Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 250 բառահոդված (էջ 17/25)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 514, սյունակ 1 Էջ 514
ՄԱՏՈՒՌՃ (մատոռիչ) ««խազմուզ, քաղցու, մաճառ» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mad- «թաց, խոնավ, կաթել, հիւթեղ, պարարտ, բտած»
Թերեւս կապ ունի հնդեւրոպական *mad- արմատի հետ, որտեղից՝ մատաղ, մաճառ/ր, մաճառակ:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 517, սյունակ 1 Էջ 517
ՄԱՐԹ «կարելի, հնարավոր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *magh- «կարողանալ, օգնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *magh-thro-)
*magh- «կարողանալ, օգնել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մարթել, մարթանալ, մարթական, մարթանք, մարթուշ, անմարթ, չմարթուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
maghá-
«ուժ, կարողություն. ձիրք»
գոթ.
magan
«կարողանալ»
ռուս.
мощь
«հզորություն»
ռուս.
мочь
«կարողանալ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 694; Ջահ. ՀԼՊ 136
Էջ 520, սյունակ 1 Էջ 520
ՄԵԹԵԼ (*միթել) «ցնդաբանել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. μυθέω
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 293
Էջ 525, սյունակ 1 Էջ 525
ՄԹԵԼ «ընդունել, վերցնել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Անստույգ բառ
Էջ 531, սյունակ 1 Էջ 531
ՄՇՈՒՇ «մշուշ, մառախուղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *meis- «առկայծել, թարթել, մութ, մշուշ, մառախուղ, ամպ» (անմիջական նախաձեւ՝ *misk-) Կիսակրկնաւոր կազմութիւն՝ *miskh - > միշ-
Կիսակրկնաւոր կազմութիւն՝ *miskh - > միշ- հնդեւրոպական *meis - «առկայծել, թարթել, մութ, մշուշ, մառախուղ, ամպ» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մշուշային, մշուշապատ
Էջ 535, սյունակ 1 Էջ 535
ՄՈՐԹ (-ոյ) ««մորթ, մաշկ» (բ. «զենում, սպանում»)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *mer- «մեռնել»
Ծագումն անհայտ է: Թեեւ կա մորթել բայի «սպանել» իմաստը, բայց կասկածելի են հնդեւրոպական *mer- «մեռնել» արմատի հետ կապելու վարձերը (Պատրուբանի, Ղափանցեան)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մորթել, մորթազերծ, մորթաներկ, մորթաղ, մորթիկ, մորթագործ, մորթեգործ, մորթի, խեցեմորթ, զրահամորթ, թխամորթ, մորթահան, մորթոտել, դեղնամորթ, կարմրամորթ, սեւամորթ, սպիտակամորթ
Էջ 541, սյունակ 1 Էջ 541
ՄՌՈՒԶ (գրված նաեւ մռոզ) «բեղ, ընչացք, մազմզուկ, մազաթել, գանգրահեր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mer- «հյուսել, կապել, թել. օղակ. հանգույց» (անմիջական նախաձեւ՝ *merōg/h-)
արմատից.
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս.
мережа
«ցանց»
Էջ 545, սյունակ 1 Էջ 545
ՅԱԴԳԴԵԼ «հրել, բոթել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 546, սյունակ 1 Էջ 546
ՅԱՂԹ «շատ, հսկա, քաջ, հաղթություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sel- «ոստնել; վերցնել, բռնել»
Հնդեւրոպական ծագման վարկածները հավաստի չեն, եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 4, 633-634) համեմատում է լատ. saltus «ոստյուն» բառի հետ եւ բխեցնում հնդեւրոպական *sel- «ոստնել» արմատից, որ անհավանական է։ Քիչ հավանական է բխեցումը նաեւ *sel- «վերցնել, բռնել» արմատից, որ իմաստով կարծես ավելի մոտ է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յաղթել, յաղթական, յաղթանակ, յաղթահասակ, յաղթահարել, յաղթանդամ, յաղթազօր, յաղթկու, յաղթուկ, մեծայաղթ, դժուարայաղթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
saltus
«ոստյուն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 633-634
Էջ 550, սյունակ 1 Էջ 550
ՅԱՒՆ (-ի, աց, ուշ՝ նաեւ -ից) (յուն, օն) «հոնք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *au- «հիւսել» «թել» իմաստի միջնորդութեամբ
Հազիվ թե բնիկ հնդեւրոպական *au- «հիւսել» արմատից (հմմտ. յաւղ)՝ «թել» իմաստի միջնորդութեամբ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յաւնեղ, յաւնակից, յաւնաճաճ, քաւայաւն, բարձրայաւն, ընդվայրայաւն, կցայաւն, մրայաւն
Տե՛ս նաեւ