Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 447, սյունակ 1
ՀԱՆՃԱՐ
(ոյ ուշ՝ նաեւ -ի, -ից)
«խելք, իմաստութիւն, հանճար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *hančar
ըստ Բոլոնիեզի։ Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 41) տալիս է պ. hanjar «կերպ, եղանակ ճանապարհ, ուղի» զուգահեռ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հանճարագիտութիւն,
հանճարել,
հանճարեղ,
անհանճար,
անհանճարութիւն,
բազմահանճար,
կորովահանճար,
տղայահանճար,
գերահանճար,
հոգեհանճար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ.
hang'r-
«մտածել, խորհել, մտածմունք, խորհրդածութիւն»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 530;
Աճ. ՀԱԲ 41
Էջ 448, սյունակ 1
ՀԱՍ
I
(-ի, -ից)
«հասնելը, հասունություն, հասակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *enek-
«հասնել»
բայց կան հնչիւնական կողմի մեկնաբանութեան դժուարութիւններ. թերեւս պէտք է ենթադրել կոկորդային նախաձեւ եւ հայերենի *-ne- ներածանցով ձեւ, այլապէս կապը հասանեմ-ի եւ հ. հնդկ. asnoti «հասնում է» բառի հետ անհաւանական է (Mayrhofer-ը, KEWA 1, 66, ժխտում է այդ կապը):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հասանել,
հասակ,
հասակակից,
հասակաչափ,
հասուն,
հասու,
հասույթ,
հասկանալ,
բարեհասակ,
անհասակ,
երագահաս,
տհաս,
ձեռնհաս,
վերահաս,
կարճահասակ,
վաղահաս,
վաղահասակ,
հասութաբեր,
հասունություն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
asnoti
«հասնում է»
Մատենագիտություն
KEWA 66
Տե՛ս նաեւ
Էջ 449, սյունակ 1
ՀԱՍԱՐԱԿ
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական hasār
Փոխառություն իրանական աղբյուրից: հմմտ. մ. պ. hasār
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հասարակել,
հասարակաց,
հասարակիկ,
հասարակորդ,
հասարակախառն,
հասարակակշիռ,
հասարակապետական,
հասարակապետություն
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 530
Էջ 449, սյունակ 1
ՀԱՍԱՖ
«կորեկանման մի բույս»
(բուսաբանություն)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. hasf
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 48
Էջ 449, սյունակ 1
ՀԱՍՏ
(-ի, -ից)
«հաստատուն, հաստ. հաստատություն, ամրություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pasto-
«հաստատուն, ամուր»
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *pasto- «հաստատուն, ամուր» հիմքից: Այստեղից են նաեւ հաստորբ, հաստատ, այլեւ, թերեւս, Աճառյանի կողմից (ՀԱԲ 1, 85) ազդ-ի տակ դրվող աստի, աստին, աստոյ, «հաստատուն» եւ աստոյ, աստա «զորեղ» բառերը: Հնարավոր է, որ մասամբ խառնված լինի *ost- «ոսկր» արմատի (>հայ. ոսկոր) ածանցական իմաստի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաստել,
հաստանալ,
հաստիչ,
հաստոց,
հաստումն,
հաստաբեստ,
հաստակաշի,
հաստակապ,
հաստահարուստ,
հաստահեղույս,
հաստահիմն,
հաստամագիլ,
հաստամետ,
հաստանդամ,
հաստապինդ,
հաստարմատ,
հաստույժ,
հաստաբուն,
հաստագլուխ,
հաստամարմին,
հաստավիզ,
հաստափոր,
հաստորբ,
հաստատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
pastyá-
«տուն, բակ, բնակարան»
իբրեւ հաստատուն բնակություն
հ. իսլ.
fastr
«հաստատուն, ամուր»
հ. անգլ.
fast
«հաստատուն, ամուր»
հ. վ. գ.
festi
«հաստատուն, ամուր»
խեթ.
hastai-, hasti-
«ոսկոր, դիմացկունություն, դիմադրողականություն»
Մատենագիտություն
H. AG 464;
Աճ. ՀԱԲ 49
Տե՛ս նաեւ
Էջ 457, սյունակ 1
ՀԵՏ
(-ոյ)
(ետ)
««ոտք, հետք, ուղի, օրինակ, նմանութիւն» (զհետ «հետեւից, հետո, հետ, միասին»)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pedo-
«ոտք»
արմատից. նոր՝ հետախուզութիւն, հետաքրքրական, հետեւողական, անհետեւանք, անհետեւողական, ետադիմական, ետադիմութիւն եւ այլն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հետակորոյս,
հետամուտ,
հետամտիկ,
հետաքրքիր,
հետեւիլ,
հետեւակ,
հետեւանք,
հետի,
հետերթու,
հետիոտ(ն),
որովհետեւ,
ոտն(ա)հետ,
ետ,
ետս,
ետոյ,
ետքն,
ետինք,
հետախուզութիւն,
հետաքրքրական,
հետեւողական,
անհետեւանք,
անհետեւողական,
ետադիմական,
ետադիմութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
padá-
«քայլ»
ավ.
pādəm-
«հետք, հետ»
լատ.
peda
«հետք»
հ. իսլ.
fet
«քայլ»
խեթ.
pedan-
Մատենագիտություն
H. AG 460;
Աճ. ՀԱԲ 83;
Pok. IEW 791
Տե՛ս նաեւ
Էջ 458, սյունակ 1
ՀԵՐ
(-ոյ, -ի, -աց)
«գլխի մազ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Նմանութիւն ունի գերմանական բառերի հետ։ կապ ունենա հնդեւրոպական *ser- «իրար կողքի շարել, կցել» արմատի հետ, որտեղից հայ․ յեռուլ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հերաւոր,
հերարձակ,
հերատել,
հերատուկ,
հերակործ,
հերաքարշ,
հերահարութիւն,
գանգրահեր,
դեղձանահեր,
երկնահեր,
ձաղկահեր,
բազմահեր
Տե՛ս նաեւ
Էջ 464, սյունակ 1
ՀՈԳԻ
-ւոյ, -ւոց, -եաց
(ոգի)
«հոգի, շունչ, ոգի, եռանդ, ոգի, ուրվական»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pouiiō-
«փչել, ուռչել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pəu-, *pau-)
հմմտ. հայ. հետ, փութս, փչել
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հոգեխառն,
հոգեմարտ,
հեզահոգի,
դառնահոգի,
երկայնահոգի,
կարճահոգի,
ոգեխառնիլ,
ոգեկորույս,
ոգեշունչ,
ոգեւորութիւն,
կաթոգի(ն),
կաթոգինիկ,
կարճոգի,
հոգեբաժին,
հոգեբան,
հոգեբանական,
հոգեբանութիւն,
հոգեզմայլ,
հոգեպարար,
հոգեցունց,
հոգեւորական,
հոգեւորականութիւն,
ոգելից,
ոգեւորութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
p(h)uphusu-
«թոք»
լատ.
pussula
«պղպջակ»
ռուս.
пухнуть
«ուռչել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 107-108
Էջ 468, սյունակ 1
ՀՈՒՆԴՐ
(հունկել «անկորուստ»)
«ընդ կորուստ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Անստույգ բառեր, ծագումն անհայտ է
Մատենագիտություն
ԲՀ None
Էջ 471, սյունակ 1
ՀՐԻՁՈՆ
«կորեկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. όρυζον
«բրինձ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 135-136
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։