Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ետ» որոնման արդյունք՝ 1892 բառահոդված · Էջ 17 / 190
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 87, սյունակ 1 Էջ 87
ԱՐԳԱՍՏԷՐ (արգաստետար) «գործարան, գործատուն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. ἐργαστήριον
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 303
Էջ 88, սյունակ 1 Էջ 88
ԱՐԴ II «այժմ, հիմա, այժմեան»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ar- «հարմարեցնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *art- (*rt-/*ar-))
արդ «ձեւ, կարգ» եւ արդ «այժմ» բառերի կապի համար հմմտ. հ. հնդկ. rtu «կարգ, կանոն, որոշակի ժամանակ, ժամկետ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արդի, արդէն, արդածին, արդատունկ, արդային, արդեայք, զարդիս, ցարդ
Նոր՝
արդիական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. άρτι «հիմա, հենց հիմա, հենց նոր»
Մատենագիտություն
H. AG 423; Աճ. ՀԱԲ 309
Էջ 88, սյունակ 1 Էջ 88
ԱՐԴԱԿԵՏՈՍ «մի համաստեղություն» (աստղաբաշխական տերմին)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հունարեն (՞) (բուն աղբյուրը չի հավաստված)
բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված
Էջ 88, սյունակ 1 Էջ 88
ԱՐԴՆ «նիզակ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
Ավելի քիչ հավանական է համեմատությունը հուն. άρδις «նետի ծայր, տէգ» բառի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արդնընկէց, արդնակիր, արդնատէգ, արդնաւոր, երկարդնեայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ. ardas «ձող (խրձեր չորացնելու համար)» ((՞))
Մատենագիտություն
Pok. IEW 63; Hübsch. Arm. Stud. 11
Էջ 89, սյունակ 1 Էջ 89
ԱՐԶԲԵԴ «պարսկական արքունիքի մի պաշտօնեայ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ասոր. arzbed < պ. *arz-bad «բերդապետ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 313
Էջ 89, սյունակ 1 Էջ 89
ԱՐԹ II (արթչիլ) «խուսափում, հրաժարում, հետ կենալ»
Ստուգաբանություն
Նոյնն է նախորդի հետ՝ արթ- «արթնացում, արթնութիւն» (տե՛ս), այլեւ հարթչիլ (հարթնու)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արթչիլ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 89, սյունակ 1 Էջ 89
ԱՐԺ (ուշ՝ աժ-) «արժէք, գին»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
Աղբյուր՝ մ. պ. aržitan
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արժել, աժել, արժէք, աժէք
Նոր՝
արժեքաւոր, արժողութիւն, արժեգին, արժեթուղթ, արժետոմս, անարժէք, թանկարժէք, 메ծարժէք
Մատենագիտություն
H. AG 93; Աճ. ՀԱԲ 315
Տե՛ս նաեւ
Էջ 90, սյունակ 1 Էջ 90
ԱՐԾԱԹ (-ոյ) «արծաթ, դրամ, հարստութիւն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *arg’- «փայլուն, սպիտակափայլ» (անմիջական նախաձեւ՝ *argəto-) միայնակ կանգնած. -աթ-ով համընկնում է երկաթ բառի հետ
հ.-ե. արմատ՝ *arg’- (անմիջական նախաձեւ՝ *arg’ənto-) աւելի սպասելի էր, պիտի տար արծանթ
Բնիկ հնդեւրոպական, թէեւ բուն նախաձեւի վերականգնումը դժւարութիւն է յարուցում՝ *argəto- (միայնակ կանգնած. -աթ-ով համընկնում է երկաթ բառի հետ), բայց աւելի սպասելի էր *arg’ənto- (պիտի տար արծանթ ) *arg’- «փայլուն, սպիտակափայլ» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արծաթագին, արծաթագոյն, արծաթագործ, արծաթազօծ, արծաթահանք, արծաթեղէն, արծաթի, անարծաթ, բազմարծաթ, կլարծաթ
Նոր՝
արծաթաձուկ, արծաթապաշտ, արծաթազօրել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. rajatám
ավ. әrәzata
լատ. argentum
հ. իռլ. argat «արծաթ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 91, սյունակ 1 Էջ 91
ԱՐԾՈՒԻ (-ոյ, -եաց) (ուշ` արծիւ, -ի, -ից, -ոյ) «արծիվ (թռչուն), մի համաստեղութիւն» (կենդանաբ., աստղաբ.)
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *rg'ipio-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արծուենշան, արծուեկիր, արծուանշան, արծուաթռիչ, արծուակերպ, արծուաբեր, արծուաճանկ, արծուունգն, արծուունկն, արծըռունկն, արծռուկն, արծունգութիւն, գետարծուի, արծուացաւ, արծուիք, արծուադրոշ, արծուաթիթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. rjipyá «սլացող, նետվող (արծվի մասին)»
ավ. ǝrǝzifya «արծիվ»
Մատենագիտություն
H. AG 424; Աճ. ՀԱԲ 320
Էջ 91, սյունակ 1 Էջ 91
ԱՐԿ II «ձգում, նետում»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *(h)ark
Աղբյուր՝ ավ. harǝk-
Դժուարութիւնն այն է, որ (h)ark արմատը քիչ է տարածուած իրանական լեզուներում, մանաւանդ առանց h-ի:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արկանել, արկած, արկանելի, վերարկու, գլխարկ, հիմնարկել, աղիւսարկ, երգարկ, արկնոց, արկեատ, քարարկել, անուանարկ, ակնարկել, առարկ, առարկել, բանսարկել, բանսարկու, բանտարկել, ենթարկիլ, խնկարկու, խնկարկել, կանխարկ, խուզարկ, խուզարկու, ձեռնարկել, յուղարկել, յուղարկաւորութիւն, սիրարկու, փոխարկել, փորձարկութիւն, շարարկութիւն, առարկայ, առարկայական, խաղարկութիւն, խաղարկել, փորձարկել, ձեռնարկ, խնդրարկու, սակարկութիւն, թուարկութիւն, ներարկել, կիրարկել, գլխարկաւոր, գլխարկակար, գլխարկավաճառ, յարկ, յարկանել, յարկել, յարկակից, վերնայարկ, միջնայարկ, ներքնայարկ, ետնայարկ, միայարկ, կրկնայարկ, եռայարկ, գետնայարկ, ստորնայարկ, բազմայարկ, երկյարկանի, վեցյարկանի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ. harǝk-
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 321-322; Ջահ. ՀԼՊ 517