Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«չու» որոնման արդյունք՝ 289 բառահոդված · Էջ 18 / 29
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 471, սյունակ 1 Էջ 471
ՀՐԱՍԱՐԱԿ «մունետիկ, ազդարար»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *fratarak-
հմմտ. պրթ., մ. պ. fra- «առաջ» եւ ավ. tar- «անցնել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հրատարակել, հրատարակիչ, հրատարակումն, հրատարակարէն, հրատարակութիւն, հրատարակչական, հրատարակչութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 133
Էջ 473, սյունակ 1 Էջ 473
ՁԱԳ (-ու, ուշ՝ -ունք) «ձագ, ճնճղուկ, (մի) թռչուն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'hag- արմատից
Աղբյուր՝ պ. zāg «ձագ, հաւի ճուտ»
Աղբյուր՝ ալբ. zag «թռչուն»
Աղբյուր՝ ալբ. zogu «հաւի ճուտ»
Ըստ Հիւբշմանի (AG 185), իրանական փոխառութիւն է, բայց այս դէպքում սպասելի էր աւելի շուտ *զագ ձեւ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձագախառն, ձագարան, ձագախոտ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 141; AG 185
Էջ 474, սյունակ 1 Էջ 474
ՁԱՒՆ (ձօն) «ընծա, նվեր»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g’ha- «կանչել»
հ.-ե. արմատ՝ *g’hu- «լցնել, թափել» Աճառյանի կարծիքով
Աճառյանը բխեցնում է հնդեւրոպական *g’hu- «լցնել, թափել» արմատից՝ -աւն մասնիկով (ածանցով), որ հնչյունապես պակաս հավանական է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձաւնել, ձօնել, ձաւնարան, դիւաձաւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. havati «կանչում է»
ավ. zavaiti «կանչում է, նզովում է»
լիտվ. žaveti «կախարդել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 413; Աճառյան (ՀԱԲ) 161
Էջ 477, սյունակ 1 Էջ 477
ՁՈՒՆՁՈՒՆԱԿ «մի թռչուն» (բբ)
Բնաձայն (հավանաբար)
կրկնավոր բնաձայնական կազմություն՝ -ակ վերջածանցով:
Մատենագիտություն
H. AG 471; Աճ. ՀԱԲ 160; Ջահ. ՀԼՊ 127
Էջ 482, սյունակ 1 Էջ 482
ՂՈՅԻՈՆ «մի տեսակ հնդկական թռչուն»
Փոխառություն
Էջ 483, սյունակ 1 Էջ 483
ՂՊԵԼ «մի թռչուն» (կենդանաբանություն)
Ծագումն անհայտ է
Էջ 486, սյունակ 1 Էջ 486
ՃԱՂԱՏ «ճաղատ, հերաթափ»
Անստույգ
Աղբյուր՝ հ. հնդկ. khalatī (հավաստի ստուգաբանություն չունի) «ճաղատ»
Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 179) կասկածով համարում է -ատ վերջածանցով կազմություն՝ *ճաղ «մազ» բառը համարելով կովկասյան փոխառություն, բայց կովկասյան ձեւերը միայն ջ-ով են. հմմտ. ՀԼՊ 610։ Թերեւս իրանական փոխառություն։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ճաղատութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. khalatī «ճաղատ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 179; ՀԼՊ 610
Տե՛ս նաեւ
Էջ 487, սյունակ 1 Էջ 487
ՃԱՅ -ի, -ից «ուրուր, ագռաւացեղ մի թռչուն, մի արագիլ, մի տեսակ ծովաթռչուն»
Բնաձայն
Բնաձայնական կազմութիւն, որի նման կազմութիւններ կան հնդեւրոպական եւ ոչ հնդեւրոպական լեզուներում։ Աճառեանը (ՀԱԲ 3, 180-181) բերում է այս ձեւերը, բայց դրանց յարաբերութիւնը անյայտ է համարում։ Կա նաեւ հայ. բ. ճարեց «սեւ կեռնեխ»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ճայեակ, ճայեկ
Նոր՝
անտառաճայ, մայրեճայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս. чайка «ուրուր»
վրաց. čari, čaro «ուրուր»
թրք. çay «ցին»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 180-181
Էջ 491, սյունակ 1 Էջ 491
ՃԱՒՇԱՆԻՌՈՒ (սխալ գրչութեամբ՝ ճաղան կոռո) «երեսը պաշտպանող զրահ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պրս. jāušan-i-ru
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 194
Էջ 493, սյունակ 1 Էջ 493
ՃԻՉ (-ի, -ո) «գոռոց, ճիչ»
Բնաձայն
Բնաձայն կազմութիւն։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ճչիւն, ճչումն, բարձրաճիչ, ճչել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. ճիկ
հայ. ճճուել
հայ. ճչել
հայ. ճռնչել