Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«նա» որոնման արդյունք՝ 5512 բառահոդված · Էջ 176 / 552
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 271, սյունակ 1 Էջ 271
ԹՈՅՆ (թիւն), -ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ից «թույն, մահադեղ»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *steu- «խտանալ, թանձրանալ»
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *steu- «խտանալ, թանձրանալ» արմատի հետ, որտեղից՝ հուն. στυφιο «թանձր լինել, սեղմել» (*steu-)> «տտիպ, կծու», στυγος «ատելի բան» (*teu-no-, *tou-no- > թոյն՞)։ Անհավանական է նաեւ Աճառյանի ստուգաբանութիւնը հուն. κτείνω «սպանել» բայի հետ ունեցած կապի մասին (որպես «սպանիչ»)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թունաւոր, թիւնաւոր, թունել, թունալից, թունամուխ, թիւնաբեր, թիւնաբուխ, ապաթոյն, դառնաթոյն, չարաթոյն, իժաթոյն, հրաթոյն, եռաթիւնեալ
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 670-671
Էջ 271, սյունակ 1 Էջ 271
ԹՈՅՐ «գույն, երանգ»
Ծագումն անհայտ է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թոյրաբոխ, թիւրաբոխ, գեղեցկաթոյր, սպիտակաթոյր, լուսաթոյր, ծիրանաթոյր, ձիւնաթոյր, արջնաթոյր, քաջաթոյր
Էջ 271, սյունակ 1 Էջ 271
ԹՈՆ (դոն) «մի ձուկ՝ փալամութ, թյուննոս»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ֆր. thon
Նոր փոխառութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 196
Տե՛ս նաեւ
Էջ 271, սյունակ 1 Էջ 271
ԹՈՆԻՐ -ոյ «թոնիր, գետնավառարան»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ շումերերեն (՞) (հավանաբար, թերեւս)
Աղբյուր՝ ակկադերեն (՞) (հավանաբար, թերեւս)
արեւելյան ինչ-որ աղբյուրից. սկզբնաղբյուրը հավանաբար շումերերենն է՝ թերեւս ակկադերենի միջնորդությամբ
Մատենագիտություն
H. AG 155; Աճ. ՀԱԲ 196; Ջահ. ՀԼՊ 452, 463
Էջ 271, սյունակ 1 Էջ 271
ԹՈՊԵԼ «ծեծել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *steb(h)p- «սյուն, նեցուկ, նեցուկ դնել, ամրացնել, ոտք դնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tob-)
արմատից: սակայն օրինակներ է բերում նաեւ *steu- «հրել, խփել» արմատի ձեւերից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թոպիւն, թոպամահ, թոպող, ընդունայնաթոպ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. στοβέω, στοβάζω «նախատել»
հուն. στειμβω «տրորել»
հ. իռլ. stappa «հրել, տրորել, փշրել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 197
Էջ 272, սյունակ 1 Էջ 272
ԹՈՌ II «թաց, խոնավ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ter- «անմաքուր հեղուկ» (անմիջական նախաձեւ՝ *tor-s-)
«անմաքուր հեղուկ» արմատից, որտեղից նաեւ՝ թորել, թրել, թր-ջ-ել, թուրմ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թորել, թրել, թրջել, թուրմ
Էջ 272, սյունակ 1 Էջ 272
ԹՈՌՆ (-ին, -ունք, -անց) «թոռ, զավակի զավակ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «թույլ, քնքուշ» (անմիջական նախաձեւ՝ *tor-no-)
«թույլ, քնքուշ» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թոռնակից, թոռնորդի, թոռնիայ, ձագթոռնեայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. tarna- «հորթ, ձագ»
լիտվ. tarnas «ծառա, սպասավոր»
հայ. թարմ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 198; Pok. IEW 1070
Էջ 272, սյունակ 1 Էջ 272
ԹՈՌՈՊ (-ի) (թոռոպ, թոռապ) «զրահ»
Ծագումն անհայտ է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ասղնաթոռոպ, ասղանեթոռոպ
Էջ 272, սյունակ 1 Էջ 272
ԹՈՎԵԼ (թուել) «կախարդել, սադրել, գրգռել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *teu- «բարեկամական ուշադրություն նվիրել, ուշադիր լինել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tou-)
«բարեկամական ուշադրություն նվիրել, ուշադիր լինել» արմատից: Աճառյանը բխեցնում է *steu- «բարձրաձայն գովել, օրհնաբանել» արմատից, որ ավելի քիչ հավանական է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թովիչ, թովչություն, թովչաբար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. կիմր. tut «կախարդ, թովիչ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 199
Էջ 272, սյունակ 1 Էջ 272
ԹՈՐ I «հոսում, հոսք, հոսանք, կաթում, արցունք, աչքի ճպուռ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ter- «անմաքուր հեղուկ»
«անմաքուր հեղուկ» արմատից, որտեղից նաեւ՝ թրիք, թուրմ, թարախ, թուրջ, թոռ «թաց, խոնավ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թորել, թորթորել, թորթորումն, արիւնաթոր, արտասուաթոր, մշտաթոր, արտաթորիլ, ցողաթորիլ
Նոր՝
թորակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
նորվ. stor «քայքայում, նեխում»
բուլղ. toro «գոմաղբ, թրիք»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1031