Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«եւ» որոնման արդյունք՝ 4539 բառահոդված
· Էջ 179 / 454
Էջ 315, սյունակ 1
ԽԱՆ
III
(հին՝ ղան), -ի, -աց
«խան, արեւելեան իշխան»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ թյուրք-թաթարական (՞)
Աղբյուր՝ թթր. qan
Աղբյուր՝ ուղղուր. qan
Աղբյուր՝ պ. xan
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 164
Էջ 315, սյունակ 1
ԽԱՆԱԲԱՐ
(խանապար)
«իջեւան, հիւրանոց»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արթ. xān
Աղբյուր՝ մ. պ. xān
Մատենագիտություն
Ս. Ավագյան ՎԱԲ 114-116
Էջ 315, սյունակ 1
ԽԱՆԳԱՐ
(խանկար)
««կռիւ, իրարանցում. խանգարուած, փչացած» (թրք. «մթագնած». «խակ». «ապաքինուած»)»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *ken-
«սեղմել, կծմթել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khn-k-, *khn-g)
արմատի հետ (*khn-k-, *khn-g > խանգ)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խանգարել,
խանգարիչ,
խանգարումն,
դիւախանգարիլ,
անխանգար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ.
hnekkja «հետ քշել, արգելակել»
Էջ 315, սյունակ 1
ԽԱՆԴ
(խանտ), -ոյ, -ի, -ից
«ուժգին կիրք, եռանդ, սրտի բորբոքուածութիւն, գորով, սէր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *khand-
«լուսաւորել, վառվել, այրվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *(s)kand-, *(s)kend-)
ռնգայինից հետո տ/դ անցումով
արմատից (ռնգայինից հետո տ/դ անցումով)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խանդակաթ,
խանդալ,
խանդանի,
խանդութիւն,
խանդել,
խանդեղնութիւն,
խանդաղանի,
խանդաղական,
խանդաղիլ,
խանդաղատ,
խանդաղատիլ,
խանդաղատութիւն,
խանդաղատանք,
չխանդաղատանք
Նոր՝
խանդավառ, խանդավառութիւն, խանդոտ, խանդոտիլ, խանդոտութիւն
խանդավառ, խանդավառութիւն, խանդոտ, խանդոտիլ, խանդոտութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
candati «լուսաւորում է»
հուն.
κανδαρος «ածուխ»
լատ.
candeō
հինդկ.
candra-
հուն.
κανδαλος
հայ.
խանդ
Էջ 316, սյունակ 1
ԽԱՆԴԱԿ
II
««խանագործ (՞)» («սեղանագործ (՞)»)»
(ԲՀ)
Փոխառություն (՞)
Աղբյուր՝ պրսկ. xuān
(թերեւս)
«սեղան, ափսե, սինի»
կապված է պրսկ. xuān > հայ. խան «սեղան, ափսե, սինի» բառի հետ
Էջ 316, սյունակ 1
Էջ 316, սյունակ 1
ԽԱՆՁ
(խանձ)
«այրվածահոտ, հրդեհ, վառելիք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kend-
«լուսավորել, վառվել, այրվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khndio-)
ռնգայինից հետո խուլ/ձայնեղ (ծ/ժ) անցմամբ
արմատից՝ ռնգայինից հետո խուլ/ձայնեղ (ծ/ժ) անցմամբ։ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 329) խանձ-ից է բխեցնում խազ «ցանկացող, մոլյալ», որ իրանական ծագում ունի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խանձել,
խանձիլ,
խանձոց,
խանձառ,
խանձատ,
խանձող,
խանձողի,
խանձիք,
խանձրահոտ,
խանձրահոտիլ,
խանձրահամ,
խանձրահամութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
candati «լուսավորում է»
հուն.
κανδαρος «ածուխ»
լատ.
candeō «սպիտակ լինել, փայլել, բոցավառվել, շիկանալ»
կիմր.
cann «սպիտակ, լուսավոր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 331
Տե՛ս նաեւ
Էջ 317, սյունակ 1
ԽԱՆՏՈՒՇ
(խանտախոտ՞)
«մի բոյս»
(բուսաբանություն)
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
Աղբյուր՝ թրք. խանտոխ
(թերեւս)
Անստոյգ բառ։ Թերեւս նոյնը խանդաղ (թրք. խանտոխ) բառի հետ։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 317, սյունակ 1
ԽԱՇԱՐ
«ձող, ցից, նեցուկ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ վրաց. xašari
(ինչ-որ աղբյուրից)
«նեցուկ, ցից»
Աղբյուր՝ արաբ. hšr
(ինչ-որ աղբյուրից)
«ի մի հաւաքել»
Փոխառութիւն ինչ-որ աղբիւրից, որտեղից նաեւ վրաց. xašari «նեցուկ, ցից»։ Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 333) Մառի հետ միասին հասկանում է որպէս «մարդկային բազմութիւն»։ Այս դէպքում կարելի է ենթադրել արաբ. վաղ փոխառութիւն՝ hšr «ի մի հաւաքել» արմատից։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
xašari «նեցուկ, ցից»
Մատենագիտություն
Աճառեան 333
Էջ 317, սյունակ 1
ԽԱՉ
(խայչ, խէչ), -ի, -ից
«խաչ, խաչափայտ. (փխբ.) վիշտ, չարչարանք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *khet-
«փայտ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khotiō-)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ai-d/t-
«խփել, բռնցքահարել, հրել, խփել»
Աղբյուր՝ թրք. խաչագող
(թերեւս)
Աղբյուր՝ թրք. խաչդուռ
(թերեւս)
Աղբյուր՝ թրք. խաչեղբայր
(թերեւս)
Աղբյուր՝ թրք. խաչերկաթ
(թերեւս)
Աղբյուր՝ թրք. խաչմերուկ
(թերեւս)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *khotiō- *khet- «փայտ» արմատից։ Ջահուկեանը (ՀԼՊ 147) միացնում է հնդեւրոպական *(s)k(h)ai-d/t- «խփել, բռնցքահարել, հրել, խփել» արմատի հետ՝ նրա համար նշելով ձայնաւորման եւ ձայնդարձի տարբեր տիպեր։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաչական,
խաչակիր,
խաչակից,
խաչել,
խաչելութիւն,
խաչամահ,
խաչափայտ,
խաչապան,
խաչկրան,
խաչվերաց,
խաչարձան,
խաչքար,
խաչագող,
խաչդուռ,
խաչեղբայր,
խաչերկաթ,
խաչմերուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
xada «ուղիղ եւ երկար ճիւղ, ձող, կախաղան» ((հայ-իրանական զուգաբանութիւն))
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 334;
Լիդեն None;
ՀԼՊ 147
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։