Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«տի» որոնման արդյունք՝ 2894 բառահոդված · Էջ 180 / 290
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 474, սյունակ 1 Էջ 474
ՁԱՆՁԻՐ «ձանձրալի, ձանձրույթ»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *g’her(s)- «հառել, սեւեռել» կրկնավոր
Հազիվ թե բնիկ հնդեւրոպական կրկնավոր *g’her(s)- «հառել, սեւեռել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձաձրանալ, ձանձրալի, ձանձրանալի, ձանձրույթ, ձանձրացկոտ, ձանձրամիտ
Էջ 474, սյունակ 1 Էջ 474
ՁԱՌ «կոշտ ու կոպիտ, անշնորհք, խնժոռ, տգեղ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g’her(s)- «հառել, սեւեռել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձառադեմ, ձառմուկն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հո. garb «կոշտ, կոպիտ»
կիմր. garw «կոշտ, կոպիտ»
Մատենագիտություն
Աճ ՀԱԲ 146
Էջ 474, սյունակ 1 Էջ 474
ՁԱՌ(Ա)ԳՆԵԼ (ձեռագդել) «ծեծել, հանդիմանել»
Անստույգ (թերեւս)
Թերեւս կապ ունի ձառ արմատի հետ
Էջ 474, սյունակ 1 Էջ 474
ՁԱՐ I «(կոշտ) մազ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g’her(s)- «հառել, սեւեռել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձարաձեւ, ձարի, ձարմաղ, ձարխոտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. ձառ
լատ. horreo «սառչել, փշաքաղվել, սարսափել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 445; Ջահ. ՀԼՊ 128
Էջ 474, սյունակ 1 Էջ 474
ՁԱՐ II «խոյ, նոխազ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g’hers-
Կապ ունի *g’hers- արմատին պատկանող ձար «(կոշտ) մազ», ձառ «կոշտ, տգեղ» արմատների հետ
Էջ 474, սյունակ 1 Էջ 474
ՁԱՐԲ «մեծ-մեծ, խոշոր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *g’her(s) «հառել, սեւեռել» (անմիջական նախաձեւ՝ *g’hr-b-h-)
արմատից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. ձառ «կոշտ»
հայ. ձար «(կոշտ) մազ»
հ. հո. garb
կիմր. garw «կոշտ»
Էջ 474, սյունակ 1 Էջ 474
ՁԱՐԶԱՍ «գզգզված, բզկտված, թել-թել բաժանված»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g’her(s)- «հառել, սեւեռել»
Կրկնավոր կամ -ատ վերջածանցով կազմություն. երկու դեպքում էլ հնարավոր է կապը հնդեւրոպական *g’her(s)- «հառել, սեւեռել» արմատի եւ հայերեն ձար «թել», ձրձել «կեղեփել, գզել» բառերի հետ
Էջ 474, սյունակ 1 Էջ 474
ՁԱՒԱՐ «կորկոտ, աղացած հացահատիկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ieu- «հացահատիկ» (անմիջական նախաձեւ՝ *iuo-, *ieuo-) հիմքից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զարեձաւար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. yava- «հացահատիկ, գարի, կորեկ»
լիտվ. javai «հացահատիկ» (*i > *j > ձ անցման համար հմմտ. ձեզ, ձու)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 147
Էջ 474, սյունակ 1 Էջ 474
ՁԱՒՆ (ձօն) «ընծա, նվեր»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g’ha- «կանչել»
հ.-ե. արմատ՝ *g’hu- «լցնել, թափել» Աճառյանի կարծիքով
Աճառյանը բխեցնում է հնդեւրոպական *g’hu- «լցնել, թափել» արմատից՝ -աւն մասնիկով (ածանցով), որ հնչյունապես պակաս հավանական է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձաւնել, ձօնել, ձաւնարան, դիւաձաւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. havati «կանչում է»
ավ. zavaiti «կանչում է, նզովում է»
լիտվ. žaveti «կախարդել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 413; Աճառյան (ՀԱԲ) 161
Էջ 475, սյունակ 1 Էջ 475
ՁԵՌՆ (-ին, -անէ (ձեռք, -աց)) «ձեռք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'hes- «ձեռք» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'hes(o)r-)
նախաձեւից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձեռն, ձեռնհաս, ձեռնարկել, սակաւաձեռն, դատարկաձեռն, երկայնաձեռն, ձեռնասուն, ձեռնադրութիւն, ձեռնամուխ, ձեռագիր, ձեռագործ, ձեռակապ, ընձեռել, անձեռոցիկ, անձեռայք, ընձեռայք, միձեռան, ձերբակալել, ձերբացի, ձերբազատիլ, ձեռնահմայ, ձեռնափայտ, ձեռնոց, անձեռնմխելի, ձեռագրատուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. χείρ «ձեռք»
Մատենագիտություն
H. AG 470; Աճ. ՀԱԲ 149