Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 195 բառահոդված (էջ 18/20)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 666, սյունակ 1 Էջ 666
ՍԱՅՐ (-ի, -ից) «ծայր, եզր, (թրի) բերան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k’ē(i)- «սրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *k’əi-ri-)
«սրել» արմատից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սայրա սուր, երկսայրի, երեքսայրի, եռասայր, միասայրի, կրկնասայր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
սուր
հայ.
սայռ
մ. ն. գ.
harin
««սրել»»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 543; Աճ. ՀԱԲ 170; Ջահ. ՀԼՊ 131
Էջ 667, սյունակ 1 Էջ 667
ՄԱՆԴՈՒՂՔ (-ոց) ((սանդուխ-ք, սանդուխդ, սանդուխս, սանդուղի, սանդուխտ), ուշ` -ոց) «սանդուղք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *skand-
Հնդեւրոպական ծագման վարկածը` *skand-ից (Տերվիշյան), կասկածելի է եւ՛ ըստ հայերենի հնչյունական օրինաչափությունների (*sk-ի դիմաց ս-), եւ՛ ըստ բերված զուգահեռների համեմատության. չի բերված Pok. IEW-ում, բայց ավելի հավաստի վարկածներ չկան:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սանդղաձեւ, սանդղամատն, սանդղատեսակ, սանդղականույց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
skándati
«ցատկում է, ժայթքում է»
հ. խոլ.
scenlim
«ցատկում եմ»
Էջ 673, սյունակ 1 Էջ 673
ՍԱՍ I -ի, -ից, այլեւ -ոյ (սօսոյ) «սոսի»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Չունի հավաստի ստուգաբանություն: Կասկածելի է կապը հ. սլ. sosna, ռուս. сосна, «եղնի» բառերի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սասի, սասսարաս, սասինաբագ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. սլ.
sosna
«եղնի»
ռուս.
сосна
«եղնի»
Էջ 674, սյունակ 1 Էջ 674
ՍԵԱՄ (շեամ), -ոյ «շեմք, բարավոր»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *k'ei- «ընկած լինել» *-mo- ածանցով
ինչպես հնդեւրոպական՝ *k'ei- «ընկած լինել»՝ *-mo- ածանցով (Պատրուբանյան), այնպես էլ արեւմտակովկասյան ծագման վարկածները
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
աբխ.
a-šəxims
«շեմք»
աբազ.
švximsa
«շեմք»
Էջ 677, սյունակ 1 Էջ 677
ՍԵՐՏ (-ի, -ից) «սերտ, պինդ, ստույգ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k’er-di- *k’er- «աճել, աճեցնել, սնել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սերտել (-անալ), սերտաշէն, գերասերտիլ, նախասերտեալ, սերտողութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
creber
«խիտ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 132
Էջ 682, սյունակ 1 Էջ 682
ՍԻՒՍ «ցանկապատուած որսատեղի»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Կասկածելի է բխեցումը ուրարտ. susi(e) բառից, որ բուն նշանակում է «սրբատեղի, տաճար» (H. Apym. KYKH, 461)։
Էջ 703, սյունակ 1 Էջ 703
ՎԱՆ III «բյուրեղակն, վանակն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. waniya (vanāt) «մարգարիտ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
վանակն, վանեայ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 303
Էջ 704, սյունակ 1 Էջ 704
ՎԱՆԴԱԿ (-ի, -աց) «վանդակ, հյուսված բան, զամբյուղ, ցանց, ուռկան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *uendh- «ոլորել, հյուսել»
փոխատու լեզու՝ իրան. *vandak-
Փոխառության իրանական աղբյուրից՝ *vandak-:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
վանդակել, վանդակագործ, վանդակակապ, իրավանդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ.
bandak
«բամբակի քուլա»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 305
Էջ 704, սյունակ 1 Էջ 704
ՎԱՌ I «քող. դրոշակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *vār
Փոխառություն իրանական աղբյուրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաշվառ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ.
*vār
> պ. bar «քող»
Մատենագիտություն
H. AG 243; Աճ. ՀԱԲ 308
Էջ 708, սյունակ 1 Էջ 708
ՎԱՐՍԱՄ II «փայտ, գավազան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
իրանական աղբյուրից: թերեւս կապ ունի բարսմունք «ճյուղերի տրցակ» բառի հետ (պաշտամունքային բառ)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 325
Տե՛ս նաեւ