Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«առու» որոնման արդյունք՝ 4917 բառահոդված · Էջ 186 / 492
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 330, սյունակ 1 Էջ 330
Խ(Ի)ԼԱՅ (ղիլայ, խլ(ղ)աթ, խիշայ) «նուիրատրուած թանկագին զգեստ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ասոր. *xīlā
Աղբյուր՝ արաբ. xilat
հմմտ. արաբ. xilat
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խլատեռ, խ(ի)լայել, խ(ի)լաթել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 372
Տե՛ս նաեւ
Էջ 331, սյունակ 1 Էջ 331
ԽԻՇՏ II «նիզակ, տեգ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պ. xišt
Մատենագիտություն
H. AG 159; Աճ. ՀԱԲ 368
Էջ 331, սյունակ 1 Էջ 331
ԽԻՊ(Ի)ԼԻԿ (-ի, -աց) «մղձավանջ» (բարբառային)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ թյուրք-թաթարական käbäläk
Աղբյուր՝ թյուրք-թաթարական kebelek
Աղբյուր՝ թյուրք-թաթարական kelebek
բբբ. «թիթեռ, թիթեռնիկ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 369
Էջ 331, սյունակ 1 Էջ 331
ԽԻՍՄ «հակառակորդ, հակառակ կողմ, մեղադրյալ, պատասխանող»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. xasm
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 369
Էջ 332, սյունակ 1 Էջ 332
ԽԻՐ(ՈՒ) «բեկենի»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. xiru (dirū°)
խիրու ծառ արտահայտության մեջ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 370
Էջ 333, սյունակ 1 Էջ 333
ԽԼԵՓ (-ի) (խլէֆ, խլաֆ) «հոտաւետ ուռի»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. xilāf
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 372
Էջ 333, սյունակ 1 Էջ 333
ԽԼԵՄՍ (խլեմս, կլեմս) «բաժին» (բառարանային)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. κλίμα «աշխարհամաս, երկրամաս, եղանակային (կլիմայական) գօտի»
Փոխառութիւն՝ հուն. κλίμα «աշխարհամաս, երկրամաս, եղանակային (կլիմայական) գօտի» (>արաբ. iqlīm)։
Էջ 333, սյունակ 1 Էջ 333
ԽԼՈՒՐԴ (-ի, -ից) «խլուրդ, դաշտամուկ»
Անստույգ
Աղբյուր՝ ասոր. *xulda «խլուրդ»
Գոհացուցիչ չեն ինչպէս հնդեւրոպական, այնպէս էլ ասորական ծագման վարկածները. առաջին դէպքում ուշադրութեան արժանի է համեմատութիւնը սլաւ. *kroto «խլուրդ» (ռուս. крот) բառի հետ, բայց չի վերականգնւում գոհացուցիչ նախաձեւ. երկրորդ դէպքում համարւում է ասորական փոխառութիւն՝ *xulda* «խլուրդ» (Աճ. ՀԱԲ 2, 374), բայց չի բացատրւում *ր*-ն, ուստի հնարաւոր աղբիւր է համարում ասորական բարբառային մի ձեւ (հմմտ. xaldūdā համիմաստ բառը)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խլրդենի, խլրդնի
Նոր՝
խլրդային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
սլաւ. *kroto «խլուրդ» (ռուս. крот)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 374
Էջ 334, սյունակ 1 Էջ 334
ԽՂԱԹ «կին, ամուսնացած կին»
Փոխառություն
Էջ 334, սյունակ 1 Էջ 334
Խ(Ղ)ԽԱՅԹ (-ի, -ից) «վերքի ուռուցք, բարախ, որդ, ճիճու, հպարտություն, կեղծիք, խարդախություն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kel- «խփել, կտրել» *k > *kh անցմամբ
Բաղադրյալ կազմություն (բարդ բառ)՝ խող- եւ խայթ. առաջինը կարելի է բխեցնել հնդեւրոպական *kel- «խփել, կտրել» արմատից՝ *k > *kh անցմամբ: Հմմտ. խիղ- (խող-): խայթ-ն էլ թերեւս առնված է ավելի լայն առումով (հմմտ. խեթ, խիթ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խ(ղ)խայթիլ, խղխայթումն, բազմախ(ղ)խայթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. calamitas «վնաս»
լատ. clades «վնաս, աղետ, խեղություն, խեղանդամություն, հաշմ»
ռուս. колоть «ծակել»
Տե՛ս նաեւ