Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 215 բառահոդված (էջ 19/22)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 703, սյունակ 1 Էջ 703
ՎԱՅՐ (-ի, -աց) (ուշ` նաեւ -ից, -ու) «դուրս, վայր, տեղ, ցած, պահ, փոքր ժամանակ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
վայրաբնակ, վայրագ, վայրի, վայրիկ, վայրենի, վայրաբար, վայրկեան, իջավայր, դաշտավայր, բացավայր, դիրավայր, հեղեղավայր, դժվարավայր, լեռնավայր, իջավայր, գլխիվայր, զառիվայր, ընդվայրընկեցիկ, ընդվայրախաւս, ընդվայրաբոյս, վայրաշարժ, վայրկենաբար, վայրկենական, վայրկենապես
Էջ 711, սյունակ 1 Էջ 711
ՎԻԶ -ի «վիզ, պարանոց»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
վզան, վզանոց, ընդվզել, կոկորդավիզ, բարձրավիզ, բարձրավզութիւն, բրտավզութիւն, խստավիզ, վզկապ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
vaēz
Էջ 723, սյունակ 1 Էջ 723
ՏԱՐ «հեռավոր, օտար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *tar-
նախածանցի արժեքով (հուն. δια-, παρα-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տարաշխարհիկ, տարադեմ, տարադիմիկ, տարակաց, տարագիր, տարաժամ, տարապայման, տարակարծ, տարապարտ, տարապարփակ, տարբերել, տարաձայնութիւն, տարօրինակ, տարափոխիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
աւ.
tarō
«ընդ, միջով, այն կողմ»
Էջ 731, սյունակ 1 Էջ 731
ՏՂԻԼ «ուռչել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տղընդեր, տղընտեր, տնտղիլ
Էջ 738, սյունակ 1 Էջ 738
ՏՖՆԴԵԼ (տըֆընդել) «արգելել, ինքն իրեն պաշտպանել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հ. ֆրանս. défendre
Մատենագիտություն
H. AG 391; Աճ. ՀԱԲ 442
Էջ 743, սյունակ 1 Էջ 743
ՑԻՆ I (-ո) «ցին, ուրուր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kiē- «գունացույց»
բայց բուն ձեւի վերականգնումը դժուարութիւններ ունի։ Մեր ՀԼՊ-ում (էջ 131) ընդունուած է երկրորդ ստուգաբանութիւնը՝ գունացոյց *kiē- արմատից։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ἰκτῖνος
«ցին»
հ. հնդկ.
çyēná-
«արծիւ, բազե»
Մատենագիտություն
ՀԼՊ 131
Էջ 749, սյունակ 1 Էջ 749
ՈՒՆԱՅՆ (ուշ -ի, -ից, -ոյ) «ունայն, դատարկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *eu- «պակասել, դատարկ» (անմիջական նախաձեւ՝ *eu-nā- (+-յն))
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ունայնանալ, ունայնաձայն, ունայնաձեռն, ունայնութիւն, ունայնավար, ընդունայն, ընդունայնական, ընդունայնավարժ, ձեռնունայն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ūná-
«պակաս»
հուն.
εΰνις
«զուրկ, զրկված»
լատ.
vanus
«դատարկ, ունայն»
Մատենագիտություն
H. AG 484; Աճ. ՀԱԲ 600
Էջ 749, սյունակ 1 Էջ 749
ՈՒՆԴ (-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -ից) (ունտ, հունդ, հունտ) «հունդ, սերմ, ուտելի բույս»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հնդեւրոպական մեկնության փորձերը (*suonto- ` *su- «ցանել» կամ *andh- «ծլել, ծաղկել» արմատից) օրինաչափ չեն. *sei- «ցանել» նախաձեւի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ունդակեր, ընդակեր, ընդաբուտ, ընդանալ, ընդիկ, ընդասեր, անունդ, դեղահունդ, ընդեղեն
Էջ 750, սյունակ 1 Էջ 750
ՈՒՆԻԼ «բռնել, վերցնել, ունենալ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *op-n- «բռնել, վերցնել, հասնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ēp- (*ōp-))
Բնիկ հնդեւրոպական` *op-n- > *ēp- (*ōp-) «բռնել, վերցնել, հասնել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ունելի, ունակութիւն, ունողութիւն, ընդունիլ, ընդունելի, արտունութիւն, արտաւնութիւն, արտօնութիւն, բազմունակ, երփնունակ, կենսունակ, կատարունութիւն, կատրաւնութիւն, կատարօնութիւն, շարունակ, պարունակել, շնորհունակ, արտօնագիր, արտօնատէր, ոյն, ուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
āpnōti
«ձեռք բերել»
լատ.
apiscor
«բռնել, հասնել»
գերմ.
haben
«ունենալ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 601-602
Էջ 750, սյունակ 1 Էջ 750
ՈՒՆՋ I ուզ` -ոյ «տակ, խորք, հատակ, արմատ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *udhos «տակ, ցած, ներքո» (անմիջական նախաձեւ՝ *ondh-) լիաձայն աստիճան (*ondhio->ունջ)
եթէ *udhos «տակ, ցած, ներքո» նախաձեւի (այստեղից` ընդ) լիաձայն աստիճանն է *ondh-, այսինքն` *ondhio->ունջ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընզովին, անունձ, մադունձ, մադունճ