Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«եւ» որոնման արդյունք՝ 4539 բառահոդված · Էջ 187 / 454
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 329, սյունակ 1 Էջ 329
ԽԵԼ (խիլ «եզր» ԲՀ) «կողմ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kei- «կտրել, անջատել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khei-lo-) k>kh անցմամբ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. խեշ «կողքին»
Էջ 329, սյունակ 1 Էջ 329
ԽԵՇ «կողքին, մոտ, «մի խեցեմորթ»»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kei-t- «կտրել, անջատել» (անմիջական նախաձեւ՝ *kheitio-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեշափառ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ. skaidan «բաժանել, անջատել»
հ. վ. գ. suida «սրի պատյան, բաժանում, սահման»
մ. վ. գ. scheit «բաժանում, ջրբաժան»
մ. վ. գ. schit «բաժանում, տարբերություն»
ռուս. щит «վահան»
ռուս. защитить «պահպանել»
Էջ 329, սյունակ 1 Էջ 329
ԽԵՐԱՆԴԵՄ «բարեմիտ, բարեխոհ»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ արաբ. խեր (Թերեւս) «բարիք»
Աղբյուր՝ մ. պ. անդեմ (Թերեւս) «-միտ (միտք)»
դիտված է որպես յուրատեսակ երկտարր (հիբրիդային) կազմություն:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 362
Էջ 329, սյունակ 1 Էջ 329
ԽԻԶԱԽ «խիզախ, համարձակ, ինքնավստահ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *kē- «շարժ(վ)ել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khēi-gh-) *k>*kh անցումով (*khēi-gh-> xiz + -ախ)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խիզախել, խիզախական, խիզախումն, քաջախիզախ (քաջախիզգակ)
Նոր՝
խիզախօրէն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ. syei, syen «հարձակվել»
հուն. σευω «քշել, հալածել, նետել»
Էջ 329, սյունակ 1 Էջ 329
ԽԻԶԱՆ «պանդուխտ. փախստական. (բրբ.) հյուրընկալվող անձ, կին, ընտանիք»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ պ. xīzān (թերեւս)
որտեղից` վրաց. xizani «փախստական»:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց. xizani «փախստական»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 363
Էջ 329, սյունակ 1 Էջ 329
ԽԻԶԱՐ «մեծ սղոց»
Անստույգ
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kei- «կտրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khēi-gh-) *k>*kh անցմամբ եւ *-gh- աճականով
ավելի հավանական է փոխառություն լինելը, թեեւ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 364) ճանճ. (լազ.) xizari-ն փոխառություն է համարում հայերենից (ինչպես նաեւ քրդ. xəzar-ը)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խիզարել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ճանճ. (լազ.) xizari-
քրդ. xəzar-ը
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 364
Էջ 330, սյունակ 1 Էջ 330
ԽԻԲ
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ai-t- «խփել, հրել»
որտեղից նաեւ՝ խայթ, խէթ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խբել, խբան, խբումն, խբալ, խիբամայրի, առխբել, գաղտախբել, ոտնխբի, ծակախիբ, ծառախիբ, ամրախիբ, կողախիբ, խբնի
Նոր՝
խբանել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 364
Էջ 330, սյունակ 1 Էջ 330
ԽԻԼ «փնտրտուք, որոնում, զննութիւն, անջատում, խզում»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *khēl- «կտրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)kel-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խլել, խլխլել, խլխլական, խլումն, խլոցք, արմատախիլ, արմատախլել, թիկնախիլ, լարախիլ, դժուարախիլ, տաշտախիլ, տակախիլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. σκύλλω «պատռել, տանջել»
հ. իռլ. skilja «անջատել. տարբերել, հասկանալ»
հ. իռլ. skil «տարբերում, վճիռ»
մ. ն. գ. schelen «անջատել. տարբերել»
հ. անգլ. scielian «բաժանել. հեռացնել»
Մատենագիտություն
Mann, AIE 23; Ջահուկյան, ՕԻԱՊԱՅ 113
Էջ 330, սյունակ 1 Էջ 330
ԽԻԼԱՅ «նուէր, իբրեւ նուէր տրուող զգեստ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. hila
Աղբյուր՝ ասոր. *hīlā
Ղազ.-Աւ. ՄՀԲ 340՝ ասոր. *hīlā
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խիլայել
Մատենագիտություն
Ղազ.-Աւ. ՄՀԲ 340
Էջ 330, սյունակ 1 Էջ 330
Խ(Ի)ԼԱՅ (ղիլայ, խլ(ղ)աթ, խիշայ) «նուիրատրուած թանկագին զգեստ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ասոր. *xīlā
Աղբյուր՝ արաբ. xilat
հմմտ. արաբ. xilat
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խլատեռ, խ(ի)լայել, խ(ի)լաթել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 372
Տե՛ս նաեւ