Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«արմ» որոնման արդյունք՝ 2355 բառահոդված · Էջ 175 / 236
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 549, սյունակ 1 Էջ 549
ՅԱՐՄԱՐ «հարմար, պատշաճ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ar- «միացնել, հարմարեցնել, հարմարվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ar-m-)
արմատից, որից նաեւ յար (տե՛ս)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յարմարիլ, յարմարումն, յարմարական, անյարմար, երեքյարմար, բազմայարմար, գեղայարմար, գեղեցկայարմար, դյուրայարմար, զուգայարմար
Տե՛ս նաեւ
Էջ 549, սյունակ 1 Էջ 549
ՅԱՒ «վերջ, ծայր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *paus- «թողնել, բաց թողնել»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յաւակն, յաւակնիլ, անյաւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. հաւ «սկիզբ»
հուն. παύω «պահել, դադարեցնել, վերջացնել»
լատ. pausa «դադար» (< հուն.)
հ. սլ. pustiti «թողնել, բաց թողնել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 390
Էջ 549, սյունակ 1 Էջ 549
ՅԱՒԴ (-ի, -ից) (յօդ, օդ) «հոդ, կապ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *au- «հիւսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *audh-)
Կազմուած է յ- նախածանցով՝ հնդեւրոպական *audh- նախաձեւից՝ *au- «հիւսել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յաւդել, յաւդուած, յաւդակապ, յաւդապատ, բարեյաւդ, գեղեցկայաւդութիւն, կապարայաւդ, բազմայաւդ, զաւդել, զաւդուած, զաւդած, զաւդամանել, յօդացաւ, յօդուածագիր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ. aũtas «ոտքի փաթաթան»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 75; Աճ. ՀԱԲ 412
Էջ 550, սյունակ 1 Էջ 550
ՅԱՒԺԱՐ (յօժար, յուժար) «հոժար»
Փոխառություն
հ.-ե. արմատ՝ *au- «բարյացակամ լինել, նպաստել, ցանկանալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *au-gh-) -gh- ածանցով
Աղբյուր՝ իրանական (՞) (Աւելի հնարաւոր է)
Հազիվ թե ծագի հնդեւրոպական *au- «բարյացակամ լինել, նպաստել, ցանկանալ» արմատից՝ *-gh- ածանցով (*au-gh-)։ Աւելի հնարաւոր է փոխառութիւն լինել (իրանական աղբիւրից)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յաւժարիլ, յաւժարութիւն, չարայաւժար, մտայաւժարութիւն, меծայաւժար, յաւժարակամ, սիրայաւժար
Էջ 550, սյունակ 1 Էջ 550
ՅԱՒՆ (-ի, աց, ուշ՝ նաեւ -ից) (յուն, օն) «հոնք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *au- «հիւսել» «թել» իմաստի միջնորդութեամբ
Հազիվ թե բնիկ հնդեւրոպական *au- «հիւսել» արմատից (հմմտ. յաւղ)՝ «թել» իմաստի միջնորդութեամբ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յաւնեղ, յաւնակից, յաւնաճաճ, քաւայաւն, բարձրայաւն, ընդվայրայաւն, կցայաւն, մրայաւն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 550, սյունակ 1 Էջ 550
ՅԱՒՐԱՆԱԼ (յուրանալ, յովրանալ) «հղիանալ, լցվել, տարածվել, պարծենալ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pei- «պարարտ լինել, լիքը լինել» (անմիջական նախաձեւ՝ *pou-ro-)
Հաւանաբար հնդեւրոպական, ծագում է *pou-ro- ` *pei- «պարարտ լինել, լիքը լինել» արմատից, որի *pei-ro- ձեւից ծագում է յոյր-ը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յաւրացում
Տե՛ս նաեւ
Էջ 551, սյունակ 1 Էջ 551
ՅԵՂՈՒԼ (յաղ-) (յեղել «ծռել, թեքել») «փոխել, դարձնել, վերածել, թարգմանել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *el- «շարժել»
հ.-ե. արմատ՝ *kuel- «շրջ(վ)ել»
բուն աղբյուրը չի հավաստվում, դժվարություններ է հարուցում: Ամենից հավանական է համարվում հատկացումը կամ *el- «շարժել» արմատին, որից եղանիլ եւ եղանել, կամ *kuel- «շրջ(վ)ել» արմատին, որից հուն. πέλω, πέλομαι «շարժ(վ)ել»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յեղումն, յեղափոխ, յեղափոխել, յեղաշրջել, յեղադարձել, յեղական, յեղակացուն, (յ)եղանակ, յեղանակել, յեղանակաւոր, (յ)եղակարծ, աղեկարծ, յաղակարծ, դիւրայեղ, խելայեղ, ծայրայեղ, յեղյեղումն, անյեղյեղ
Նոր՝
յեղաշրջութիւն, յեղաշրջումն, յեղափոխութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. πέλω, πέλομαι «շարժ(վ)ել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 394
Էջ 551, սյունակ 1 Էջ 551
ՅԵՂԱՆՋԵԼ «ցնդաբանել, ամբաստանել»
Բնաձայն
հ.-ե. արմատ՝ *pol- բնաձայնական արմատ
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *pol- բնաձայնական արմատի հետ, որից աղմուկ, աղաչել:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 551, սյունակ 1 Էջ 551
ՅԵՂՄ ««մեղմ» (բ.` «գոլ, գաղջ»)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *el- «հանգստանալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *el-mo-)
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *el- «հանգստանալ» (°) արմատի հետ՝ *el-mo-:
Էջ 551, սյունակ 1 Էջ 551
ՅԵՂՋ «լի, լեցուն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *pel- «թափել, լցնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *pel-sk-)
որից հեղուլ (զեղուլ < *զհեղուլ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յեղցեալ, շաղայեղջ, բազմայեղջ, արիւնայեղջութիւն, յոգնայեղջ, երդմնայեղջ, թշուառայեղջ, իմաստայեղջ, լուսայեղջ, խորհրդայեղջ, խորշակայեղջ, զեղջ
Տե՛ս նաեւ