Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ամ» որոնման արդյունք՝ 3432 բառահոդված · Էջ 182 / 344
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 409, սյունակ 1 Էջ 409
ԿԾԱՆԵԼ «կործանել, սատակել» (բառարանային)
Անստույգ
Արդյոք կծանել բայը չէ՞ (տե՛ս կիծ)՝ մոտավոր բացատրությամբ։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 409, սյունակ 1 Էջ 409
ԿԾԻԾ «գող»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gei- «պտտել, ծռել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gig-) կրկնավոր կազմություն, ածանցական ձեւ
կրկնավոր կազմություն՝ *gei- «պտտել, ծռել» արմատի ածանցական *gig- ձեւից։ հմմտ. հ. հնդկ. jihmá «ծռուռ, կեղծ, խորամանկ, նենգ»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կծծի, կծծանք, կծծութիւն, գաղտակծիծ, մանրակծծի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. jihmá «ծռուռ, կեղծ, խորամանկ, նենգ»
Էջ 409, սյունակ 1 Էջ 409
ԿԾՄ- (բրբ.) «՞» (բուսանուններ)
Անստույգ (թերեւս)
կապված է կիծ- արմատի կամ կծմնծուկ (կնճմնծուկ) բառի հետ, եւ մ-ն ածանցական է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կծմախոտ, կծմակոլոբ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 409, սյունակ 1 Էջ 409
ԿԿԵԼ «ոստայնանկել, կտավ գործել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gei- «ծռել, թեքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gi-g-) g-ածանցականով
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gu-g-) g-ածանցականով
*gei- «ծռել, թեքել» կամ *geu- «ծռել» արմատից` *-g ածանցականով կազմված (*gi-g- կամ *gu-g-)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կկոց, կկոցել
Էջ 409, սյունակ 1 Էջ 409
ԿԿՈՒՁ (կկուզ) «պպզում» «կնճռոտում, արհամարհանք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gig- կամ *gug-) կրկնավոր կազմություն
կրկնավոր կազմություն` բնիկ հնդեւրոպական *gig- կամ *gug-` *geu- «ծռել» արմատներից որեւէ մեկից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կկզել, կկզայօն, կկզիլ
Էջ 409, սյունակ 1 Էջ 409
ԿՂԱԶՍ (կղամ) «խռովություն, խազմ»
Անստույգ (թերեւս)
խազմ բառի սխալագրությունը։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 410, սյունակ 1 Էջ 410
ԿՂԵԼ (*կիղ-* կամ *կուղ-*) «զտել, մաքրել, քամել, մզել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷel(ə)- «կաթել, հոսել, ծորալ, բխել, (ցած) գցել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կղկղել, կղկղանք, կղկաթ, բրբ. կղեբայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. gúlati «կաթում է, թափվում է, ընկնում է, կորչում է»
հ. հնդկ. gāldyati «թափում է, հոսեցնում է, քամում է»
հուն. βαυ(ξ)ω «բխել»
հուն. βάλλω «գցել»
հ. վ. գ. grellen «բխել»
Էջ 410, սյունակ 1 Էջ 410
ԿՂԵՄԱՅ (կեղեմայ սխալմամբ` կրետայ) «ուղղություն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. κλίμα (ամենայն հավանականությամբ) «ուղղություն»
նույնն է կլիմայ (կողիմայ) բառի հետ, որ ծագում է հունարենից` κλίμα, որ նշանակում է «աշխարհամաս, աշխարհի կողմ» եւ կարող էր բացատրվել որպես «ուղղություն»: Ամալյանը (ՀԱԲ 391) «ուղղություն» կարդում է «գողություն» եւ բխեցնում հուն. σλεμμα համիմաստ բառից:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 391
Տե՛ս նաեւ
Էջ 410, սյունակ 1 Էջ 410
ԿՂԵՐ (-ց, -ի, -ից) (կլեր, գղեր, կղերիկոս) «կղերական, հոգեւորական, կրոնավոր»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. κλήρος
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կղերական, կղերիկոսութիւն, կղերամիտ, կղերականութիւն, հակակղերական
Մատենագիտություն
H. AG 358; Աճ. ՀԱԲ 603
Էջ 410, սյունակ 1 Էջ 410
ԿՂԶԻ (-ւոյ, -եաց) «կղզի»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gel- «գնդ(վ)ել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gēlg̑hiio-) *-g̑- աճականով (*gel-, *gleg̑-, մասամբ *gelg̑h-°) ձեւից
Պետերսոնը եւ Պատրուբանին կապում են ըն-կղմել, ըն-կլնուլ բառերի հետ (որպես «ծովում ընկղմած»), իսկ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 603) համարում է ակկադական (ասուրական) փոխառություն` ենթադրելով այն արաբ. jazira եւ ասոր. gazartā «կղզի» ձեւերի հիման վրա, որոնք ձեւով հեռու են:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կղզային, կղզեակ, կղզիաբնակ, կղզիանալ, թերակղզի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լեհ. głaz «ժայռ, գլաժայռ, գլաքար, գետաքար»
մ. վ. գ. klinge «խճոտ ձանձաղուտ գետի մեջ»
հ. իսլ. kleggi «խոտի դեզ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ԼՀԳ 70; Աճ. ՀԱԲ 603
Տե՛ս նաեւ