Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«նա» որոնման արդյունք՝ 5512 բառահոդված · Էջ 178 / 552
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 273, սյունակ 1 Էջ 273
ԹՈՒԽ I (թուղ), -ոյ «թուխ, թխագույն, մուգ գորշ, սեւավուն, մութ, մթին, խավար, մռայլ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *teu- «ուռչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tu-kho-)
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 203) դնում է կասկածելիների շարքում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թխագոյն, թխանալ, թուխակն, թոյրաքուխ, քաջաթուխ, բոթուխ
Նոր՝
թխորակ, թխադեմ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. խլ. poka ((*tu-g>))
հ. շվեդ. thukna «մառախուղ»
հ. անգլ. duxian «մթնեցնել»
հ. սաքս. thiustri
հ. վ. գ. d-uster «մութ»
հ. սլ. tuko «ճարպ» ((*tu-k>) ըստ Պետերսոնի)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 203; Pok. IEW 1081
Էջ 274, սյունակ 1 Էջ 274
ԹՈՒՂԲ I (թուխայ, թողփ) «ամպամածություն, մշուշ, մառախուղ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
Եթե սկզբնաձեւը թուխայ-ն է, ապա թուխ-ի ածականով ձեւն է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թխապհոծ, թլփայորդ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 274, սյունակ 1 Էջ 274
ԹՈՒՂԹ (թուխթ), -ոյ, ուշ՝ -ի, -ից «գրություն, նամակ, թուղթ»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ լատ. titulus (թերեւս) «արձանագրություն, ստորագրություն, հայտարարություն»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թղթաբեր, թղթել, թղթատար, թղթապահ, թղթեան
Նոր՝
թղթադրամ, թղթախաղ, թղթակազմ, թղթակից, թղթակցութիւն, թղթապանակ, արժեթուղթ, դրոշմաթուղթ, խաղաթուղթ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 630-631
Էջ 275, սյունակ 1 Էջ 275
ԹՈՒՄԱՆ II «նահանգի կենտրոնի շրջակա վայրերը»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ թյուրք-թաթարական tuman
թյուրք-թաթարական աղբյուրից
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 206
Էջ 275, սյունակ 1 Էջ 275
ԹՈՒՄԲ «պատնեշ, ամբարտակ, պարիսպ, նավեզերք, բլրակ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *tēu- «ուռչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tumbho-)
հ.-ե. արմատ՝ *tu- «ուռչել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բմբաձեւ, բմբել, բմբիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. τύμβος «գերեզմանաբլուր, հողաբլումբ, դամբան»
լատ. tumulus «բլումբ, հողաբլումբ, գերեզմանաբլուր, դամբարան»
հ. շվեդ. pumi
հ. վ. գ. dūma «բութ մատ»
մ. իռլ. tom «բլուր, թումբ, քուփ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 206; Ջահ. ՀԼՊ 154
Էջ 275, սյունակ 1 Էջ 275
ԹՈՒՄՆ (թումնի, այլեւ թուրմն (°), թուսի (°)) ««խավար» (ԲՀ)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *tem(ə)- «մութ, խավար» (անմիջական նախաձեւ՝ *tom-no)
հ.-ե. արմատ՝ *tem(ə)- «մութ, խավար» (անմիջական նախաձեւ՝ *tom(e)s-no-)
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 210) թուրմն ձեւի կապակցությամբ գրում է. «կա պ. tum «մութ», բայց այս բառը մենք պարսկերենի բառարաններում չգտանք»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թումանալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. támas «մութ, խավար»
իլիր. τομαρος «լեռնանուն»
հ. սլ. təmənə
ռուս. темный «մութ, խավար»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 210
Էջ 275, սյունակ 1 Էջ 275
ԹՈՒՐԷ (թորայ) «Գիրք օրինաց»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ եբր. tōrā
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 209
Էջ 275, սյունակ 1 Էջ 275
ԹՈՒՐԻՆՋ (թրունջ) «մի նարինջ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. turinj
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թրնջի, թրնջխոտ, թուրունճուկխոտ
Մատենագիտություն
H. AG 266; Աճ. ՀԱԲ 209
Էջ 276, սյունակ 1 Էջ 276
ԹՈՒՐԾ I «թուշ, այտ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tēu- «ուռչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *turg- (°))
Լիդենը բխեցնում է trōg- ձեւից՝ *ter- «տորորել, մաշեցնել» արմատից՝ հայ. արածել, հուն. τρωφω «կրծել, ուտել» բայերի հետ միասին. սա ընդունում է Pok. IEW 1, 1073 (թուրծ-ի համար տրվում է նաեւ «ծնոտ» իմաստը)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. թուռ «այտ, թուշ»
հայ. թուշ
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1073
Էջ 276, սյունակ 1 Էջ 276
ԹՈՒՔ -ոյ «թուք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *sp(h)-iēu- / *(s)t(h)iē-u- «թքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *thu-ko-)
բնաձայնական արմատից. կարող է լինել անփոփոխ բնաձայնական կազմություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թքել (թքնուլ), թքթքել, թքակոծ, թքալից, թուքընկալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդկ. thūt-kāra «բարձրաձայն թքելը»
հուն. πτύω «թքել»