Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 294 բառահոդված (էջ 17/30)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 343, սյունակ 1 Էջ 343
ԽՈՐԱՆԳ (խորանգն) «զկրտոց»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Գրչագրական սխալ՝ խորանգ (խորանգն) առնել փոխանակ խորան կանգնել կամ առնել՝ իմաստի տեքստաշարային ենթադրությամբ:
Էջ 344, սյունակ 1 Էջ 344
ԽՈՐԽ (-ի) «օձի շապիկ, կաշի, մորթ, կճեպ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «կտրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khorkh-) *k>*kh անցումով
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *khorkh-` *(s)ker- «կտրել» արմատից *k>*kh անցումով: հմմտ. կիմր. khoen (<*krokno) «կաշի», մ. բրը. crocann «կաշի» (<*krokkeno) կամ *(s)ker- «կնճռոտվել, կծկվել, անմշակ կաշի, թեփ, կեղեւ» արմատից: հմմտ. նորվ. բրբ. skarka «սառցակեղեւ», այլեւ ռուս. кора «կաշի»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորխանալ, խորխատոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
կիմր.
khoen (<*krokno)
«կաշի»
մ. բրը.
crocann (<*krokkeno)
«կաշի»
նորվ. բրբ.
skarka
«սառցակեղեւ»
ռուս.
кора
«կաշի»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 408-409
Էջ 349, սյունակ 1 Էջ 349
ԽՈՒՆ II «սեղան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *xuān
փոխատու լեզու՝ պ. xvān
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խունաւագութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 420
Տե՛ս նաեւ
Էջ 350, սյունակ 1 Էջ 350
ԽՈՒՓՆ (խուփ «փակ») «խուփ, կափարիչ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)keu- «ծածկել, փաթաթել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khu-ph-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խփ(ան)ել (-նուլ), խփրնկեց, բացխփ(ն)իկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդկ.
skāuti, skunāti
«ծածկում է»
հայ.
ցիւ
հուն.
σκυνια
«հոնքեր»
լատ.
cucullus
«գլխադիր, գլխանոց»
հ. վ. գ.
scūr
«ծածկ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 951; ՀԱԲ 423
Տե՛ս նաեւ
Էջ 352, սյունակ 1 Էջ 352
ԽՈՉԱԿՆ «սրնքոսկր, ողնք»
Ստուգաբանություն ()
Շփոթության արդյունք՝ փոխանակ խունջանն:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 353, սյունակ 1 Էջ 353
ԽՐԱԽ -ի, -ից «ուրախ, ուրախություն, խնջույք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *skr- «ցատկել, ցատկոտել» (անմիջական նախաձեւ՝ *skr-es-)
փոխատու լեզու՝ իրանական *xrāx
Աճառյանը բխեցնում է ուրախ-ի սաստկական *հուրախ ձեւից՝ խուրախ > խրախ անցումով. այս դեպքում դժվար բացատրելի է խրախճան-ը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խրախանալ, խրախամոտ, խրախանք, խրախունք, խրախութիւն, խրախարար, յարախճան
Մատենագիտություն
Bailey, DKS 476; Աճ. ՀԱԲ 429
Տե՛ս նաեւ
Էջ 355, սյունակ 1 Էջ 355
ԽՕՆ «սեղան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. xvān
փոխատու լեզու՝ պ. xōn
Բաղադրութիւն՝ խօնասէր։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խօնասէր
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 433
Տե՛ս նաեւ
Էջ 365, սյունակ 1 Էջ 365
Ծ(Ղ)ԽՆԻ (-ւոյ, -եաց) (ծխղնի, ծխանի, ծխնի), (ծղին, բրբ. ծխան) «ծխնի»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Թերեւս կապ ունի ծիղ բառի հետ (*ծղիխ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծխղնիլ, ծըղխնիլ, ծղխնել
Տե՛ս նաեւ
Էջ 371, սյունակ 1 Էջ 371
ԿԱԹ I -ի, ուշ՝ -ոյ «կաթիլ, շիթ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷet- «կաթել» կապ ունի՞ արդյոք *gʷet- «խեժ» արմատի հետ
բնիկ հնդեւրոպական՝ *gʷǝt- > *gʷet- «կաթել» արմատից (կապ ունի՞ արդյոք *gʷet- «խեժ» արմատի հետ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կաթել, կաթոգի(ն), կաթոգնիլ, կաթուած, կաթոտ, կաթիլ, կայլ-ակ, խանդակաթ, շողակաթ, սրտակաթ, սերմնակաթ, մեղրակաթ, մշտակաթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
gutta
«կաթիլ» *e- ձայնավորի թուլացմամբ
հ. իսլ.
bannae
«կաթիլ, կաթ» *gʷǝtsnia-՝ ըստ Ռասմուսենի
Մատենագիտություն
Olsen, NBA 137
Էջ 373, սյունակ 1 Էջ 373
ԿԱԼ II (-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի) «կալ, կալսելու տեղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել, թեքել, կորանալ, կամար կազմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gᵘ̯i-lo-)
նման է հ. հնդկ. khala «կալ» բառին, բայց դժվարութիւն է հարուցում հնչիւնական անհամապատասխանութիւնը, եթե մենք գործ չունենք կաղ-խեղ տիպի համապատասխանութեան հետ՝ *(s)kel- «ծռել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կալորայ, կալոտի, կալատեղ, կալապետ, կալսել, կալածեւ, կալամէջ, կալատէր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդկ.
khala
«կալ»
Մատենագիտություն
Mayrhofer, KEWA 305