Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 164, սյունակ 1
ԳՆԴԱԿ
(-ի, -աց)
(գնտակ)
«գնդակ, գնդաձեւ մարմին»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. *gundak
Իրանական փոխառություն։ Աճառյանը բերում է գունդ բառի տակ, բայց սա իրանական փոխառություն է եւ ոչ գունդ բառից հայերենում կազմված։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գնդակել,
գնդակախաղ,
գնդակահարել,
գնդակահարութիւն,
խաղագնդակ
Մատենագիտություն
H. AG 130;
Աճ. ՀԱԲ 594
Տե՛ս նաեւ
Էջ 165, սյունակ 1
ԳՈԶՐՈՒՄ
(գոբոզեն, գոռոզեն, գոբզեն, գոբոզմն)
«կատակ, կատակերգություն»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Անստույգ բառ: Աճառյանը ( ՀԱԲ 1, 571) նշում է նմանությունը գոռոզեն ձեւի հետ, բայց սրա տարբերակ գոռոզեն-ը բերում է առանձին՝ «կտակ» սխալագրությամբ: Ընդհակառակն, Ամալյանը (ԲՀ 69, 357) չի նշում գոռոզեն-ի՝ գոզրում-ի հետ ունեցած կապը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գոզրումական
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 571;
ԲՀ 357
Էջ 167, սյունակ 1
ԳՈՅՆ
(-ոյ, -ի, -ից)
«գոյն, ներկ, դալկություն, դեղնախտ, երաժշտական մի խաղ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. gūn
փոխատու լեզու՝ ավ. gaona
որպես վերջամասնիկ կազմում է ածականի բաղդատական, նոր գրական լեզվում` գերադրական աստիճան. -գոյն ձեւով կազմվել է -պէս-ի արժեքի բառեր` որգոյն «ինչպէս»։ Գտնվում է իրանականից փոխառված գունակ, դժգոյն, հանգոյն, հանգունակ բառերի մեջ, որոնք տրված են առանձին։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գունել,
գունաւոր,
գունաւորել,
գունատ,
գունատութիւն,
գունեան,
գունեղ,
գոյնզգոյն,
անգոյն,
բազմագոյն,
այլագոյն,
բազմագունի,
երկնագոյն,
կապուտակագոյն,
կարմրագոյն,
կանաչագոյն,
տգոյն,
տգունիլ,
գոյնզգոյն,
գոյնիկ,
որգոյն
Մատենագիտություն
H. AG 128;
Աճ. ՀԱԲ 578
Տե՛ս նաեւ
Էջ 170, սյունակ 1
ԳՈՐՇ
(գոշ)
«մոխրագույն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gher-
«փայլել (՞)»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ghor-s-)
հայ-գերմանական զուգաբանություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գորշախայտ,
գորշախարու,
սեւագորշ,
գորշասպիտակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
grāu
գ.
grau
անգլ.
grey
հ. վ. գ.
grīs
գ.
greis
«գորշ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 584
Էջ 172, սյունակ 1
ԳՈՒՄԱՐՏԱԿ
(-ի, -աց)
«խումբ, բազմություն, բանակ, համախումբ, մարդարտաշար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. gumārtak
«լիազոր, հանձնակատար, կուսակալ»
Բաղադրություն՝ գումարտակել. -ակ-ի հանումով կազմվել են գումարտ, գումարտակական ձեւերը: Փոխառություն իրանական աղբյուրից, բայց մ. պ. gumārtak «լիազոր, հանձնակատար, կուսակալ» բառը իմաստով զգալիորեն տարբերվում է. ենթադրելի է սկզբնական այլ իմաստ, որ պահպանել է հայերենը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գումարտակել,
գումարտ,
գումարտակական
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 592
Տե՛ս նաեւ
Էջ 173, սյունակ 1
ԳՈՒՆԴ
II
(-ի, -աց)
«բազմութիւն. բանակ. զօրագունդ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ մ. պ. gund
իրանականից փոխառեալ կամ հայերէնում կազմուած են գնդակ «մեղուավարս», գնդապետ, գունդագունդ, հրեշտակագունդ, համագունդ, նախարարագունդ, գազանագունդ եւ այլն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գնդակից,
հեծելագունդ,
երկգնդիլ,
յաճախագունդ,
զօրագունդ,
գնդակ,
գնդապետ,
գունդագունդ,
հրեշտակագունդ,
համագունդ,
նախարարագունդ,
գազանագունդ
Մատենագիտություն
H. AG 130;
Աճ. ՀԱԲ 595
Էջ 173, սյունակ 1
ԳՈՒՆԷԾ
«մի խեժ՝ sarcocolla»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գունիծատակ
Էջ 174, սյունակ 1
ԳՈՒՍԱՆ
(-ի, -աց)
«երաժիշտ, թմբկահար կին, կատակերգու, միմոս», նոր՝ «աշուղ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *gōsān
փոխատու լեզու՝ պրթ. gōsān (gws'n)
փոխատու լեզու՝ պ. kōsān (kūsān)
Փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ *gōsān։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գուսանական,
գուսանամոլ,
գուսանութիւն,
կատակագուսան
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 598;
Գ. Ասատրյան, «Իրան-Նամե» 32-33
Էջ 174, սյունակ 1
ԳՈՒՏԻ
(բրբ. կուտիկ)
«գլխարկ, գդակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *gudik
Փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ *gudik: Հմմտ. նաեւ վրաց. (< իրան.) kudi «գլխարկ, գտակ» (Ջահուկյան):
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
բելուջ.
gud
«հագուստ»
իրան. gaud «ծածկել» արմատից
Մատենագիտություն
Գ. Ասատրյան, «Իրան-Նամե» 42
Տե՛ս նաեւ
Էջ 175, սյունակ 1
ԳՈՒՄԻԼ
(գրված նաեւ գոչիլ, գոզիլ)
«կծկվել, կուչ գալ, շվարել»
(բրբ. «ծերությունից ցնդել»)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *uerg'h-
«պտտել, նեղացնել, սեղմել, խեղդել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *uerg'h-lo-)
Քիչ հավանական է բխեցնել հնդեւրոպական *uerg'h-lo-ձեւից` *uerg'h- «պտտել, նեղացնել, սեղմել, խեղդել» արմատից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իռլ.
virgill
«թոկ»
մ. վ. գ.
erwergen
«խեղդել»
լիտվ.
veržti
«ձգել, սեղմել»
լիտվ.
verlẽ
«պտուտակ»
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։