Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Արդյունք՝ 11298 բառահոդված (շտեմարանում ընդհանուր՝ 11298) · Էջ 188 / 1130
Արտահանման համար ընտրեք որեւէ զտիչ (լեզու, ծագում, կասկածելիություն կամ բառ)
Էջ 163, սյունակ 1 Էջ 163
ԳՀԱԼ «ծույլ, դանդաղաշարժ, ծանրախոս» (ԲՀ)
Ծագումն անհայտ է
Էջ 163, սյունակ 1 Էջ 163
ԳՁՈՒՁ (գձուժ) «անարգ, նվաստ, համեստ, խոնարհ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *guhdei- «անհետանալ, կործանվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *guhdio- *guhdei-) կրկնությամբ
կրկնությամբ եւ կծիծ արմատից ազդված։ ընդհանրապես այս արմատի տակ միավորվող ձեւերի հնչյունական փոխհարաբերությունը պարզ չէ, եւ հայերենի գձուժ-ի միացումը կասկածելի է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գձձել, գձձիլ, գձձութիւն, գձձասէր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. ksināti «ոչնչացնում է, կործանում է»
հուն. φθίνω «ոչնչացնել, կործանել (անանց.), ոչնչանալ, կործանվել»
Էջ 163, սյունակ 1 Էջ 163
ԳՂԱՒԿ «մի կենդանի (ձուկ կամ թռչուն)»
Փոխառություն (՞)
Աղբյուր՝ հուն. γλαύκος (կասկածով) «մի ձուկ»
Աղբյուր՝ հուն. γλαύξ (կասկածով) «բու»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 566
Էջ 164, սյունակ 1 Էջ 164
ԳԳԻՂ «թիթեռնածաղկավոր մի բույս» (բուսաբանություն)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *uēl- «պտտել, ոլորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *uēl- > գիղ) կրկնությամբ՝ գգիղ
կրկնությամբ՝ գգիղ։ Ճիշտ չէ կապել կ(ի)կիլ-ի հետ։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. գեղձ «բաղեղ»
հայ. գաղձն
հայ. գալար
բրբ. գլգիլ (կլկիլ) «կորեկանման մի բույս»
Էջ 164, սյունակ 1 Էջ 164
ԳԳԻԿ (գզուկ) «նետի ծայր»
Ծագումն անհայտ է
Անստույգ բառ։ Կապը հնդեւրոպական *uēl- «պտտել, ոլորել» արմատի հետ (որտեղից՝ գելում, գիլ (*uēli-g’h > *գեղից+իկ)) քիչ հավանական է։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 164, սյունակ 1 Էջ 164
ԳԶՏՈՐ (գզթոր, գխթոր, գխտոր) «բույսի վրայի ներկատու այտուցք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *uēl- «պտտել, ոլորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *uēl-d- -ուր) ածանցով
-ուր ածանցով՝ *uēl- արմատից, որտեղից նաեւ՝ գելում, գիլ, գալար, գեղձ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գզտորահամ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. գելում
հայ. գիլ
հայ. գալար
հայ. գեղձ «բաղեղ»
Էջ 164, սյունակ 1 Էջ 164
ԳՄԲԵԹ (-ի, -աց) (գմբէթ, բրբ. գումբէթ, գումբէթ, կմբէթ, կմպետ, կմբէթ) «գմբէթ, շենքի գնդաձեւ վերնամաս» (ճարտարապետություն)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. gumbat
Աղբյուր՝ մ. պ. gmbat
Աղբյուր՝ պ. kunbad
Աղբյուր՝ պ. gunbad
Աղբյուր՝ ասոր. gubbāθā
Իրանական աղբյուրից. իրանական ձեւերը ծագում են ասորերենից:
Մատենագիտություն
H. AG 127; Աճ. ՀԱԲ 567
Էջ 164, սյունակ 1 Էջ 164
ԳՄԵԼ I «ջարդել, կոտրել»
Ծագումն անհայտ է
Էջ 164, սյունակ 1 Էջ 164
ԳՄԵԼ II «պառկեցնել» կամ «քնեցնել»
Ծագումն անհայտ է
Իմաստի սովորական մեկնությամբ պետք է ուղղել գամել։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 567
Տե՛ս նաեւ
Էջ 164, սյունակ 1 Էջ 164
ԳՄԻՐ «զորեղ, ուժեղ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ վրաց. gmiri «քաջ, հսկա»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 567