Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ապա» որոնման արդյունք՝ 996 բառահոդված · Էջ 19 / 100
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 120, սյունակ 1 Էջ 120
ԲԱՐԱՊԱՆ «դռնապան»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրան. -բար «դուռ»
Աղբյուր՝ իրան. -պան
հմմտ. հայ. (<իրան.) -բար «դուռ» եւ -պան
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 419
Էջ 120, սյունակ 1 Էջ 120
ԲԱՐԲԻԶԱԿ (բարբիզնակ, բարբուզան, բարբուզնա, բարբուզնաւ) «մի բոյս` ծմել (թրք.) հիրիկ» (բուսաբանական)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. yarbūz
սխալ ընթերցմամբ. բրբ. ձեւը ժող. ստուգաբանութեամբ կապւում է քրդ. bari bəza «ձիւնածին» կապակցութեան հետ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 420
Էջ 122, սյունակ 1 Էջ 122
ԲԱՐՍ(ՈՒ)ՄՆ (հգն. -ունք, -անց) «տրցակ, որ կրակապաշտները աղոթքի ժամանակ պահում էին ձեռքներին» (կրոն.)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ավեստերեն barəsman
Աղբյուր՝ միջին պարսկերեն barsum
Աղբյուր՝ պազենդ barsum
Փոխառություն իրանական աղբյուրից։
Մատենագիտություն
H. AG 119; Աճ. ՀԱԲ 429
Էջ 125, սյունակ 1 Էջ 125
ԲԵՍՏ «մած, -կապ (°?)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bhendh- «կապել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhendh-to)
Կապ ունի՞ արդեօք հնդեւրոպական *bhendh- «կապել» արմատի հետ, հնչիւնապէս հնարաւո՞ր է արդեօք *bhendh-to > բեստ. *bhendh-ը հայերէնում տալիս է պինդ, իսկ *dh-t կապակցութեան՝ -st-ի փոխվելու մասին հաւաստի տուեալ չկա:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաստաբեստ, հաստաբեստագոյն, հաստաբեստել
Էջ 126, սյունակ 1 Էջ 126
ԲԵՐԱՆ (-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -աց) «բերան»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bher- «սուր գործիքով գործել՝ ծակել, կտրել, ճեղքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhereno-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բերանաբաց, բերանակապ, բերանապարիշտ, բերանացի, բերանաբացել, շնաբերան, սրաբերան, կիսաբերան, միաբերան, գայլաբերան, դաշտաբերան, ըմբերանել, *ընդբերանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ. burnà «բերան»
բուլղ. berna «շրթունք»
ալբ. brime «անցք»
մ. խոլ. bern(a) «ճեղք, բացվածք»
Մատենագիտություն
H. AG 429; Աճ. ՀԱԲ 442; Ջահ. ՀԼՊ 116
Էջ 126, սյունակ 1 Էջ 126
ԲԵՐԴ (-ի, -աց) «բերդ, ամրոց»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ակկադ. birtu(m)
Աղբյուր՝ արամ. bērtā
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բերդակալ, բերդամէջ, բերդարգել, բերդեան, բերդնորդ, բերդապահ, բերդաքաղաք, բերդատէր, բերդամուտ, միջնաբերդ, ներքնաբերդ, վերնաբերդ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 442; Ջահ. ՀԼՊ 476
Էջ 127, սյունակ 1 Էջ 127
ԲԷԽԱՊԱՐ «անտեղյակ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պ. bēxabar
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 446
Էջ 127, սյունակ 1 Էջ 127
ԲԷՇ (բիշ, պէշ, պիշ, այլն՝ բէշկ` բէշկ մշկոյ կապակցության մեջ) «մի դեղաբույս»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. bēš
Աղբյուր՝ պ. bēš
Աղբյուր՝ պ. bīš
իրանական աղբյուրից
Մատենագիտություն
H. AG 196; Աճ. ՀԱԲ 446-447
Տե՛ս նաեւ
Էջ 129, սյունակ 1 Էջ 129
ԲԻՐ (-ի, -աց, ուշ` -ոյ) «փորիչ, հաստ գաւազան, մահակ, կռանի կոթ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bher- «խփել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bher)
Բնիկ հնդեւրոպական` *bher «խփել» արմատից, ըստ ոմանց` *bhi-ro-` ըստ այլոց` *bhi-tro, իբր *tr> հր> հ անցմամբ, ինչպէս բահ-ի ժամանակ (տե՛ս), մանաւանդ որ կայ բարբառային բիրդ ձեւը` միջին օղակի հ-ի պահպանմամբ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բրել, բրածեծ, բրատուր, բրածոյ, բրիչ, բրագոռ, բրաքարի, գետնաբիր, երկրաբիր, հողաբիր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. φιτρός «գերան»
հ. հոլ. bїail
հ. վ. գ. bi(h)al «տապար, կացին»
գ. Bille «բրիչ. տապար, կացին»
ռուս. бич «մտրակ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 117; Աճառյան 392, 452
Տե՛ս նաեւ
Էջ 130, սյունակ 1 Էջ 130
ԲԻՒՐ (բեր) (-ու, -ոյ (°), ուշ՝ -ի, -ից) «տասը հազար, շատ, բազմաթիւ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. bēvar
Աղբյուր՝ մանhp. պհլ. bivr
Աղբյուր՝ օս. bewrā
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բիւրազգի, բիւրապատիկ, բիւրատոր, բազմաթիւ
Մատենագիտություն
H. AG 121; Աճ. ՀԱԲ 453