Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 1859 բառահոդված (էջ 182/186)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 787, սյունակ 1 Էջ 787
ՔՈՒՉԱԿ «Նահապետ Քուչակի անունը»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 787, սյունակ 1 Էջ 787
ՔՈՒՌ «գարշ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
քռահոտ, քռի
Էջ 789, սյունակ 1 Էջ 789
ՔՈՍՏԵԼ «հոնքերը վեր բարձրացնել՝ ի նշան ամբարտավանության, բարձրահոն լինել»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Կապ ունի պոստել հոմանիշի հետ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 789, սյունակ 1 Էջ 789
ՔՍԱԿ (-ի, -աց, գրծ. -ով) «պարկ, ծրար, դրամապանակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. *kīsak
փոխատու լեզու՝ պ. kīsa
Իրանական փոխառություն։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
քսակագին, քսակակալ, քսակահատ
Մատենագիտություն
H. AG 258; Աճ. ՀԱԲ 598
Էջ 790, սյունակ 1 Էջ 790
ՔՐՏԱԼ (ԲՀ՝ «հնահարիւր») «քառաչել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 793, սյունակ 1 Էջ 793
-ԱԳԱՐ «աչագար, գլխագար, լեզուագար, խելագար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *gar «ցավ, հիվանդություն»
Կազմված է -ա- հոդակապից եւ բուն -գար բաղադրիչից՝ բարդության երկրորդ բաղադրիչ -> ածանցակերպ -> ածանց անցմամբ։ գար «ցավ, հիվանդություն» արմատը (հմմտ. զարիլ «ցավել», զարադութիւն «աղիքի հիվանդություն, փորհարինք») իրանական ծագում ունի։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աչագար, գլխագար, լեզուագար, խելագար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավեստ.
gaδa
«փչացում, կործանում, աղետ»
հ. հնդկ.
gada-
«հիվանդություն»
Մատենագիտություն
Ջահուկյան 1987
Էջ 793, սյունակ 1 Էջ 793
-ԱԼԻ (-ելի, -իլի) «զարմանալի, իմանալի, ուտելի, ընդունելի, հեղի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-liyo- (անմիջական նախաձեւ՝ *-l(o))- + *-iyo-) բաղադրյալ ածանց
Դերբայական այս ածանցը կազմված է հիմքային ձայնավորներից (ընդ որում -ի-ն փոխարինվում է -ե-ով, իսկ -ու-ն սղվում է) եւ -լի տարրից։ Թոխարական զուգահեռը ցույց է տալիս, որ -լի, սեռ. -լւոյ ածանցը գալիս է հնդեւրոպական...
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զարմանալի, իմանալի, ուտելի, ընդունելի, հեղի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
թոխ.
-lye, -(l)le
«գերունդիումի կազմիչ՝ պարտավորվածության իմաստով»
Մատենագիտություն
Тохарские языки 1959, 97
Էջ 794, սյունակ 1 Էջ 794
-ԱԾՈՅ «խարտածոյ, ձուլածոյ, կոփածոյ, կռածոյ, մթերածոյ, քերածոյ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Կազմված է -ած եւ -ոյ վերջածանցներից. հակառակ Գրեպինի կարծիքի (Greppin, 1975, 23)՝ հանդես է գալիս որպես միասնական վերջածանց, այսինքն՝ սրանով կազմված բառերը -ած-ով բառերի երկրորդային ածանցումները չեն: նրանք հաճախ -ած-ով զուգահեռներ չունեն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարտածոյ, ձուլածոյ, կոփածոյ, կռածոյ, մթերածոյ, քերածոյ
Մատենագիտություն
Greppin 23
Էջ 794, սյունակ 1 Էջ 794
-ԱԿ I «աղյուսակ, անտառակ, գավառակ, գետակ, լճակ, տնակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. -ak
որ որոշ տարածքներում թերեւս ունեցել է փոքրացուցիչ արժեք (հմմտ. գնդակ-գունդ, նկանակ-նկան, սրահակ-սրահ իրանական փոխառությունները): հնարավոր է ենթադրել -ակ-ով կազմությունների բաղարկում հ.-ե. *kon > հայ. -կ(ն) ածանցով բնիկ հնդեւրոպական բառերի հետ, ինչպես -իկ եւ -ուկ ածանցների դեպքում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղյուսակ, անտառակ, գավառակ, գետակ, լճակ, տնակ, գնդակ, նկանակ, սրահակ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 794, սյունակ 1 Էջ 794
-(Ա)ԿԱՐ (-(ա)կեր, -(ա)կեար) «աղաւտակար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. իրան. -kār
իսկ ա-ն կամ գալիս է իրան. հիմքային ձեւերից, կամ հայերենի հոդակապն է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կամակար, կաշկակար, վնասակար, խոհակեր, համոզակեր