Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 1906 բառահոդված (էջ 182/191)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 748, սյունակ 1 Էջ 748
ՈՒՂԵՂ (-ոյ, ուղ՝ -ի, -ից) (ուղիղ, ուղխղ) «ուղեղ, ծուծ, ոսկրածուծ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *seu- «հյութ» (անմիջական նախաձեւ՝ *seu-lo-)
բնիկ հնդեւրոպական՝ *seu-lo-` *seu- «հյութ» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ուղղածուծ, ուղղալից, ուղղաբոյն, պարզուղեղ, ուղեղատապ, ողնուղեղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ὕλη
«նստվածք»
լիտվ.
sulà
«ծառի հյութ, խեժ»
Էջ 748, սյունակ 1 Էջ 748
ՈՒՂԻՂ (ուղեղ, ուղետ, ուղխիտ) «ուղիղ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
թերեւս կապ ունի ուղեղ կամ ուղի բառերից մեկի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ուղղել, ուղղաբերձ, ուղղակի, ուղղագիր, ուղղագործ, ուղղական, ուղղահաւատ, ուղղածել, ուղղապետել, ուղղոտնիլ, թերուղիղ, ուղղալար, ուղղահայեաց, անուղղակի
Տե՛ս նաեւ
Էջ 748, սյունակ 1 Էջ 748
ՈՒ(Ղ)Խ (-իյ, -ից) «հեղեղ, առատահոս ջուր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ուրարտ. uihu- «դուրս հոսել, հեղեղել»
(Ղափանցյան, Ջահուկյան, Հարությունյան)։ Ավելի քիչ հավանական է Աճառյանի կարծիքը հյուսիսկովկասյան փոխառություն լինելու մասին
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 597
Էջ 749, սյունակ 1 Էջ 749
ՈՒՂԿ (բբ) «փոս»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
ուղի-ի սխալագրությունը
Էջ 749, սյունակ 1 Էջ 749
ՈՒՂՈՒԿ «երկարության չափ (թիզ)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el- «ծռել, թեքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ol-)
որից նաեւ ուղն, ոլոք (տե՛ս)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ուղկեան, երեքուղկեան
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 597
Տե՛ս նաեւ
Էջ 749, սյունակ 1 Էջ 749
ՈՒՂՈՒՂԻԼ «ջրի երեսին տարուբերվել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pleu- «հոսել, լողալ, լողանալ, ծածանվել, ծփալ» կրկնավոր ձեւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
plavate
«լողում է, լողանում է»
հայ.
լուանալ
ռուս.
плавать, плыть
«լողալ»
Էջ 749, սյունակ 1 Էջ 749
ՈՒՂՓ «լույս, արփի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)p(h)el-n- «փայլել, շողալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *pol-ph-) թերի կրկնավոր
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ուղփաճեմ, ուղփիաճեմ, ըղփաճեմ, ուղփեան, ուղփագունի, ուղփամած, ուղփաճահ, մետուղփեան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
sphalingu-
«կայծ»
հայ.
փայլ-ել
հայ.
փաղփաղիլ
հայ.
փող-փողիլ
Էջ 749, սյունակ 1 Էջ 749
ՈՒՄԱՆԱԿ «ըմպանակ, ջրաման»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
աղավաղված գրություն ըմպանակ (*ումպանակ) բառի, որ ԲՀ մի ձեռագրում բերված է նաեւ «խմանակ կամ ջրաման» բացատրությամբ
Մատենագիտություն
Ամալյան, ԲՀ 421, ծան. 212
Էջ 749, սյունակ 1 Էջ 749
ՈՒՄԵԿ «հույս»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. umīd «հույս»
աղավաղությամբ (ըստ Նորայր Բյուզանդացու)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ումեկել, ումեկատուր, անումեկ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 599
Էջ 750, սյունակ 1 Էջ 750
ՈՒՆՋ I ուզ` -ոյ «տակ, խորք, հատակ, արմատ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *udhos «տակ, ցած, ներքո» (անմիջական նախաձեւ՝ *ondh-) լիաձայն աստիճան (*ondhio->ունջ)
եթէ *udhos «տակ, ցած, ներքո» նախաձեւի (այստեղից` ընդ) լիաձայն աստիճանն է *ondh-, այսինքն` *ondhio->ունջ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընզովին, անունձ, մադունձ, մադունճ