Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«արմ» որոնման արդյունք՝ 2355 բառահոդված · Էջ 183 / 236
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 581, սյունակ 1 Էջ 581
ՇԱՌԱՒԻՂ -ի, -աց (շառաւեղ) «ընձյուղ, ծիլ, սերունդ, զավակ, շող, ճառագայթ»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
«շող, ճառագայթ» իմաստով թերեւս կապ ունենա շառ «մուգ կարմիր» եւ շառափ «լույս, ճառագայթ» բառերի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շառաւիղարմատ, շառաւիղել, բազմաշառաւիղ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 582, սյունակ 1 Էջ 582
ՇԱՌՏԵԼ (շառոտել) «ածելիով մարմնի վրա անցք բացել (արյուն վերցնելու համար)»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. šart
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 498
Էջ 582, սյունակ 1 Էջ 582
ՇԱՐ I (ուշ՝ -ի, -ու) «շարք, շարվածք, խումբ, բազմություն»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *ers- «շարել, միացնել»
Քիչ հավանական է միացնել հնդեւրոպական *ers- «շարել, միացնել» (հայ. յեռուլ) արմատի հետ որպես կողմնակի հնդեւրոպական շերտի բառ (հնդեւրոպական այլ լեզվի ներդրում)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շարել, շարումն, շարական, շարոտել, մարգարտաշար, միաշար, շողաշարել, զուգաշարել, շարադրել, շարադասել, շարունակել, շարաձայն, շարունակ
Նոր՝
շարունակելի, շարահիւսութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. συν- «նախածանց» (շար- «համա-»)
Էջ 583, սյունակ 1 Էջ 583
ՇԱՐԺ (-ի, -ից) «երերում, շարժում, երկրաշարժ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «պտտել, դարձնել, շրջել» (անմիջական նախաձեւ՝ *sker-gh-) *gh > ժ անցման համար հմմտ. *eghi- > իժ
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *(s)ker- «պտտել, դարձնել, շրջել» արմատի հետ՝ *sker-gh- > շարժ (*gh > ժ անցման համար հմմտ. *eghi- > իժ)։ Կասկածելի է իրանական ծագման վարկածը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շարժել, շարժահիմն, շարժումն, շարժուն, շարժիչ, անշարժ, գետնաշարժ, դյուրաշարժ, թեթեւաշարժ, հողմաշարժ, երկրաշարժ, զինաշարժ, արագաշարժ, դժվարաշարժ, շարժապատկեր, շարժառիթ, շարժօն, անշարժութիւն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 583, սյունակ 1 Էջ 583
ՇԱՐԺՄԱԿ (ժաժմուկ) «հմայակ, բժժանք, հմայիլ»
Ստուգաբանություն
Եթե կապ ունի շարժ արմատի հետ, ապա ո՞րն է իմաստային անցման հիմքը։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 583, սյունակ 1 Էջ 583
ՇԱՐՄԱՇՈՒՐԱՅ (բ.՝ շրմըշող) «բաղեղ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ թրք. sarmašǝq
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 504
Էջ 583, սյունակ 1 Էջ 583
ՇԱՐՇԵԼ (շարժել) «պատառոտել, ցնցել, ուժեղ շարժել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «կտրել»
Կրկնավոր կազմություն (խարխլել-ի տիպի), որի արմատը թերեւս կապ ունի հնդեւրոպական *(s)ker- «կտրել» արմատի հետ (թերեւս բաղարկվել է շարժ արմատի հետ եւ ստացել «ցնցել» իմաստը)։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 584, սյունակ 1 Էջ 584
ՇԱՇԱՓԵԼ (շօշափել) «շոշափել»
Կրկնավոր կազմություն
հ.-ե. արմատ՝ *skeup- շուփ (շփել) արմատի հիմքը
Կրկնավոր կազմություն, որի շափ արմատը Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 547) միացնում է շուփ (տե՛ս շփել) առմատի հետ, բայց սրա՝ մեր տված ստուգաբանությամբ (*skeup- արմատից) հարցի լուծումը դժվարանում է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շաւշափելի, շաւշափական, դիւրաշաւշափագոյն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. խարխափել (հ/շ հերթագայությա՞մբ)
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 547
Տե՛ս նաեւ
Էջ 585, սյունակ 1 Էջ 585
ՇԵՂ ուշ՝ -ոյ «շեղ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *skhel- «ծռել, հենել, ծուռ»
որի *khel- տարբերակից՝ խեղ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շեղել, շեղիչ, շեղութիւն, առիշեղ, առշեղ, առշեղել, անշեղ
Նոր՝
շեղակի, շեղատառ, շեղում, անշեղօրէն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. շաղ ((շաղել, շաղիլ))
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 508
Տե՛ս նաեւ
Էջ 585, սյունակ 1 Էջ 585
ՇԵՂԲ «դանակի մետաղյա մաս, դանակի բերան»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *skhel- «կտրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)kel-p-)
Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 508) բխեցնում է ասոր. selpa «դանակ» բառից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շեղբիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. scalpe «կտրիչ, հատիչ»
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 127; Աճ. ՀԱԲ 508