Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 533, սյունակ 1
ՄՈՂԵՍ
(մողեզ, մոդիզ, մոսղես, մուզեզ, մուղիզ, մուղուզ, մայլաղեզ)
«մողես»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mel-
«մանրել, փշրել, փշուր; գոյնանիշ (մթին, կեղտոտ գոյնէր նշանակող)»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mel-, *mol-)
կամ համեմատւում է յատկապէս *mel- «մանրել, փշրել, փշուր» արմատից ծագող հ. վ. գ. moll, molle «սալամանդր», հայ. մլուկ բառերի (Pok. IEW), կամ միեւնոյն գ. բառերի հետ միասին գոյնանիշ (մթին, կեղտոտ գոյնէր նշանակող) *mel-, *mol- արմատի հետ։ Աճառեանը (ՀԱԲ 3, 342) փոխառեալ է համարում մ. պ. մի ձեւից՝ նկատի ունենալով պ. mālūs (mālōs) «կանաչ մողես» բառ։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
moll, molle
«սալամանդր»
հայ.
մլուկ
պ.
mālūs (mālōs)
«կանաչ մողես»
Մատենագիտություն
Pok. IEW None;
Աճ. ՀԱԲ 342
Էջ 539, սյունակ 1
ՄՈՒՇՏ
II
«շարա-, շաղա-, միասին»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
Փոխառյալ մուշտ «բռունցք» բառն է, որին Թրակացու թարգմանիչը վերագրել է նախդիրի արժեք։
Էջ 543, սյունակ 1
ՄՐՈՒՐ
I
(-ռ)
«մրուր, դիրտ, մրրիկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *meu-
«խոնավ, կեղտոտ, հեղուկ, կեղտոտել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mu-ro-)
մուր բառի հետ միասին (տե՛ս) պատկանում է *mu-ro- նախաձեւին՝ *meu- «խոնավ, կեղտոտ, հեղուկ, կեղտոտել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մրրախառն,
մրրիլ,
մրրութիւն,
մրրուկ,
մրրիկ,
մրրկել,
մրրկածին,
մրրկածուփ,
մրրկախառն,
անմրուր
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 370
Տե՛ս նաեւ
Էջ 543, սյունակ 1
ՄՕՏԻՒԷԳԻՆ
«Երեւակ (մոլորակ)»
Ստուգաբանություն (բաղադրական)
թերեւս բ. մօտ խէթին «Հայկի այսինքն՝ Օրիոնի համաստեղության մոտ»:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 373
Էջ 545, սյունակ 1
Էջ 562, սյունակ 1
ՆԱՆԻՐ
(-ոյ, -ի, -աց)
«նանիր, ունայն, սին»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրութիւններ՝ նանրագիր, նանրութիւն, նանրանալ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նանրագիր,
նանրութիւն,
նանրանալ
Էջ 574, սյունակ 1
ՆՊԱՍՏ
(ուշ՝ -ի, -ից)
«նպաստ, օգնություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *ni-upasta
ըստ Աճ. ՀԱԲ 3, 474, բայց upa-ի հետ միասին իրան. pa- նախարմատի առկայության մասին տե՛ս Benvéniste, Etudes, 20-21:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նպաստամատույց,
նպաստութիւն,
նպաստաւոր,
նպաստաւորութիւն,
նպաստել,
աննպաստ,
բարենպաստ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 474
Տե՛ս նաեւ
Էջ 575, սյունակ 1
ՆՍԵՐՏ
«թոյլ, փափուկ»
(բբ)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'erd-
«սերտ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ne-k'erd-)
ն- ժխտական
Աճ. ՀԱԲ 3, 476, գրում է «պէտք չէ՞ արդեօք հասկանալ անսերտ» չմտածելով ն-ի հնարաւոր հնդեւրոպական ծագման մասին։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 476
Տե՛ս նաեւ
Էջ 586, սյունակ 1
ՇԵՔ
(բ. շէք, շէնք, շքեռ)
«շեք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *skek-
«ցատկել, արագ շարժում»
(անմիջական նախաձեւ՝ *skhek-)
Ավելի անհավանական է Աճառյանի վարկածը (ՀԱԲ 3, 512) ասորերենից ծագելու մասին՝ ասոր. saga «ազդր»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շեք-շեքել,
շեքատակ,
շեքամէջ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
scehan
«շտապել»
մ. վ. գ.
schicken
«ուղարկել»
հ. սլավ.
skoka
«ցատկ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 512
Էջ 592, սյունակ 1
ՇՈՂՈՔՈՐԹ
(շողոաթորթ, շողոքորդ)
«կեղծաւոր, քծնող»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kel-
«գայթակղեցնել, խաբել, շողոքորթել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *skholo-)
*s-ով եւ կարճ ձայնաւորով ձեւից (*skholo->շողո-)
Առաջին մասը շողոմ-ի հետ միասին կարող է գալ հնդեւրոպական արմատից: Բայց ի՞նչ է -քորթ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շողոքորթել,
շողոքորթանք,
շողոքորթութիւն
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։