Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 2894 բառահոդված (էջ 18/290)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 63, սյունակ 1 Էջ 63
ԱՆՔԱՏ «կարոտ, աղքատ, նվաստ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ank- «հարկադրանք, անհրաժեշտություն» -ատ ածանցով
արմատից՝ -ատ ածանցով (հմմտ. աղքատ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անքատանալ, անքատիլ, անքատութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ἀνάγκη
«անհրաժեշտություն, հարկադրանք, տառապանք, կարիք, պահանջ»
կիմր.
angen
«կարիք, անհրաժեշտություն»
կոռն.
anken
«կարիք, անհրաժեշտություն»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 63, սյունակ 1 Էջ 63
ԱՆՔՈՅԹ «հանգիստ, խաղաղ, հանդարտ, ապահով, թաքուն, ծածուկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kēe- «շարժ(վ)ել» (անմիջական նախաձեւ՝ *kōi-) եզակի է *kōi- > *քոյ անցումը
հ.-ե. արմատ՝ *han+*kōi- «հաճելիորեն հանգստանալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *kōeio-) հնչյունական անցումը պարզ չէ
կան վերականգնման դժվարություններ։ Եթե ան-ը ժխտական է, ապա քոյթ-ը թերեւս կարելի է կապել *kēe- «շարժ(վ)ել» արմատի հետ (այս դեպքում էլ եզակի է *kōi- > *քոյ անցումը)։ Եթե ան-ը ժխտական չէ, ապա անքոյթ-ը ծագմամբ կարող է համապատասխանել հանգիստ-ին, որ գալիս է *han+*kōi- (*kōeio-) «հաճելիորեն հանգստանալ» արմատից. այս դեպքում էլ հնչյունական անցումը պարզ չէ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անքութանալ, անքոյթութիւն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 63, սյունակ 1 Էջ 63
ԱՇԱԿԵՐՏ (-ի, -աց) «աշակերտ, սովորող»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *ašākert
փոխատու լեզու՝ հ. պ. (մանիք.) hašāgerd
փոխատու լեզու՝ պ. šāgird
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աշակերտիլ, աշակերտական, աշակերտակից, աշակերտասէր, աշակերտութիւն, աշակերտուհի, աշակերտաբար, աշակերտավայել
Մատենագիտություն
H. AG 100; Աճ. ՀԱԲ 215
Էջ 64, սյունակ 1 Էջ 64
ԱՇԽԱՐ «ողբ, լացուկոծ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *axšād
փոխատու լեզու՝ պրթ. axšād
փոխատու լեզու՝ մ. պ. axšād
(ըստ Բենվենիստի)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աշխարել, աշխարահեծ, աշխարան, աշխարանք, աշխարումն, գերաշխարան
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 514
Էջ 65, սյունակ 1 Էջ 65
ԱՇՏԻՊ «ձավար»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
փոխատու լեզու՝ արաբ. adfar-ad-dib «դկի եղունգ (խեցեմորթ)»
փոխատու լեզու՝ լատ. ador «մեկնություն»
Կեղծ բառ, որ ստացվել է արաբ. adfar-ad-dib «դկի եղունգ (խեցեմորթ)» անվան աթոր-աշտիպ տառադարձությունից եւ աթոր-ի լատ. ador մեկնությանից:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 222
Էջ 66, սյունակ 1 Էջ 66
ԱՊԱԶՈՆԵԼ «գոտին արձակել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἀποζώννυμι
Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 223) համարում է հայերեն կազմություն՝ ապ- ժխտականով եւ հուն. ζώνη «գոտի» բառով:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 223
Էջ 66, սյունակ 1 Էջ 66
ԱՊԱԽՏ «անսուրբ, պիղծ, փչացած»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ապախտատոր, ապախտիք, ապախտատրագոյն, ապախտասէր
Էջ 66, սյունակ 1 Էջ 66
ԱՊԱՀԻՊԱՏԻԿՈՍ (ապոհիպատիկոս, ապպիհայատիկոս)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἀπόὑπατικός
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 226
Էջ 67, սյունակ 1 Էջ 67
ԱՊԱՇԽԱՐԵԼ «զղջալ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *apaxšad
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից՝ *apaxšad։ ըստ Բենվենիստի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ապաշխարող, ապաշխարութիւն, անապաշխար, անապաշխարող, անապաշխարութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրթ.
abaxšāh
մ. պ.
apaxšād, abaxšāy
պ.
baxšāy
«ներել»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 515
Էջ 67, սյունակ 1 Էջ 67
ԱՊ(Ա)ՌԱՆ (ապառան) «խոտի կտորտանք, մանրուք»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)