Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ետ» որոնման արդյունք՝ 1892 բառահոդված
· Էջ 18 / 190
Էջ 92, սյունակ 1
ԱՐՁՈՅԼ
(-ի)
(արձուղ, արձող, արձուղ)
«ուռկան, ձկնորսական ցանց»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *serk՛-
«գործուածք, հիւսուածք, ցանկապատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *srk՛o-tel)
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական՝ *serk՛- «գործուածք, հիւսուածք, ցանկապատել» արմատի հետ (*srk՛o-tel > արձոյլ)։ Հնչիւնապէս կասկածելի է։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ερκος «ցանկապատ, յատկապէս (հգն.), ցանց, ուռկան»
լատ.
sarcina «կապ, կապոց»
Էջ 93, սյունակ 1
ԱՐՄ
(-ի)
(արմն, -ին)
«արմատ, ճյուղ, շառավիղ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *er-
«շարժել, հուզել, բարձրացնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *or-mo-, *ormen-, *ormenos)
թերեւս այստեղից է նաեւ հայերի արմեն անվանումը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արմնիլ,
արմախարիսխ,
արմատ,
արմատել,
արմատագետ,
արմատախիլ,
արմատակեր,
արմատանալ,
արմատիք,
արմատաժողով,
երկարմատեան,
հաստարմատ,
խորարմատ
Նոր՝
արմատական, արմատանալ, կինարմատ, կնիկարմատ, զարմ, զարմուհի, անզարմ, քաջազարմ, բարեզարմ, կայսերազարմ, արմանալ, արմանալի, արմացումն, զարմանալ, զարմանագործ, զարմանազան, զարմանալի, զարմացումն, ընզարմ
արմատական, արմատանալ, կինարմատ, կնիկարմատ, զարմ, զարմուհի, անզարմ, քաջազարմ, բարեզարմ, կայսերազարմ, արմանալ, արմանալի, արմացումն, զարմանալ, զարմանագործ, զարմանազան, զարմանալի, զարմացումն, ընզարմ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ορμενος «ցողուն, ծիլ, ընձյուղ»
հուն.
οραμνος «ճյուղ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 327;
Ջահ. ՀԼՊ 123
Էջ 93, սյունակ 1
ԱՐՄ
«հանդիպում է մեկոն (մրկոն) «խաշխաշ» բառի բացատրության մեջ՝ նեղ («խաշխաշ») կամ լայն («բույս») նշանակությամբ»
Ստուգաբանություն
Վերջին դեպքում, որ ավելի հավանական է, նույնանում է արմ «արմատ, ճյուղ, ընձյուղ» բառի հետ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 327
Տե՛ս նաեւ
Էջ 94, սյունակ 1
ԱՐՈՒԳ
(արուք)
«նվազ, չորացած, տկար, զուրկ, թափուր, չոր, անպտուղ, անուժ»
Ծագումն անհայտ է
Ծագումը չի պարզուած: V դարից հանդիպող այս բառի նմանութիւնը թիւրքական բառերի հետ առայժմ անբացատրելի է:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
թրք.
arug «հոգնած, նիհար»
Մատենագիտություն
Древнетюркский словарь 58;
Սեվորտյան, ЭСТЯ 160-162
Էջ 94, սյունակ 1
ԱՐՈՒԵՍՏ
(-ի, -ից, նաեւ -աց)
(արհեստ)
«ճարտարություն, արհեստ, արվեստ, ճարտարաբանակերտ բան, խաբեական հնարք, հրաշք, հրեշ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հ. պ. aruvasta
Աղբյուր՝ պրթ. rwst
բաղարկուած -եստ ածանցով հայերէն բառերի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արուեստագէտ,
արուեստագիտ,
արուեստագործել,
արուեստախառն,
արուեստական,
արուեստանոց,
արուեստակ,
արհեստ,
արհեստագէտ,
անարուեստ,
զբարուեստութիւն,
չարարուեստութիւն,
գեղարուեստ,
գեղարուեստագէտ,
ճարտարարուեստ,
արհեստական,
արհեստանոց,
արհեստատաւոր
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 517
Էջ 95, սյունակ 1
ԱՐՋԱՌ
(-ոյ, ուշ՝ -ի, -աց)
««խոշոր եղջերաւոր անասուն, տաւար» (բրբ. «ջահել եզ»)»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *er(i)-
«եղջերաւոր անասուն (այծ, ոչխար, կով, այծյամ)»
հ.-ե. արմատ՝ *per-
«ծնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pr-tiat-)
Կապ ունի՞ *er(i)- «եղջերաւոր անասուն (այծ, ոչխար, կով, այծյամ)» արմատի հետ, որտեղից թերեւս ծագում են էրինջ, ալոջ բառերը: Կասկածելի է կապը նաեւ *per- «ծնել» արմատի հետ, որտեղից՝ հայ. որթ (հորթ) բառը (*pr-tiat- > առ ՞)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արջառեանց,
արջառաջիլ,
արջառամահ,
արջառակաչի
Մատենագիտություն
Pok. IEW 326
Էջ 95, սյունակ 1
ԱՐՏ
II
«արտա-, դուրս»
Բնիկ հնդեւրոպական
Նոյնն է արտ «արտ» բառի հետ՝ վերջինիս լայն իմաստով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արտաք-,
արտաքս,
արտաքսել,
արտաքին,
արտաքոյ,
արտաքուստ,
արտաքնոց,
արտուղի,
արտառութիւն,
արտաբերել,
արտադատել,
արտադրել,
արտազատել,
արտունութիւն,
արտանութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 338
Էջ 96, սյունակ 1
ԱՐՏԱԼԱՅ
«տավարի ազդրի փափկամաս, դրանից պատրաստված կերակուր»
Փոխառություն
Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 338) համարում է վրացերենից, բայց սա եւս պետք է փոխառյալ լինի։
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 338
Էջ 96, սյունակ 1
ԱՐՏԱԿԷՏ
(-ի, -ից)
«?»
Ստուգաբանություն
Ակնհայտորեն կազմված է արտա- եւ կետ բաղադրիչներից եւ «կետ կարթիւ արտակիտիւ» տեքստաշարում հակադրվում է կետ բառին։
Էջ 97, սյունակ 1
ԱՐՓ
(-ի, -ից, արփի, -ւոյ, -եաւ)
«եթեր»
Ծագումն անհայտ է
Հազիվ թե կապ ունի հնդեւրոպական *ser- «կարմիր, կարմրավուն» արմատից ծագող լիտվ. sirpti «հասունանալ» (*«կարմրել» կամ «դեղնել») բայի հետ՝ *srph>արփ (ըստ Պետերսոնի՝ Walde- Pokorny 2, 499)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արփագեղ,
արփամերձ,
արփային,
արփաճաճանչ,
արփայագնաց,
արփեգնաց,
արփենի,
արփիզարդ,
արփիակեզ,
արփիադեմ,
գերարփի,
լուսարփի,
հրաշարփի,
արփնաթել,
երեքարփին,
եաթնարփին,
արփող
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
sirpti «հասունանալ»
Մատենագիտություն
Walde- Pokorny 499
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։