Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 211 բառահոդված (էջ 18/22)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 635, սյունակ 1 Էջ 635
ՊԵ(Տ)ՐԻՔՈՆ (պետրիքոն) «հնդկական մի ծառ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Աճառյանը (ՀԱԲ 4, 76) որպես աղբյուր նշում է (ըստ ՆՀԲ-ի) հուն. περιδέξιον «աջ թեւի ապարանջան» բառը, որ չունի այդ իմաստը:
Էջ 637, սյունակ 1 Էջ 637
ՊԻՂԾ (-ոյ) (պեղծ, պխղծ, պխծ) «պիղծ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
կապված է պղտ-որ արմատի հետ, ինչպես պարծ-ը հ-պարտ-ի։ Աճառյանը համարում է հայերենից փոխառված վրացերեն pilci/bilci «անմաքուր, պիղծ» բառերը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պղծել, պղծաբան, պղծալից, պղծաշուրթն, եղծապիղծ, մկնապիղծ, չարապիղծ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
pilci/bilci
«անմաքուր, պիղծ» ըստ Աճառյանի՝ փոխառություն հայերենից
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 82
Էջ 639, սյունակ 1 Էջ 639
ՊԼՕԹ «դեղախառնուրդ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Թերեւս նույնը պլօր «դեղահար» բառի հետ (ըստ Նորայր Բյուզանդացու):
Տե՛ս նաեւ
Էջ 639, սյունակ 1 Էջ 639
ՊՊՂՈՒ «մի թռչուն»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Ըստ նկարագրության, տարբեր է պպղայ «թութակ» բառից: Այս դեպքում ծագումն անհայտ է:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 641, սյունակ 1 Էջ 641
ՊՈԼՏՐԻՈՆ «՞»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. πολυτάριον «մի խմորեղեն»
փոխատու լեզու՝ հուն. πωλάριον «մտրուկ, քուռակ»
Հավանաբար փոխառություն հունարենից: Ըստ Աճառյանի (ՀԱԲ 4, 95), թերեւս πολυτάριον «մի խմորեղեն» կամ, թերեւս, πωλάριον «մտրուկ, քուռակ»:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 95
Էջ 662, սյունակ 1 Էջ 662
ՍԱԼԱԿ «արծաթ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ մ. պ. salak
Փոխառություն իրանական աղբյուրից:
Մատենագիտություն
Երեմյան, Հայաստանը ըստ «Աշխարհացույցի» 98
Էջ 665, սյունակ 1 Էջ 665
ՍԱՂՄՆ -ն (սեռ. սաղման) «սաղմ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'el- *-mo կամ *-men- ածանցով
Ըստ ածանցի (*-mo կամ *-men-)՝ ենթադրելի է հնդեւրոպական ծագում, բայց սաղ-ի համար համապատասխան զուգահեռներ չկան: Թերեւս առանձնակի կանգնած հնդեւրոպական *k'el- տիպի արմատից սնվող ձեւ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սաղմնաթափութիւն, սաղմնազգեստեալ, սաղմնաբոյն, սաղմ(ե)լ, սաղմնանալ, սաղմնարան, սաղմնաբանական, սաղմնաբանութիւն
Էջ 666, սյունակ 1 Էջ 666
ՍԱՅԼԻՏ «աթոռ, գահ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ լատ. sella «աթոռ, գահ»
փոխատու լեզու՝ հուն. σέλλα
բառի ձեւափոխությունը (ըստ ՀՀԲ-ի)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
սելին (սիլին)
Էջ 667, սյունակ 1 Էջ 667
ՄԱՆԴՈՒՂՔ (-ոց) ((սանդուխ-ք, սանդուխդ, սանդուխս, սանդուղի, սանդուխտ), ուշ` -ոց) «սանդուղք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *skand-
Հնդեւրոպական ծագման վարկածը` *skand-ից (Տերվիշյան), կասկածելի է եւ՛ ըստ հայերենի հնչյունական օրինաչափությունների (*sk-ի դիմաց ս-), եւ՛ ըստ բերված զուգահեռների համեմատության. չի բերված Pok. IEW-ում, բայց ավելի հավաստի վարկածներ չկան:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սանդղաձեւ, սանդղամատն, սանդղատեսակ, սանդղականույց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
skándati
«ցատկում է, ժայթքում է»
հ. խոլ.
scenlim
«ցատկում եմ»
Էջ 669, սյունակ 1 Էջ 669
ՍԱՏԱԿ II «դի, դիակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'ad- «ընկնել» -ակ վերջածանցով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սատակել, սատակամահ, սատակիչ, սատակումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
cadaver
«դի, դիակ» (*cadā-ves) (*«ընկած») (ըստ Տերվիշեանի եւ Müller-ի)