Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 1597 բառահոդված (էջ 18/160)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 105, սյունակ 1 Էջ 105
ԱՓՆ -ին, -ունք, -անց «եզր, ծայր, ափ, ջրափ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ap(o)- «ափ» (անմիջական նախաձեւ՝ *aph-) տարբերակից (այստեղից *āpero- «ափ»)
Pok. 1, 53 (հիշատակում է, բայց հնչյունապես հեռու է համարում)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ափնածիր, ափնի(ք), գետափն, ծովափնեայ, քարափն, դարափն, առաջափնյա
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
άπειρος-
դոր.
απειρος
հ. անգլ.
ōfer
գերմ.
ufer
«ափ»
Մատենագիտություն
Pok. 53
Էջ 105, սյունակ 1 Էջ 105
ԱՓՈՒՃ «խաղագնդակ»
Ստուգաբանություն (բաղադրյալ)
բարբառային վերջածանցավոր կազմություն՝ ափ + -ուճ
Էջ 106, սյունակ 1 Էջ 106
ԱՓՕՍԹԱԹԱՅ «դասալիք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. αποστάτης
փոխատու լեզու՝ լատ. apostata
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 367
Էջ 106, սյունակ 1 Էջ 106
ԱՔԱՂԱՂ -ոյ (աքալալ, ազալալ, այգալալ, այլեւ աքլալ, աքլար, աքլոր, աքլօր, ագլոր) «հավի արու, աքաղաղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kel- «կանչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *kəl- կամ *kl-) Կրկնավոր կազմություն, ձայնդարձային ձեւ
Կրկնավոր կազմության բնիկ հնդեւրոպական ծագման *քալ < հնդեւրոպական *kəl- կամ *kl- ձեւից, որ *kel- «կանչել» արմատի ձայնդարձային ձեւն է:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
usa-kalā
հ. իռլ.
cailech
կիմր.
ceilliog
«աքաղաղ» ան-կախ կազմություններ *kel- արմատից
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 368-369
Էջ 106, սյունակ 1 Էջ 106
ԱՔԱՐՏԵԼ «մեղադրել, դատապարտել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kar- «նախատել, պարսավել, պատժել»
«նախատել, պարսավել, պատժել» արմատից:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κάρνη
«վնաս, տուգանք, պատիժ» Հեսիքիոս
հ. իռլ.
caire
«պարսավանք»
հ. վ. գ.
harwēr
«ծաղրել»
ռուս.
укорять
«մեղադրել»
ռուս.
кара
«պատիժ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 106, սյունակ 1 Էջ 106
ԱՔԻՍ -ի, -ից (ագիս, աքիստ) ««աքիս, մկնահարսուկ» (մի կենդանի)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kek՛- «աքիս, ժանտաքիս» (անմիջական նախաձեւ՝ *kēk՛-) ա- հավելվածով
Բնիկ հնդեւրոպական` *kēk՛- *kek՛- «աքիս, ժանտաքիս» արմատից` ա- հավելվածով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մկնաքիս, ժանտաքիս, կզաքիս
Էջ 107, սյունակ 1 Էջ 107
ԱՔԱՍ
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ker- «կանչել, գոչել, հնչել» բնաձայնական արմատից. ա- նախահավելվածի համար
թերեւս նաեւ աքար՝ *ker- բնաձայնական արմատից. ա- նախահավելվածի համար
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աքար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kasa
«մի կրծող կենդանի՝ աքիս (՞)»
լիտվ.
eškas
«ժանտաքիս» <*keikas
Էջ 110, սյունակ 1 Էջ 110
ԲԱԴ (բատ, պատ) «ջրային մի թռչուն՝ բադ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *bad
Բառը լայնօրէն տարածուած է հայերենին տեղով մերձաւոր եւ հեռաւոր զանազան լեզուներում՝ «բադ» կամ «սագ» նշանակութեամբ եւ գերազանցապէս խուլ երկրորդ, երբեմն էլ առաջին բաղաձայնով՝ bat, pat եւ այլն։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բադիճուտ, բադակնոց, բադակտուց
Մատենագիտություն
H. AG 114; Աճ. ՀԱԲ 374
Էջ 110, սյունակ 1 Էջ 110
ԲԱԶԴ ««դառը նուշ» (բբ)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
Էջ 111, սյունակ 1 Էջ 111
ԲԱԶՈՒՄ (-ի, -աց) «շատ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *bhng'hu-
փոխատու լեզու՝ իրան. *bazum
հունարենի ազդեցությամբ գործածված է որպես գերադրականին համազոր ձեւակազմիչ. թեեւ հնարավոր էր նաեւ անմիջական զարգացում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բազմատար, բազմագույն, բազմադիմի, բազմազար, բազմաժամանակեայ, բազմաժողով, բազմահմուտ, բազմանալ, բազմատր, բազմութիւն, բազմաբովանդակ, բազմալեզուեան, բազմակողմանի, բազմահատոր, բազմանիստ, բազմապատիկ, բազմավանկ
Մատենագիտություն
H. AG 426; Աճ. ՀԱԲ 378