Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 355, սյունակ 1
ԽՐՈՒԿ
I
«մի տեսակ կոտեմ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ker-
«բուսանվանական արմատ»
կազմված է -ուկ բուսանվանակերտ վերջածանցով
կազմված է -ուկ բուսանվանակերտ վերջածանցով՝ խր- անծանոթ արմատով, որ կարող է գալ հնդեւրոպական *ker- բուսանվանական արմատից։
Էջ 361, սյունակ 1
ԾԵԹԵՒԹԵԼ
«սվսվախոսել, սեթեւեթել»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
Կրկնավոր կազմութիւն՝ պատկերավոր-բնաձայնական ծեթ արմատից։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 451
Էջ 362, սյունակ 1
ԾԻԾ
«ստինք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'eid-
«ծծել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'idio-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծծել,
ծծումն,
ծծինք,
ծծակ,
ծծկեր,
ծծմայր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
τιτθός
«ծիծ»
լիտվ.
žisti (žindù)
«ծծել»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 363, սյունակ 1
ԾԻՐ
(-ոյ, -աւ)
(այլ ձեռագիր՝ -ով)
«ծիր, շրջագիծ, եզր, սահման»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *g'ēi-
«ծլել, ծաղկել»
փոխատու լեզու՝ ակկադ. sirū
«եզր»
Ավելի քիչ հավանական է բխեցնել հնդեւրոպական *g'ēi- «ծլել, ծաղկել» արմատից (այստեղից՝ հայ. ծիլ), որից կան իմաստով մերձավոր ձեւեր՝ (հմմտ. մի կողմից՝ լիտվ. žiedas «ծաղիկ, օղակ, մատանի», մյուս կողմից՝ հոլ. kill «նեղ ծովածոց», (*«ճեղք»), նորվ. keila «փոքր փողրակ, ջրանցք»): Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 459) նշում է «կովկասյան» (քարթվելական) զուգահեռներ՝ վրաց. cera- «գրել», ճան. (լազ.) car- «գրել», որոնց համար արդի քարթվելագետները առանձնացնում են *cer «պատկերել, քերել» ընդհանուր արմատ (Klimov, ЭСКЯ 249), ապա cre «շրջան(ակ), շրջագիծ», որ այս արմատի հետ չի կապված: Նա հնարավոր է համարում քարթվելականը եւ հայերենը բխեցնել ուրարտերենից (հմմտ. ակկադ. ecēru(m) «նկարել, գծագրել», որից կարող էր փոխառվել ուրարտերեն ձեւը, եթե այն իրոք գոյություն է ունեցել):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծրագիր,
ծրագրել,
ծիրաձան,
ծրանալ,
ծրափակել,
ափնաձիր,
լայնաձիր,
բոլորաձիր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
žiedas
«ծաղիկ, օղակ, մատանի»
հոլ.
kill
«նեղ ծովածոց, (*«ճեղք»)»
նորվ.
keila
«փոքր փողրակ, ջրանցք»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 470;
Աճ. ՀԱԲ 459;
Klimov, ЭСКЯ 249
Տե՛ս նաեւ
Էջ 366, սյունակ 1
ԾՈՊ
(-ի, -ից, ուշ նաեւ -աց)
(ծուպ, ծոփ, ծուփ)
«զգեստի ծայր, փունջ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Պատկերավոր բնաձայնական կազմությո՞ւն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծոպաձեւ,
ծոպատոր,
ծպել
Էջ 367, սյունակ 1
ԾՈՒԾ
-ոյ
«ծուծ, ծծելիք. մի հարկ (°), ոսկրածուծ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
թերեւս հնդեւրոպական ծագման ծիծ բառի ձայնդարձային ձեւը։ Աճառեանը համարում է «կովկասեան» (քարթվէլական) ծագման բառ՝ բերելով մի շարք բառեր։ Մեր օրերում առանձնացւում է քարթվէլական *cow- «ծծել» արմատ, որի համար նշւում են նախիյան - դաղստանյան զուգահեռներ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծուծ-ք,
ծծել,
ծծինք,
քարախածուծ,
ուղղածուծ,
կաթնածուծ,
կովածուծ,
մեղրածուծ,
ծծան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
juju
«ծիծ»
վրաց.
cov(n)a
«ծծել, ծծում»
վրաց.
cucna
«ծծել, ծծում»
վրաց.
cucva
«խոնավացնել, թրջել»
վրաց.
cici
«ծիծ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 471;
Կլիմով, ԷՍԿՅ 246
Տե՛ս նաեւ
Էջ 368, սյունակ 1
ԾՈՒՓ
(ծուպ)
«ծփանք, ալեծածանություն, ներքին անհանգստություն, խուզարկություն, քննություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'eub-
«ծփալ, ալեկոծվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'ub-)
եթե ճիշտ է համեմատությունը ռուս. зыбь «ալեծածանություն, ծփանք» բառի հետ։ Հնարավոր է պատկերավոր-բնաձայնական կազմություն լինելը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծփել,
ծփանք,
ծփանի,
ծփալի,
ծփալից,
ծփական,
ծփին,
ծփումն,
ծփոց,
անծուփ,
բազմածուփ,
գեղածփիլ,
երկրածուփ,
յարածուփ,
հեղեղածուփ,
ծովածփանք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս.
зыбь
«ալեծածանություն, ծփանք»
Մատենագիտություն
Սարաջեւա, ԱՍԼՍՊ 24
Էջ 369, սյունակ 1
ԾՊՏԵԼ
«ծպտել, հագուստափոխել, կերպանափոխել, խուսափել, հալածել, ծածկել, թաքցնել, տարածել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ակկադ. sibtu
«մի զգեստ»
փոխատու լեզու՝ ակկադ. subātu(m)
«կտոր, զգեստ, հագուստ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 472
Էջ 371, սյունակ 1
ԿԱԶՄ
-ոյ
«սարք, հանդերձանք, զարդ, պատրաստ, զինված»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
թերեւս փոխառություն իրանական աղբյուրից, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կազմել,
կազմիչ,
կազմած,
կազմակերպել,
կազմութիւն,
կազմուած,
գեղեցկակազմութիւն,
երկնակազմ,
պնդակազմ,
կազմակերպիչ,
կազմակերպչական,
կազմակերպական,
կազմակերպութիւն,
կազմատուն,
կազմարար,
կազմալուծել,
կազմախօսութիւն,
ամրակազմ,
անկազմ,
անկազմակերպ,
թղթակազմ,
լաթակազմ,
կաշեկազմ,
հիմնակազմ,
փառակազմն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ն. պ.
kāz
«փարախ, խրճիթ»
ըստ Bailey-ի
Էջ 372, սյունակ 1
ԿԱԹՆ
(-ին, -անց)
(բրբ. կատց)
«կաթ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *glak-
«կաթ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *glakt-)
ուղղ. *glakt- ձեւից` հավանաբար ենթարկված նաեւ կաթ-ի ազդեցությանը
հ.-ե. արմատ՝ *galkt-
«կաթ»
թերեւս
հավանաբար ենթարկված նաեւ կաթ-ի ազդեցությանը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կաթնաբեր,
կաթն(ա)կեր,
կաթնաղբյուր,
կաթնատուն,
կաթնաբույծ,
կաթնածուծ,
իշկաթնուկ,
կաթնաման,
կաթնավաճառ,
կաթնատամ,
կաթնատու
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γαλα
սեռ. γαλακτος
լատ.
lac, lactis
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 481;
Ջահ. ՀԼՊ 126
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։