1 Էջ 360
ԾԱՒԱԼ (-ի, -աց) «ծաւալ, սփռուածք, տարածում»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'eu- «շտապեցնել, շտապել»
Իմաստով հեռու է հնդեւրոպական *g'eu- «շտապեցնել, շտապել» արմատից։ Միւս կողմից՝ անհայտ է հարաբերութիւնը բաւալ, տապալ, ճապաղ բառերի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծաւալիլ, ծաւալանալ, ծաւալումն, բոցածաւալ, լայնածաւալ, խաղաղածաւալ, լուսածաւալ, ծաղկածաւալ, գեղեցկածաւալ, գերածաւալ, ծովածաւալ
Նոր՝
ծաւալուն, ընդարձակածաւալ, меծածաւալ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 361, սյունակ 1 Էջ 361
ԾԱՓ I (-ի, ուշ` նաեւ -ոյ) «ծափ»
Բնաձայն (թերեւս)
բնաձայնական կազմութիւն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծափաձայն, ծափել, ծափոց, ծափծափել, ծափահարել, ծափահարութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 450
Էջ 361, սյունակ 1 Էջ 361
ԾԵԹԵՒԹԵԼ «սվսվախոսել, սեթեւեթել»
Բնաձայն (թերեւս)
Կրկնավոր կազմութիւն՝ պատկերավոր-բնաձայնական ծեթ արմատից։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 451
Էջ 361, սյունակ 1 Էջ 361
ԾԵԾ «ծեծ, գան, թեփահանում»
Անստույգ (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *g'eg- Աճառյանի վերականգնումը
Աղբյուր՝ վրացերեն seca (թերեւս կարելի է) «ծեծում, թեփահանում»
Քիչ հավանական է համեմատութիւնը հ. հնդկ. jājā «կռվող, պայքարող», jājati «կռվում է, պայքարում է» ձեւերի հետ եւ հնդեւրոպական *g'eg- արմատի վերականգնումը, ինչպես անում է Աճ. (ՀԱԲ 2, 451)՝ ըստ Շեֆտելովիցի (չկա Pok. IEW եւ Mayrhofer KEWA)։ Բխեցնել քարթվելական (վրացերեն) աղբյուրից` seca «ծեծում, թեփահանում», եթե գոյութիւն չունի համատիպ արմատների հետ։ Ենթաշերտային բա՞ռ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծեծել, բրաձեծ, գանաձեծ, բրաձեծ, կարկտաձեծ, ճիւնաձեծ, ողորաձեծ, ծեծած, ծեծան, ծեծիչ, ծեծիկ, ծեծկանք, ծեծկել, ծեծկռիչ, ծեծվռտիչ, ծեծքել, ծեծփայտ, ծեծքար
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 451; Pok. IEW None; Mayrhofer KEWA None
Էջ 361, սյունակ 1 Էջ 361
ԾԵՐ I ««ծերացում» (ծեր, -ոյ «ծեր, ծերունի»)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'er- «հասունանալ, ծերանալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'ero-)
«հասունանալ, ծերանալ» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծերանալ, ծերունի, ծերակոյտ, ծերոյթ, ծերութիւն, դառնաձեր, չարաձեր, միջաձեր, յետնաձեր, ծերունազարդ, ծերունական, ծերակուտական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. jārant «ծեր, թույլ, ծերունի»
հուն. γέρων «ծեր. ծերունի»
ռուս. зреть «հասունանալ»
Մատենագիտություն
H. AG 456; Աճ. ՀԱԲ 452
Էջ 361, սյունակ 1 Էջ 361
ԾԵՐՊ -ի, -ից «ծերպ, ճեղք»
Անստույգ
հ.-ե. արմատ՝ *g'ep(h)- «ծնոտ, բերան» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'ebh-)
կապը հնդեւրոպական *g'ep(h)-, *g'ebh- «ծնոտ, բերան» արմատի հետ (հմմտ. ավ. zafar/n «բերան, երախ»), ինչպես կարծում է Հյուբշմանը, KZ 23, 389 (չի ընդունում Աճառյանը ՀԱԲ 2, 453):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծերպել, քարածերպ, որմածերպ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ. zafar/n «բերան, երախ»
Մատենագիտություն
KZ 389; Աճ. ՀԱԲ 453