Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 1700 բառահոդված (էջ 18/170)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 112, սյունակ 1 Էջ 112
ԲԱԺԻՆ (-ի, -ից, -աց, -ոյ) (բարժին) «բաժին, մաս»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական bāžīn
հմմտ. հայ. (< իրան.) բաժ, բաժանել
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բաժինք, կողակաբաժին, բաժնեգին, բաժնեկից, բաժնետեր, բաժնետոմս, շահաբաժին
Մատենագիտություն
H. AG 115; Աճ. ՀԱԲ 381
Էջ 112, սյունակ 1 Էջ 112
ԲԱԽ (բախ - (ուշ` բաղխ- «հարված»)) «ընդհարում»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
հ.-ե. արմատ՝ *bhu(m)bh- բնաձայնական կազմություն
Բնաձայնա-նկարագրական արմատ` մասամբ կրկնավոր. թերեւս զուգահեռ հնդեւրոպական *bhu(m)bh-ով բնաձայնական կազմություններին.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բախել, բախած, բախյուն, սրտաբախ, դիաբախ, մտաբախ, բախբախումն, բաբախել, բաբախյուն, բաբախումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
βαβας
«շաղակրատ, շատախոս»
հուն.
βαββατης
«պարող»
Էջ 113, սյունակ 1 Էջ 113
ԲԱԽՏ I (-ի, -ից) (բաղդ, բաստ) «պատահմունք, պատահար, հաջողություն, ճակատագիր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ավ. baxta
փոխատու լեզու՝ մ. պ. baxt
փոխատու լեզու՝ պ. baxt
իրանական աղբյուրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բախտաբաշխ, բախտանոց, բախտաւոր, բարեբախտ, չարաբախտ, վատաբախտ, լիաբախտիկ, ծննդաբախտ, երկնաբախտիկ, անբախտ, բաստայեղծ, բարեբաստ, բարեբաստիկ, չարաբաստ, վատաբաստ, բախտախնդիր, բախտախնդրութիւն, բախտագուշակ, բախտակից, ապարախտ, դժբախտ, դժբախտաբար, դժբախտութիւն, տարաբախտ, տարաբախտաբար
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 391
Տե՛ս նաեւ
Էջ 114, սյունակ 1 Էջ 114
ԲԱՂ I «կից, հար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhendh- «կապել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhendh-la-) ածանցյալ ձեւ
Բաղ-ը գործածված է հատկապես հունաբան հեղինակների երկերում որպես նախածանց՝ փադ-ին զուգահեռ: Ծագումը չի պարզված: Մնացած վարկածներն ավելի անհավանական են. 1. բաղեղն-ի եւ հնդեւրոպական *bhel-eno- (թունավոր խոտերի նշանակում) հիմքի նմանությունը պատահական է: 2. բաղ-ի եւ փադ-ի նույնացումը որպես բարբառային հնագույն տարբերակներ կասկածելի է. պատահական պետք է համարել նմանությունը բյուրք. bār «կապել» արմատի հետ, եթե նկատի առնենք, որ հայ դ-ն նախապես ձայնորդային հնչում է ունեցել:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բաղայք, բաղել, բաղբաղայք, բաղաբաղել, բաղբաղանք, բաղբաղել, անբաղայ, անբաղայապես, անբաղապես, անբաղադայ, կողբաղ, բաղեղն, բաղել, բառեղ, բարեխ, զբաղիլ, սբաղիլ, զբաղնուլ, զբաղանք, զբաղասեր, զբաղկոտ, ընդզբաղիլ, անզբաղապես, բազմազբաղ, զբաղայեղ
Էջ 114, սյունակ 1 Էջ 114
ԲԱՂ II (ոչ բաղ «ոչ միայն») «միայն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ եբր. bal «ոչ իսկ, դեռ ոչ»
այս բառը գործածող Սասնեցին սիրում է եբրայերեն բառեր գործածել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 395
Էջ 116, սյունակ 1 Էջ 116
ԲԱՆԱԼ բաց, -ի, -աց «բաց», (ի բաց, բաց ի), բացա- (նախածանց) «բանալ, բաց անել, բացատրել, մեկնել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhā- «փայլել. լուսավորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhā-nā-, *bhā-sk-)
Բնիկ հնդեւրոպական` *bhā-nā-, *bhā-sk-` *bhā- «փայլել. լուսավորել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բացագույն, բացատ, բացաթեայ, բացարձակ, բացադիմի, անբաց, գլխիբաց, երկբացիկ, կիսաբաց, մշտաբացիկ, բացատրել, բացատրութիւն, բացասել, բացակայել, բացագանչութիւն, բացառութիւն, բացառապէս, բացառիկ, բացատրական, բացիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
bā
«փայլել»
ավ.
bānu
«լույս, շող»
հուն.
φαίνω
«լուսավորել, բաց անել, ցույց տալ»
Էջ 117, սյունակ 1 Էջ 117
ԲԱՆԴԱԳՈՅՇ «ցնդաբանութիւն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. band «կապ»
փոխատու լեզու՝ մ. պ. goš «ականջ»
ենթադրուող մ. պ. band «կապ» եւ goš «ականջ» բառերի բաղադրական առնչութիւնը պարզ չէ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բանդագուշել, բանդագուշանք, բանդագուշան
Էջ 118, սյունակ 1 Էջ 118
ԲԱՆՏ/Ղ (-ի, -ից) «բանտ, զնդան, դատապարտվածների արգելարան, կապանք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *band
փոխատու լեզու՝ ավ. banda «կապանք, շղթա»
փոխատու լեզու՝ պ. band «կապ, շղթա»
փոխատու լեզու՝ սողդ. βand «բանտ»
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից՝ *band: Հմմտ. ավ. banda «կապանք, շղթա», պ. band «կապ, շղթա», սողդ. βand «բանտ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բանտակալ, բանտական, բանտամուտ, բանտարան, բանտապետ, բանտարգել, բանտարկել, բանտարկութիւն
Մատենագիտություն
H. AG 117; Աճ. ՀԱԲ 410
Էջ 118, սյունակ 1 Էջ 118
ԲԱՇ (բարշ, -ի, փաշ) «ձիու եւ այլ կենդանիների պարանոցի մազափունջ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ մ. պ. barōša-
փոխատու լեզու՝ սողդ. βarš
փոխատու լեզու՝ մ. պ. buš
փոխատու լեզու՝ պ. buš, paš
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից. հմմտ. մ. պ. barōša-, սողդ. βarš (<*brša-), մ. պ. buš, պ. buš, paš, թելուգ. bušk:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բաշահատ, երկայնաբաշ
Մատենագիտություն
H. AG 118; Աճ. ՀԱԲ 410
Էջ 118, սյունակ 1 Էջ 118
ԲԱՇԽ I (-ի, -ից) «բաշխված ողորմութիւն, հարկ, տուրք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ ավ. baxš- «բաժին հանել»
փոխատու լեզու՝ պ. baxš «բաժին, մաս»
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից. հմմտ. ավ. baxš- «բաժին հանել», պ. baxš «բաժին, մաս»:
Մատենագիտություն
H. AG 118; Աճ. ՀԱԲ 411