Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 602, սյունակ 1
ՈՂՋ
(-ոյ)
«առողջ, ամբողջ, ամբողջական, ողջամիտ, ողջախոհ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *solo-
«անվնաս, ամբողջական»
(անմիջական նախաձեւ՝ *solio-)
Հյուբշմանը (IF 19, 476) եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 558) բխեցնում են *olyo- արմատից (հմմտ. հ. հոլ. oll «ընդարձակ, մեծ», գոթ. alla, հ. վ. գ. all, անգլ. all «ամբողջ, ողջ»): Հնարավոր է երկու հիմքերի բաղարկություն: Կապ ունի՞ ուրարտ. alguse «կյանք» բառը հայ. ողջ-ի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ողջանալ,
ողջոյն,
ողջախոհ,
նախողջոյն,
առողջ,
ամբողջ,
բխջախոհ,
ողջերթ,
անառողջ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
sarva «ամբողջ, բոլոր»
հուն.
ὀλος «ամբողջ, ամբողջական»
լատ.
salvus «ողջ, անվնաս»
լատ.
salus «առողջություն»
թոխս. A
salu «ամբողջովին»
թոխս. B
solme «ամբողջ, ամբողջական»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 979-980;
IF 476;
Աճ. ՀԱԲ 558
Էջ 602, սյունակ 1
ՈՃ
(-ոյ)
«ծղոտ, ցողուն, կողով, քթոց, կարգ, գրելաձեւ, ոճ, դոգմա, դավանանք, վարքագիծ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *od(e)g(u)o-
«ծղոտ, ցողուն»
(անմիջական նախաձեւ՝ *odgio-)
հմմտ. հ. հնդկ. adga- «ցողուն»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոճով,
անոճ,
ոճաբան,
ոճաբանութիւն,
ոճաւոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
adga- «ցողուն»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 140
Էջ 602, սյունակ 1
ՈՅՑ
(ույժ)
«սառը»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *oug'-
«սառը»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ուժանալ,
ուժակեր,
ուժութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ocht (<*ougt) «ցուրտ, սառնություն»
լիտվ.
ausz-tu «ցրտել»
լատվ.
auksts «սառը, ցուրտ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 561;
Pok. IEW 783
Էջ 602, սյունակ 1
ՈՉ
(-ով, չ-)
«ոչ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *kue-
(անմիջական նախաձեւ՝ n- (<*kuo-))
դերանվանական հիմք
Կազմված է բնիկ հնդեւրոպական n- եւ չ տարրերից, որոնցից երկրորդը գալիս է վերջահար *-k’- մասնիկից (հմմտ. ո-ք, ին-չ, այլեւ հ. հնդկ. ca, ավ. ča հուն. τέ, լատ. -ex), իսկ առաջինի հարցը լիովին պարզ չէ։ Ճիշտ է, այն կարծես համընկնում է n- (<*kuo-) դերանվանական հիմքի հետ, բայց այդ դեպքում ո՞րն է ժխտական տարրը (*kuo-kue- պիտի նշանակեր «ով որ», «ով է », որի անցումը ոչ-ի դժվար է բացատրել)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոչինչ,
չժողովուրդ,
ոչնչութիւն,
չիք,
ոչնչանալ,
չմեղ,
ոչէութիւն,
չբոտի,
չախորժութիւն,
չբոտիլ,
չագահութիւն,
չքատորիլ,
չահագին,
չքանալ,
չանձնաւոր,
չնաշխարհիկ,
չանսական,
չնչին,
չաստուած,
ոչնչին,
չեւ
Նոր՝
ոչնչական, չէական, չբմեղանք, չբմեղութիւն
ոչնչական, չէական, չբմեղանք, չբմեղութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ca
ավ.
ča
հուն.
τέ
լատ.
-ex
Էջ 603, սյունակ 1
ՈՋԻԼ
ուջ՝ -ոյ, -ի, -աց
((որջիլ), ուջ)
«ոջիլ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *er(e)k/gh-
«ոջիլ, տիզ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *orghilo-)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *orghilo-` *er(e)k/gh- «ոջիլ, տիզ» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
որջլալից
Նոր՝
ոջլոտ, ոջլոտիլ, փայտոջիլ
ոջլոտ, ոջլոտիլ, փայտոջիլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
liksá «անիծ»
ալբ.
ergjiz «մանր ոջիլ, անիծ»
լիտվ.
erke «տիզ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 335;
Աճ. ՀԱԲ 564
Էջ 603, սյունակ 1
ՈՌ
«ոռ, հետույք, տակ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ors-
«նույնիմաստ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *orsos)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *orsos նույնիմաստ նախաձեւից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոռճան,
բրդոռ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ὄρρος
հ. վ. գ.
ars
հ. անգլ.
ears
խեթ.
arra
Մատենագիտություն
H. AG 482;
Աճ. ՀԱԲ 564
Էջ 603, սյունակ 1
Էջ 603, սյունակ 1
ՈՌՆ
I
«պորտաքար, կամարի միջնաքար»
Ծագումն անհայտ է
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *persna- հիմքի հետ, որի իմաստը վերականգնում են «կրունկ, գարշապար», բայց որը կարող է մարմնի մասի լայն ըմբռնում ունենալ, նշանակել, օրինակ, «պորտ»։
Էջ 603, սյունակ 1
ՈՌՆԱԼ
«ոռնալ ձայն հանել (անասունների մասին)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *rēu-
«բնաձայնական»
(անմիջական նախաձեւ՝ *rū-n-)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *rū-n-` *rēu- բնաձայնական արմատից։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ruvati «ոռնում է, մռնչում է»
հուն.
ὠρύομαι «ոռնալ, մռնչալ»
հ. անգլ.
ryn
ռուս.
реветь «ոռնալ, մռնչալ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 565
Էջ 603, սյունակ 1
ՈՍԿԻ
-ւոյ, -ւով, -եաց
«ոսկի, ոսկյա»
Անստույգ
Կասկածելի են եւ՛ հնդեւրոպական մեկնաբանութիւնները (օրինակ՝ *aues- «լուսաւորել» արմատից), եւ՛ ոչ հնդեւրոպական (փոխառութեան) կասկածները
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոսկեղեն,
բազմոսկի,
ոսկենկար,
յոգնոսկի,
ոսկեպատեան,
ոսկիածին,
ոսկեզարդել,
ոսկիակուռ,
ոսկերիչ
Նոր՝
ոսկեզօծել, ոսկեատ, ոսկեդար, ոսկեած, ոսկեդարեան, ոսկիգիսակ, ոսկեդրամ, ոսկերչական
ոսկեզօծել, ոսկեատ, ոսկեդար, ոսկեած, ոսկեդարեան, ոսկիգիսակ, ոսկեդրամ, ոսկերչական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ֆինն.
aske «պղինձ»
շումեր.
guškin «ոսկի»
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։